Кіріспе

Бу локомотивтерін сумен толтыру құрылғысы. Бу локомотивтерінің пайдаланылуы. Су ыдысы (британдық терминология), немесе рельс аралық су жинағыш (американдық терминология) – бұл бу локомотивінің қозғалыс кезінде су қорын толықтыруға мүмкіндік беретін құрылғы. Ол рельстер арасында орналасқан, сумен толтырылған ұзын ойыстан тұрады. Бу локомотиві ойыстың үстінен өткенде, су жинағыш төмен түсіріледі және қозғалыс жылдамдығы суды жинағышқа, содан кейін жинағыш құбыры арқылы резервуарларға немесе локомотивтік тендерге итеріп береді.

Шығу тегі

Бу локомотивтері көп мөлшерде су тұтынады, ал тендерлік немесе бүйірлік резервуарларды аралықта толтыру қажет. Жәдітегі қозғалтқыш суын стансаларда тоқтаған кезде толтырған, бірақ егер ұзақ қашықтықты тоқтамай жүгіруді қаласа, су алу талабы елеулі шектеу болды. "The Railway Magazine" журналы Джон Рамсботттом жасаған жаңалықты жариялады:

Рамсботттом бірнеше тәжірибелер жүргізіп, су құйылатын ыдыстағы кескіштің алға жылжуы суды қосылған құбыр арқылы резервуарға итеріп жіберетінін көрсетті. Ол алға жылжудың квазистатикалық қысымын есептеп шығарды:

cquote| Сағатына 24 км/сағ жылдамдықпен су 2,3 м көтеріледі, бұл аппараттың тәжірибеде қол жеткізген нәтижесіне сәйкес келеді; осы жылдамдықпен су жеткізу құбырының жоғарғы жағына дейін көтеріліп (2,3 м), кескіш істеп тұрғанда тендерге құйылмай тұрақты болып қалады. Теориялық тұрғыдан алғанда, құбырдың ең көп көтере алатын су мөлшері – 5220 литр (5 тонна) болды, және бұл көрсеткіш қозғалтқыш сағатына 130 км/сағ жылдамдықпен қозғалғанда орындалды. Әртүрлі жылдамдықтарда жүргізілген тәжірибелердің нәтижесінде, сағатына 35 км/сағ жылдамдықта 4800 литр, 33 км/сағ – 1080 литр, 41 км/сағ – 1150 литр, 50 км/сағ – 1070 литр (53, 4900; 66, 5200; 80, 4900 литр) су жеткізілді. Бұл 35 км/сағ жылдамдықтан жоғары жылдамдықтарда су мөлшерінің өте аз өзгеретінін көрсетеді, бұл кескіштің су арқылы өтетін уақытының қысқаруымен түсіндіріледі. Су құймаларын орналастыру үшін жеткілікті ұзындықтағы түзу және тегіс жол қажет (бірақ радиусы өте үлкен қисықтарға да рұқсат етіледі). Мысалы, LNWR су құймаларын Standedge туннельдерінің ішінде орналастырды, өйткені олар Хаддерсфилд пен Манчестер арасындағы желідегі жеткілікті түзу және тегіс бөлік болды. Жақын жерде судың жеткілікті көзі болуы керек. Қатты сулы аймақтарда суды жұмсарту орнатылған болуы мүмкін. Кескішті дұрыс орналасқан жерде, құйма басталғанға дейін жылдамдықпен түсіріп, резервуар толғанда немесе құйманың соңында қайта көтеру қажет. Егер резервуарлар толған кезде кескішті уақтылы көтермесе, үлкен көлемде су сыртқа шығып, тендер мен кабинаны сумен шайып тастайды. Сондықтан, оттықшы су деңгейін көрсететін индикаторды (резервуардағы қалқымалы, сыртқы көрсеткішке қосылған) мұқият бақылап, қажет болған жағдайда кескішті қайтаруға дайын болуы керек. Жол бойындағы көрсеткіштер локомотив экипажына орналасқан жерді анықтауға көмектесу үшін орнатылды; Ұлыбританияда бұл қара көлденең зигзаг белгісі бар үлкен ақ тіктөртбұрышты тақта болды. Америка теміржолдарында түнгі уақытта қолданылатын, құйманың басталуын және жақындап келе жатқан соңын көрсететін жарық беретін жол жағасындағы сигналдар қолданылды. 1934 жылғы есепте LMS жақында сынақтар жүргізіп, суды құйманың ортасына жинап алу үшін кескіштің 0,30 м алдына дефлектор орнатқаны, осылайша әр пайдалануда құймадан төгілген суды шамамен 400 галлонға (1800 литр) (шамамен 20%) азайтқаны айтылды. Резервуардан шығарылатын ауаның жоғары мөлшерде босатылуын қамтамасыз ету үшін тендердегі желдеткіш еркін болуы керек.

