Қыстық соғыстағы коммунизмді тоқтату саясаты

Кіріспе

Американың коммунизмнің таралуына қарсы сыртқы саясаты (Суық соғыс) – Америка Құрама Штаттарының саясаты.

Қоймау – Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін коммунизмнің таралуын болдырмау мақсатымен Суық соғыс кезінде АҚШ жүргізген геосаяси стратегиялық сыртқы саясат. Бұл атау соғыстар аралығындағы Кеңес Одағын оқшаулау саясаты болған "cordon sanitaire" терминімен байланысты. Суық соғыстың құрамдас бөлігі ретінде, бұл саясат Шығыс Еуропа, Азия, Африка және Латын Америкасындағы коммунистік ықпалды күшейтуге Кеңес Одағының жауабын тудырды. Қоймау саясаты, қатынастарды жақсарту (дестабилизация) және режимді ауыстыру (кері бұру) арасындағы орташа позицияны білдірді. Бұл доктринаның негізі 1946 жылы АҚШ-тың Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезеңдегі президенті Гарри С. Трумэннің өкілеттігінде АҚШ дипломаты Джордж Ф. Кеннан жіберген телеграммасында жазылған. АҚШ сыртқы саясатын сипаттау үшін бұл термин 1947 жылы Кеннанның АҚШ қорғаныс министрі Джеймс Форресталға ұсынған есебінде пайда болды, кейін "Foreign Affairs" журналында жарияланды. Кең мағынада, бұл термин қарсыластың халықаралық аренадағы ықпалын шектеуге немесе кедергі келтіруге бағытталған стратегияны білдіреді. Қытай бұл терминді АҚШ-тың оның жаһандық дамуына бөгет қою әрекеттерін сипаттау үшін қолданды.

Терминнің бұрынғы қолданылуы

Америкалықтар да, еуропалықтар да маңызды тарихи алғышарттарды білген. 1850 жылдары АҚШ-тағы құлдыққа қарсы күштер құлдықтың таралуын тоқтату үшін еркін штаттар стратегиясын әзірледі, кейін ол күйреп қалды. Тарихшы Джеймс Оукс бұл стратегияны былай түсіндіреді: Федералдық үкімет оңтүстікті еркін штаттармен, еркін аумақтармен және еркін сулармен қоршап, құлдықтың ішкі әлсіздіктері жүйені бірте-бірте тастауға мәжбүр ететіндей "еркіндіктің кордонын" құрды. 1873-1877 жылдары Германия Францияның көрші елдерінің ішкі істеріне бірнеше рет араласты. Бельгияда, Испанияда және Италияда канцлер Отто фон Бисмарк либералды, дінге қарсы үкіметтерді сайлауға немесе тағайындауға қолдау көрсету үшін күшті және тұрақты саяси қысым жасады. Бұл Францияда республикашылдықты дамытудың стратегиялық және идеологиялық тұрғыдан Патрис де МакМахонның клерикалды монархиялық режимін оқшаулаудың бір бөлігі болды. Францияны либералды мемлекеттермен қоршап, француз республикашылары МакМахонды және оның реакциялық жақтастарын жеңе алады деп үміттенді. Қазіргі заманғы ұстау концепциясы осы саясаттың динамикасын түсіну үшін пайдалы модель болып табылады. 1917 жылғы Ресейдегі Қазан төңкерісінен кейін батыс көшбасшылары дүниежүзілік революцияны таратуға ниеттенген большевиктер үкіметін оқшаулауға шақырды. 1919 жылдың наурыз айында француз премьер-министрі Жорж Клемансо Кеңес Ресейін оқшаулау үшін коммунистік емес мемлекеттердің сақинасын құруды ұсынды. Бұл фразаны аударғанда АҚШ президенті Вудро Вильсон оны "карантин" деп атады. Бірінші дүниежүзілік соғыстағы одақтастар Ресейге басып кірді, өйткені большевиктер төңкерісінен кейін Владимир Ленин елді Бірінші дүниежүзілік соғыстан шығарып, Германияға Батыс майданында одақтас күштерге қарсы күшін қайта бағыттауға мүмкіндік берді. Сонымен қатар, президент Вильсон жаңа Ресей Совет Федеративтік Социалистік Республикасының адам құқықтарын бұзуын толығымен мойындады және жаңа режимнің әскери атеизміне және командалық экономиканы қолдауына қарсы болды. Ол сондай-ақ марксизм-ленинизмнің Батыс әлемінің қалған бөлігіне таралуынан алаңдады және өзінің он төрт тармақтық бағдарламасын либералды демократияны коммунизмге балама идеология ретінде ұсыну мақсатымен жазды. Кері кездерге қарамастан, АҚШ Ресейдің аумағына жапондықтардың кеңейуінен және олардың одақтас Чех легионына қолдау көрсетуінен қорқып, Солтүстік Ресей мен Сібірге шағын әскер тобын жіберді. АҚШ сондай-ақ Ақ әскерге азық-түлік және жарақтар сияқты жанама көмек көрсетті, нәтижесінде одақтастар Ресейден шығып кетті. АҚШ бастапқыда Кеңес Одағын мойындаудан бас тартты, бірақ президент Франклин Д. Рузвельт 1933 жылы американдық экспорт нарығын кеңейту үмітімен бұл саясатты өзгертті. 1938 жылғы Мюнхен келісімі нацистердің Еуропада кеңеюін тоқтатуға бағытталған сәтсіз әрекет болды. АҚШ 1937 жылдан 1941 жылға дейін Азиядағы жапондық экспансияны ұстап тұруға тырысты, ал Жапония Перл-Харборға шабуыл жасады. 1941 жылы Германия Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Кеңес Одағына шабуыл жасағаннан кейін, АҚШ пен Кеңес Одағы Германияға қарсы одақтасып, Германия, Италия және Жапониядан құралған Оксіс державаларын жеңу үшін кері шегіну стратегиясын қолданды.

