Кіріспе

Батыс Австралиядағы геологиялық және геофизикалық нысан, француз теңізшісінің офицері.

Беду /b//ᵻ/'/d//uː/, немесе дәлірек айтқанда Беду биіктігі – Австралияның солтүстік-батыс жағалауындағы Каннинг және оған жататын Роубк алабында орналасқан геологиялық және геофизикалық нысан. Теңіз түбінің топографиясынан көрінбесе де, бұл шамамен диаметрі шақырымды құрайтын, дөңгелек тәрізді аймақ. Мұнда ежелгі тау жыныстары бетке қарай дейін көтерілген, және бұл диаметрі шақырымға жететін өте ірі, жер астындағы кратердің ортасы болуы мүмкін. Беду биіктігі 1970 және 1980 жылдары екі мұнайды іздеу ұңғымасымен (Беду 1, Лагранж 1) зерттелген. Бұл аймақ жақын орналасқан Беду аралының атымен аталған.

Импакт гипотезасы

1996 жылы австралиялық геолог Джон Гортер Бедут биіктігінің диаметріне дейін жететін өте үлкен, көмілген соққы кратерінің ортасын белгілейтінін алғаш айтты, бұл тұжырым негізінен оның ішкі геологиялық құрылымы мен бір сейсмикалық зерттеу сызығындағы мәліметтерге негізделген. Ол бұл кратердің Перм кезеңінің соңына жақын болуы мүмкін екенін де болжады. Соққы гипотезасын Луанн Беккер (Калифорния университеті) және оның әріптестері одан әрі дамытты. Олар мұнай ұңғымаларындағы күдікті жанартаулық тау жыныстарының ішінде соққы метаморфизмінің белгілерін көрсететін соққы балқыған бреччалар екенін анықтады және осы тау жыныстарының жасын 250,1 ± 4,5 миллион жыл деп қайта есептеді. Бұл жаңа есептеу Перм-Триас шекарасымен және оған байланысты жаппай жойылу оқиғасымен сәйкес келеді, ал Беккер олардың арасында байланыс болуы мүмкін деп болжайды. Содан кейін, өте шектеулі алдын ала мәліметтер негізінде, соққы гипотезасын жерден тыс материалдың бар екенін көрсететін хром изотоптарының мәліметтері де растайтыны хабарланды.

Импакт гипотезасының қайта қарастырылуы

Бедют әсер ету гипотезасын соққы кратерлерін зерттейтін мамандар кеңінен қолдаған жоқ. Нақты қарсы пікірлер мыналар: Аллегияланған соққыдан балқыған брекчия шын мәнінде жанартаулық базальттың қасиеттеріне ие, ол теңіз суымен жанасу нәтижесінде және тереңге көмілуге байланысты метаморфизмге ұшыраған, ал соққы метаморфизмі туралы дәлелдер жаңылыс болуы мүмкін. Егер кратер осы көлемде болған болса, кеңінен тараған шығарылым қабаты пайда болар еді, бірақ мұндай шығарылым Австралиядағы ең жақын Перм-триас шекарасында байқалмайды. Ұсынылған әсер туралы дәлелдер қабылданған стандарттарға сай келмейді және мерзімді анықтау әдістемесінде кемшіліктер бар. Геофизикалық деректерді жан-жақты қайта қарау көрсеткендей, дәлелдер алып соққы кратерінің күтілетін қасиеттерімен сәйкес келмейді, керісінше Бедют биіктігі континенттік жарылыстардың кезеңдерінің нәтижесі болуы мүмкін.