Операциялық мән-жайлар

LNWR басқа жерлерде су құю құрылғыларын жылдам орнатты, бірақ басқа компаниялар жаңа құрылғыны қабылдауға асықпады. Ұлы Батыс темір жолы (GWR) 1895 жылдан бастап осылай істеді, содан кейін Ұлыбританиядағы барлық ірі темір жолдар, Темза өзенінің оңтүстігіндегі желілерді қоспағанда, осы жабдықты орнатты. Жылдамдықпен су алу кезінде, су жинағыштың артында көп мөлшерде су шашырайды; бұл алдыңғы вагондардағы жолаушыларды суға малшындыру қаупін тудырады, ал Ұлыбританияда күзетші немесе басқа пойыз экипажы бірінші вагонның жолаушыларын терезелерді жабық ұстауға ескертетін. Ұлыбританиядағы LMS темір жолында болған бір оқиғада, Coronation класындағы локомотивтері бар екі жылдам пойыз су құю орнынан өте жатқанда, біреуі су алып жатқан кезде екіншісімен беттесіп қалды. Шашыраған судың әсерінен екінші пойыздың терезелері сынып қалды, себебі су жинағыштан ұсақ көмір кешектері шашырады, ал суға малшынған жолаушылардың шағымдарынан кейін, мұндай жағдай қайталанбауы үшін пойыз кестесі қайта жоспарланды. Воган патшалық пойызға, патшалық отбасы мүшелерін тасымалдағанда, су құю орны бар учаскеде басқа пойызбен қатар өтуге рұқсат берілмейтінін айтады. Бумен жүретін пойыздардың қолданылуы азайғанда олар алынып тасталды. 1967 жылы Абер су құю орны алынып тасталғанда, солтүстік-батыс Англия мен Шотландияда ғана су құю орны қалды.

Дизельдік локомотивтерде пайдалану

Дизельдік локомотивтер Ұлыбританияда 1950 жылдары British Railways арқылы енгізілді және 1968 жылға дейін бу көлігімен бірге жұмыс істеді. Ол кезде жолаушылар вагондары локомотив қазандығынан алынған бумен жылытылатын, сондықтан алғашқы дизельдік локомотивтерге бумен қамтамасыз ету үшін қосымша қазандықтар орнатылды. Ұзақ тоқталмайтын қашықтықтарға арналған локомотивтер (мысалы, 40 және 55 класс локомотивтері) су жинағыштармен жабдықталды, олардың көмегімен бу генераторының су қорын жол бойындағы су тобырларынан толықтыруға болатын. Бу көлігін тоқтату және электрмен жылытылатын вагондарды пайдалануға көшу, кейінгі модельдерде мұндай жабдықтың қажеттілігін жойды, ал су жинағыштары бар локомотивтерден олар алынып тасталды.

Баламалы әдістер

Темір жол компаниялары осы жабдықты орнату және күтіп ұстау құнын жақсы білген, ал кейбір жағдайларда үлкен су сыйымдылығы бар тендерлер ұсыну – қолданылған балама шара болды. Англиядағы Лондон және Оңтүстік-Батыс темір жолы "су арбалары" деп аталған үлкен 8 дөңгелекті тендерлерді пайдаланды.