Both Americans and Europeans were aware with significant historical antecedents. In the 1850s, anti slavery forces in the United States developed a free soil strategy of containment to stop the expansion of slavery until it later collapsed. Historian James Oakes explains the strategy:
The Federal government would surround the south with free states, free territories, and free waters, building what they called a 'cordon of freedom' around slavery, hemming it in until the system's own internal weaknesses forced the slave states one by one to abandon slavery. Between 1873 and 1877, Germany repeatedly intervened in the internal affairs of France's neighbors. In Belgium, Spain, and Italy, Chancellor Otto von Bismarck exerted strong and sustained political pressure to support the election or appointment of liberal, anticlerical governments. That was part of an integrated strategy to promote republicanism in France by strategically and ideologically isolating the clerical monarchist regime of President Patrice de MacMahon. It was hoped that by surrounding France with a number of liberal states, French Republicans could defeat MacMahon and his reactionary supporters. The modern concept of containment provides a useful model for understanding the dynamics of this policy. After the 1917 October Revolution in Russia, there were calls by Western leaders to isolate the Bolshevik government, which seemed intent on promoting worldwide revolution. In March 1919, French Premier Georges Clemenceau called for a cordon sanitaire, a ring of non communist states, to isolate Soviet Russia. Translating that phrase, US President Woodrow Wilson called for a "quarantine." The World War I allies launched an incursion into Russia, as after the Bolshevik Revolution, Vladimir Lenin withdrew the country from the First World War, allowing Germany to reallocate troops to face the Allied forces on the Western Front. Concurrently, President Wilson became increasingly aware of the human rights violations perpetuated by the new Russian Soviet Federative Socialist Republic, and opposed the new regime's militant atheism and advocacy of a command economy. He also was concerned that Marxism–Leninism would spread to the remainder of the Western world, and intended his landmark Fourteen Points partially to provide liberal democracy as an alternative worldwide ideology to Communism. Despite reservations, the United States, as a result of the fear of Japanese expansion into Russian held territory and their support for the Allied aligned Czech Legion, sent a small number of troops to Northern Russia and Siberia. The United States also provided indirect aid such as food and supplies to the White Army. leading the allies to ultimately withdraw from Russia. The U. S. initially refused to recognize the Soviet Union, but President Franklin D. Roosevelt reversed the policy in 1933 in the hope to expand American export markets. The Munich Agreement of 1938 was a failed attempt to contain Nazi expansion in Europe. The U. S. tried to contain Japanese expansion in Asia from 1937 to 1941, and Japan reacted with its attack on Pearl Harbor. After Germany invaded the Soviet Union in 1941 during World War II, the U. S. and the Soviet Union found themselves allied against Germany and used rollback to defeat the Axis powers: Germany, Italy, and Japan.

Шығуы (1944-1947 жж.)

