Кіріспе

Демократиялық Словакия үшін қозғалыс (, HZDS), кейіннен Халықтық партия – Демократиялық Словакия үшін қозғалыс (, ĽS–HZDS) деп аталды, Словакиядағы популистік саяси партия. Бұл партия көбінесе авторитарлық және либералдық емес деп есептеледі. 1992–1998 жылдары ХЗДС премьер-министр Владимир Мечиар басқарған үкіметте жетекші партия болды. Партияның билеу кезеңі азаматтық құқықтар мен бостандықтарды түбегейлі бұзумен, заң үстемдігінің сақталмауымен, сондай-ақ посткоммунистік экономикалық реформалар мен еуропалық интеграцияны тоқтатумен сипатталды. 1998 жылғы парламент сайлауынан кейін партия екі мерзімге оппозицияда болды, бірақ ең күшті партия ретінде қала берді. Оппозицияда HZDS евроскептицизмнен еуропалық бағытқа қарай ұстанымын өзгертті және EDP-нің либералдық идеологиясын қабыланбаса да, Еуропалық демократиялық партияға қосылды. 2006 жылғы парламент сайлауында партия 5-орынға түсіп, Фиконың бірінші кабинетінде екінші деңгейдегі серіктес болды. 2010 жылғы парламент сайлауында партия алғаш рет сайлау шегінен өте алмады, және бұл 2012 жылы қайталанды, ол кезде 1%-дан аз дауыс жинады. 2014 жылы HZDS ресми түрде таратылды және Демократиялық Словакия партиясын ізбасары деп белгіледі.

Бархаттық революция

Партия 1991 жылы 27 сәуірде өткен кезектен тыс ВПН конгресінде бөлініп шыққан "Зорлық-зомбылыққа қарсы қоғам" (VPN) партиясының словак ұлтшыл фракциясы ретінде құрылды. "Демократиялық Словакия үшін қозғалыс" (HZDS) деп аталатын бұл қозғалысты бір ай бұрын Словакия премьер-министрі лауазымынан алынған Владимир Мечиар басқарды, және оның құрамына негізінен ВПН-нің кабинет мүшелері кірді. HZDS Словакияның ұлттық мүддесін қорғайтынын мәлімдеді және орталықтандырылмаған Чехословакия конфедерациясын талап етті. 1992 жылы 7 мамырда HZDS тәуелсіздік жариялауға дауыс берді, бірақ ол 73 дауысқа 57 дауыспен жеңіліске ұшырады. 5-6 маусымда өткен алғашқы сайлауда HZDS үлкен жеңіске жетті, Ұлттық кеңесте 74 орын алды – абсолютті көпшілікке екі орын жетпейді. Мечиар 24 маусымда премьер-министр болып тағайындалды. HZDS конфедерацияны қаласа, сол күні Чехияда өткен сайлаудағы жеңімпаз – тығыз федерацияны қолдаған Азаматтық демократиялық партия болды. Бұл екі ұстанымның келісуі мүмкін емес екенін түсінген Ұлттық кеңес Словакияның Тәуелсіздік декларациясын 113 дауыспен 24-ке қарсы қабылдады, ал Мечиар Чехословакияның таратылуы бойынша ресми келіссөздерді аяқтады.

Үстемдік ететін тарап

Партия экономикалық тұрғыдан популистік солшыл бағытты қабылдады және кеңес одағынан кейінгі жекешелендіру мен либерализацияны тежеуге тырысты. Тәуелсіздік алғаннан кейінгі алғашқы сайлауларда, 1994 жылдың соңында, ХЗДС өзінің үстемдік орнын сақтап, 58 мандат жеңіп алды (Словакия шаруалар партиясы тізімі бойынша тағы 3 мандатқа ие болды).

Қарсылықтардың азаюы

Бастапқыда өзін орталық-солшыл партия деп таныстырған партия оңшыл бағытқа қарай жылжыды және 2000 жылдың наурыз айында өзін «Халық партиясы – Демократиялық Словакия үшін қозғалыс» (ĽS HZDS) деп қайта атады, Еуропалық халық партиясына (EPP) мүше болуға тырысты. Алайда, бұрынғы Еуропаға қарсы көзқарастардың, қайшылықты риториканың әсері сақталды. ĽS HZDS кейіннен еуроинтеграциялық Еуропалық демократиялық партияға бет бұрды және 2009 жылы оған қосылды. 2002 жылғы сайлауға дейін Мечиар партияның кандидаттар тізімінен бірнеше белгілі мүшелерді шығарды. Иван Гашпарович басқарыған бірнеше шеттетілген мүшелер партиядан бөлініп, «Демократия үшін қозғалыс» (HZD) құрды. Жаңа партия дауыстардың 3,3% -ын алып, ĽS HZDS-тің позициясын әлсіретті, нәтижесінде партия тек 36 орын жеңіп алды. 2006 жылға қарай, одан әрі араздықтар мен бөлінулер оның құрамын 21 депутатқа дейін азайтты.

Еуропалық Парламент

Жыл Дауыс Дауыс % Орын 2004 119,582 17.04 2-орын 2009 74,241 8.97 5-орын

Президенттік

Сайлау жылыТалапкер1-тур2-тур# жалпы дауыс саны% жалпы дауыс саны# жалпы дауыс саны% жалпы дауыс саны1999 Владимир Мечиар1,097,95637.24% (#2)1,293,64242.82% (#2)2004 Владимир Мечиар650,24232.74% (#1)722,36840.09% (#2)2009 Милан Мельник45,9852.45% (#5) Иван Гашпаровичті қолдады