Соғыс аяқталысымен АҚШ Мемлекеттік департаментінің негізгі қызметкерлері кеңестік режимге деген күмәнін және наразылығын күшейтті. Аверелл Харриман, Мәскеудегі АҚШ елшісі, бұрын АҚШ-КСРО қарым-қатынасына қатысты «мұражайлық оптимист» болған, 1944 жылғы Варшава көтерілісіне кеңестік тараптың жасаған қастандығы деп қарады, сондай-ақ Польшаға қатысты 1945 жылғы ақпандағы Ялта келісімін бұзуына көңілі қалды. Харриман кейіннен Трумэннің Кеңес Одағына қатысты көзқарасын қалыптастыруға маңызды ықпал етті. 1946 жылғы ақпан айында АҚШ Мемлекеттік департаменті Джордж Ф. Кеннаннан, сол кезде Мәскеудегі АҚШ елшілігінде қызмет етіп жүрген, кеңестіктер Дүниежүзілік банк пен Халықаралық валюта қорын құруға неліктен қарсы екенін сұрады. Ол ресейлік саясатты жан-жақты талдап, қазір «Ұзын телеграмма» деп аталатын мәлімдеме жасады: Кеңес билігі, Гитлер Германиясынан айырмашылығы, схемалық та, авантюралық та емес. Ол алдын ала белгіленген жоспарлармен жұмыс істемейді. Қажетсіз тәуекелге бармайды. Ақыл-ойының логикасына мойын бұрмайды, бірақ күштің логикасына өте сезімтал. Сондықтан ол оңай кері шегіне алады және көбінесе кез келген жерде күшті қарсылыққа тап болғанда кері шегінеді. Кеннанның телеграммасы Мемлекеттік департаментте «ұзақ күткен жағдайды бағалау» деп жоғары бағаланды. Кеннан өзінің хабарына деген ынталы қабылдаудың себебін уақытқа байланысты деп түсіндірді: «Алты ай бұрын бұл хабар Мемлекеттік департаментте күдікпен және наразылықпен қабылдалар еді. Алты айдан кейін бұл сөздер қайталау болар еді». 1947 жылғы қаңтар айында Кеннан «Советтік мінез-құлқының бастаулары» атты эссе жазды. Биограф Дуглас Бринкли Форресталды Кеннанның жазбаларын таратудағы еңбегі үшін «қамтамастың әкесі» деп атады. «Қамтамастық» терминінің қолданылуы осы «X мақаласынан» басталады: «Осы жағдайда, АҚШ-тың Кеңес Одағына қатысты саясатының басты ұстанымы – Ресейдің экспансиялық бейімділіктерін ұзақ мерзімді, шыдамды, бірақ бекем және сақ басқару болуы тиіс». Кейіннен Кеннан қамтамастық саясатына қарсы шығып, өзінің X мақаласындағы бірнеше кемшіліктерді атап өтті. Ол кейіннен «қамтамастық» дегенінің Кеңес билігін «әскери құралдармен емес, саяси қауіп-қатерді саяси жолмен шектеуді» білдіретінін айтты. Екіншіден, Кеннан мақалада «қамтамастықтың» географиялық шеңберін нақты көрсетпегенін және АҚШ барлық жерде табысты орындай алатынына сенбегенін мойындады.

Key State Department personnel grew increasingly frustrated with and suspicious of the Soviets as the war drew to a close. Averell Harriman, U. S. Ambassador in Moscow, once a "confirmed optimist" regarding U. S.–Soviet relations, was disillusioned by what he saw as the Soviet betrayal of the 1944 Warsaw Uprising as well as by violations of the February 1945 Yalta Agreement concerning Poland. Harriman would later have a significant influence in forming Truman's views on the Soviet Union. In February 1946, the U. S. State Department asked George F. Kennan, then at the U. S. Embassy in Moscow, why the Russians opposed the creation of the World Bank and the International Monetary Fund. He responded with a wide ranging analysis of Russian policy now called the Long Telegram:

Soviet power, unlike that of Hitlerite Germany, is neither schematic nor adventuristic. It does not work with fixed plans. It does not take unnecessary risks. Impervious to the logic of reason, and it is highly sensitive to the logic of force. For this reason, it can easily withdraw—and usually does when strong resistance is encountered at any point. Kennan's cable was hailed in the State Department as "the appreciation of the situation that had long been needed." Kennan himself attributed the enthusiastic reception to timing: "Six months earlier the message would probably have been received in the State Department with raised eyebrows and lips pursed in disapproval. Six months later, it would probably have sounded redundant." In January 1947, Kennan drafted an essay entitled "The Sources of Soviet Conduct." Biographer Douglas Brinkley has dubbed Forrestal "godfather of containment" on account of his work in distributing Kennan's writing. The use of the word "containment" originates from this so called "X Article": "In these circumstances, it is clear that the main element of any United States policy toward the Soviet Union must be that of long term, patient but firm and vigilant containment of Russian expansive tendencies." Kennan later turned against the containment policy and noted several deficiencies in his X Article. He later said that by containment he meant not the containment of Soviet Power "by military means of a military threat, but the political containment of a political threat." Second, Kennan admitted a failure in the article to specify the geographical scope of "containment", and that containment was not something he believed the United States could necessarily achieve everywhere successfully.

Гарри С. Трумэн

1946 жылғы Конгресс сайлауында республикашылар билікті алғаннан кейін, демократ президент Трумэн суық соғыстың басталуы деп есептелетін маңызды сөз сөйледі. 1947 жылдың наурыз айында ол Конгресстен коммунистік бағыныштылыққа қарсы күресіп жатқан Грек және Түркия үкіметтеріне 400 миллион доллар көмек беруді сұрады. Трумэн "қаруланған азшылықтардың немесе сыртқы күштердің басып алу әрекеттеріне қарсы тұратын еркін халықтарды қолдауға" міндеттенді. Уильям Апплмен Уильямстың ревизионистік көзқарасы бойынша, Трумэннің сөзі – американдық экспансионизмнің ұзақ жылдар бойғы көрінісі болды. "Мен шешімдер қабылдау үшін келдім, олар дұрыс немесе бұрыс болып шықса да, мен оларды қабылдаймын", – деді ол бірде. Трумэн доктринасын жариялауға байланысты туған қызығушылық президенттің өзін күшті және шешімді лидер ретінде көрсетуіне септігін тигізді, бірақ оның нақты шешім қабылдау процесі күрделі және кезең-кезеңімен жүрді. Сөз сөйлеу уақыты Кеңес Одағының қандай да бір әрекетіне жауап болмады, ол Республикашыл партияның Конгрессті бақылауына алған фактісіне байланысты болды. Трумэн сөзді дайындауға көп қатыспады және бірнеше айдан кейін ғана оның қатал ұстанымын қабылдады. Экономикалық қиындықтарға байланысты әлсіреген Ұлыбритания АҚШ-тан Грекиядағы дәстүрлі британдық рөлін қабылдауды шұғыл түрде сұрады. Мемлекеттік хатшының орынбасары Дин Ачесон Вашингтонда жетекшілік етіп, 1947 жылдың ақпан айының соңында Конгресс басшыларын ескертті: егер Америка Құрама Штаттары британдықтардан билікті алмаса, нәтижесінде "Кеңес Одағының алға жылжуы" болуы мүмкін, бұл "Кеңес Одағының үш құрлыққа енуіне" мүмкіндік береді. Трумэн Грекияны коммунизмнің бақылауына алу қаупі туралы ашық айтты. Ол екі партияның да, сондай-ақ үкіметтің ішіндегі және сыртындағы сыртқы саясат сарапшыларының кең қолдауын алды. Оған солшылдар, әсіресе бұрынғы вице-президент Генри А. Уоллес қарсылық көрсетті, ол 1948 жылғы президенттік сайлауда Трумэнға қарсы кандидат болды. Ачесонның басшылығымен Трумэн сөзін Еуропадағы кеңестік ықпалды шектеу мақсатындағы бірқатар шаралармен толықтырды, оның ішінде Маршалл жоспары немесе Еуропалық қалпына келтіру бағдарламасы және 1949 жылы АҚШ пен Батыс Еуропа елдері арасындағы әскери одақ – НАТО. Коммунистік қозғалыстар туралы толыққанды ақпарат қажет болғандықтан, үкімет Орталық барлау агенттігіне (ЦРУ) көбірек сүйенді. 1947 жылғы Ұлттық қауіпсіздік заңымен құрылған ЦРУ шетелдерде тыңшылық жұмыстарын жүргізді, оның кейбіреулері ашық, ал көбісі жасырын болды. Трумэн 1948 жылдың қараша айында NSC 20/4 деп аталатын құпия саясат мәлімдемесін бекітті, бұл АҚШ-тың қауіпсіздік саясатының алғашқы толыққанды мәлімдемесі болды. 1949 жылы Кеңес Одағының алғашқы ядролық сынағы Ұлттық қауіпсіздік кеңесін қауіпсіздік доктринасын қайта қарастыруға итермеледі. 1950 жылдың сәуір айында аяқталған ол NSC 68 деп аталды. Ол кеңестік қатерге қарсы тұру үшін үлкен әскери күштерді жинау қажет деген қорытындыға келді. Пол Ницзе және басқалар дайындаған есепке сәйкес:

After Republicans gained control of Congress in the 1946 elections, President Truman, a Democrat, made a dramatic speech that is often considered to mark the beginning of the Cold War. In March 1947, he requested that Congress appropriate $400 million in aid to the Greek and Turkish governments, which were fighting communist subversion. Truman pledged to, "support free peoples who are resisting attempted subjugation by armed minorities or by outside pressures." In the revisionist view of William Appleman Williams, Truman's speech was an expression of longstanding American expansionism. According to a psychological analysis by Deborah Larson, Truman felt a need to prove his decisiveness and feared that aides would make unfavorable comparisons between him and his predecessor, Roosevelt. "I am here to make decisions, and whether they prove right or wrong I am going to take them", he once said. The drama surrounding the announcement of the Truman Doctrine catered to the president's self image of a strong and decisive leader, but his real decision making process was more complex and gradual. The timing of the speech was not a response to any particular Soviet action but to the fact that the Republican Party had just gained control of Congress. Truman was little involved in drafting the speech and did not himself adopt the hard line attitude that it suggested until several months later. The British, with their own position weakened by economic distress, urgently called on the U. S. to take over the traditional British role in Greece. Undersecretary of State Dean Acheson took the lead in Washington, warning congressional leaders in late February 1947 that if the United States did not take over from the British, the result most probably would be a "Soviet breakthrough" that "might open three continents to Soviet penetration." Truman was explicit about the challenge of communism taking control of Greece. He won wide support from both parties as well as experts in foreign policy inside and outside the government. It was strongly opposed by the left, notably by former Vice President Henry A. Wallace, who ran against Truman in the 1948 presidential campaign. Truman, under the guidance of Acheson, followed up his speech with a series of measures to contain Soviet influence in Europe, including the Marshall Plan, or European Recovery Program, and NATO, a 1949 military alliance between the U. S. and Western European nations. Because containment required detailed information about communist moves, the government relied increasingly on the Central Intelligence Agency (CIA). Established by the National Security Act of 1947, the CIA conducted espionage in foreign lands, some of it visible, more of it secret. Truman approved a classified statement of containment policy called NSC 20/4 in November 1948, the first comprehensive statement of security policy ever created by the United States. The Soviet Union's first nuclear test in 1949 prompted the National Security Council to formulate a revised security doctrine. Completed in April 1950, it became known as NSC 68. It concluded that a massive military buildup was necessary to deal with the Soviet threat. According to the report, drafted by Paul Nitze and others:

Федералисттің (No. 28) сөзімен айтқанда: "Қолданылатын құралдар зияндылықтың мөлшеріне пропорционалды болуы керек". Зияндылық жаһандық соғыс немесе кеңестік тарапынан шектеулі мақсаттарға бағытталған науқан болуы мүмкін. Қай жағдайда болса да, оны жою соғысына айналдыратын кез келген әрекеттен аулақ болуымыз керек, және егер бізде кеңестік күштерді жеңуге жеткілікті күш болса, оның жаһандық соғысқа айналуына жол бермеуіміз біздің мүддемізге жатады.

Баламалы стратегиялар

1940 жылдардың соңында бақылау саясатына қатысты үш баламалы ұстаным талқыланды. Біріншісі – оқшаулану саясатына қайта оралу, яғни Американың әлеммен байланысын барынша азайту. Бұл ұстанымды консервативті республикашылар, әсіресе Орта Батыстан, соның ішінде бұрынғы президент Герберт Гувер және сенатор Роберт А. Тафт қолдады. Дегенмен, сенатор Артур Х. Ванденберг бастаған көптеген республикашылар бұл саясаттың Екінші дүниежүзілік соғысқа себеп болғанын және оны қайта жаңғыртудың қауіпті екенін айтты. Екінші ұстаным – Совет Одағымен достық қарым-қатынас орнатуға, әсіресе саудаға бағытталған детанция саясатын жалғастыру болды. Рузвельт детанцияның жақтаушысы болған, бірақ ол қайтыс болды, ал оның жақын серіктерінің көпшілігі 1946 жылға қарай үкіметтен кетіп қалды. Детанцияның басты қолдаушысы – бұрынғы вице-президент және Трумэннің коммерция министрі Генри Уоллес болды. Уоллестің ұстанымын CIO-ның солшыл топтары қолдады, бірақ олар 1947 және 1948 жылдары тазартылды. Уоллес 1948 жылы Прогрессивті партиядан Трумэнға қарсы сайлауға түсті, бірақ оның үгімдік науқанына коммунистердің ықпалы күшейді, бұл детанцияның беделін түсірді. Үшінші ұстаным – Совет Одағын әлсірету немесе жоюға бағытталған агрессивті күш-жігер, яғни «қайтару» саясаты. Совет Одағына қарсы әскери «қайтаруды» 1940 жылдардың соңында Джеймс Бернхам және басқа консервативті стратегиялар ұсынды. 1954 жылдан кейін Бернхам және оның іріктес стратегиялары Уильям Ф. Баклидің «National Review» журналының редакторы және тұрақты авторы болды. Трумэн 1950 жылдың қыркүйегінде Инчхонға сәтті десанттан кейін Корея соғысында «қайтару» стратегиясын қабылдады, бірақ екі айдан кейін қытайлықтардың қарсы шабуылынан кейін бұл саясаттан бас тартып, бақылау саясатына оралды. Генерал Дуглас Макартур Конгреске «қайтару» саясатын жалғастыруға шақырды, бірақ Трумэн оны бағынбағаны үшін қызметтен босатып жіберді. Президент Дуайт Д. Эйзенхауэрдің кезінде 1953 жылдан 1956 жылға дейін Шығыс Еуропада коммунизмге қарсы «қайтару» стратегиясы қарастырылды. Эйзенхауэр коммунизмнің ықпалын психологиялық тұрғыдан әлсірету үшін үгіт-насихат науқанына келісті, бірақ 1956 жылғы Венгрия төңкерісіне араласудан бас тартты, себебі бұл үшінші дүниежүзілік соғысқа әкелуі мүмкін деп қорқады. 1949 жылдың соңында Совет Одағы атом бомбасын сынақтан өткізгеннен кейін олардың ядролық қаруға ие екені белгілі болды.

There were three alternative policies to containment under discussion in the late 1940s. The first was a return to isolationism, minimizing American involvement with the rest of the world, a policy that was supported by conservative Republicans, especially from the Midwest, including former President Herbert Hoover and Senator Robert A. Taft. However, many other Republicans, led by Senator Arthur H. Vandenberg, said that policy had helped cause World War II and so was too dangerous to revive. The second policy was a continuation of the détente policies that aimed at friendly relationships with the Soviet Union, especially trade. Roosevelt had been the champion of détente, but he was dead, and most of his inner circle had left the government by 1946. The chief proponent of détente was Henry Wallace, a former vice president and the Secretary of Commerce under Truman. Wallace's position was supported by far left elements of the CIO, but they were purged in 1947 and 1948. Wallace ran against Truman on the Progressive Party ticket in 1948, but his campaign was increasingly dominated by Communists, which helped to discredit détente. The third policy was rollback, an aggressive effort to undercut or destroy the Soviet Union itself. Military rollback against the Soviet Union was proposed by James Burnham and other conservative strategists in the late 1940s. After 1954, Burnham and like minded strategists became editors and regular contributors to William F. Buckley Jr.'s National Review magazine. Truman himself adopted a rollback strategy in the Korean War after the success of the Inchon landings in September 1950, only to reverse himself after the Chinese counterattack two months later and revert to containment. General Douglas MacArthur called on Congress to continue the rollback policy, but Truman fired him for insubordination. Under President Dwight D. Eisenhower, a rollback strategy was considered against communism in Eastern Europe from 1953 to 1956. Eisenhower agreed to a propaganda campaign to roll back the influence of communism psychologically, but he refused to intervene in the 1956 Hungarian Revolution, mainly for fear that it would cause World War III. Since late 1949, when the Soviets had successfully tested an atomic bomb, they had been known to possess nuclear weapons.

Корея

АҚШ Корея соғысына алғаш рет Оңтүстік Кореяны Солтүстік Кореяның коммунистік басқындығынан қорғау үшін кірген кезде тоқтату саясатын ұстанды. Бастапқыда бұл АҚШ-тың әрекетін тек Солтүстік Кореяны 38-ші параллельден арғыға ығыстырып, Оңтүстік Кореяның тәуелсіздігін қайта орнатуға бағыттады, соның арқасында Солтүстік Корея мемлекет ретінде сақталу мүмкіндігіне ие болды. Алайда, Инчхонға шабуыл жасаудың сәттілігі АҚШ пен Біріккен Ұлттар Ұйымын кері қайтару стратегиясын қабылдауға және коммунистік Солтүстік Кореяны құлатуға, осылайша БҰҰ басшылығымен жалпыұлттық сайлау өткізуге ынталандырды. Содан кейін генерал Дуглас Макартур 38-ші параллельден Солтүстік Кореяға ілгеріледі. Қытайлықтар АҚШ-тың өздерінің шекарасына жақындауынан немесе тіпті олардың басып кіруінен қорқып, үлкен армия жіберіп, БҰҰ күштерін жеңіп, оларды 38-ші параллельден төменге ығыстырды. Трумэн атом бомбасын пайдалану мүмкіндігі туралы ашық қыстырып айтты, бірақ Мао оған мән бермеді. Бұл оқиға тоқтату доктринасының дұрыстығын, кері қайтаруға қарағанда, қолдау үшін пайдаланылды. Коммунистер кейіннен дерлік бастапқы шекараға қайта тартылды, минимал өзгерістермен. Трумэн Макартурдың толық жеңіске жетуге бағытталғандығын сынап, «шектелген соғыс» саясатын қабылдады. Оның назары келісімге келуге ауысты, ол 1953 жылы қол жеткізілді. Макартур өз тарапынан Труменнің «жеңіссіз саясатын» айыптап шықты.

Дульс

Көптеген республикашылар, оның ішінде Джон Фостер Даллес, Трумэннің тым әлсіз болғанына қабілетсіздік білдірді. 1952 жылы Даллес Шығыс Еуропаны кері қайтару және ақырында азат етуді ұсынды. Даллес кіріп келе жатқан президент Эйзенхауэр тарапынан мемлекеттік хатшылыққа тағайындалды, бірақ Эйзенхауэрдің 1956 жылғы Венгрия төңкерісіне араласпау шешімі, оны Кеңес әскерімен басып жаншуы, ұстау саясатын екі партиялық доктринаға айналдырды. Эйзенхауэр жауынгерлік үкіметтерді әлсірету үшін ЦРУ-ның құпия операцияларына сүйенді және экономикалық және әскери сыртқы көмекті "суық соғыста" американдық позицияны қолдайтын үкіметтерді нығайту үшін пайдаланды.

Куба

1962 жылғы Куба ракеталық дағдарысы кезінде Вашингтондағы жоғары лауазымды шенеуніктер АҚШ-қа қауіп төндіріп тұрған советтік ядролық ракеталарын жою мақсатымен "қайтару" саясатын қолдануды талқылады. Кеңес Одағы өздерінің ядролық қаруларын жария түрде алып тастаса, АҚШ Түркиядағы зымырандарын құпия түрде алып тастап, Кубаға басып кірмеуге келісетін болғандықтан, ядролық соғыс қаупі болды. Президент Джон Кеннеди Кубаны қоршау саясатын іске қосып, ол 2015 жылға дейін сақталды.

Вьетнам

1964 жылы президенттік сайлауға республикалық партияның үміткері сенатор Барри Голдуотер ұстанымды сынап, "Неге жеңіске жетпеске керек?" деп сұрады. Демократтық партияның үміткері президент Линдон Джонсон ядролық соғыс қаупі бар екенін айтты. Джонсон осы ұстанымды түсіндіре келіп, Киелі кітаптан: "Осы жерге дейін келесің, бірақ одан әрі бармайсың" деген аятты келтірді. Голдуотер 1964 жылғы сайлауда Джонсоннан үлкен айырмамен жеңілді. Джонсон Вьетнам соғысы кезінде ұстанымды қатаң сақтады. Генерал Уильям Уэстморлендтің Лаосқа АҚШ жер күштерін енгізіп, коммунистердің жабдықтау жолдарын кесіп тастау туралы ұсынысын қабылдамай, Джонсон "Ақылдастар" деп аталатын тәжірибелі мемлекет қайраткерлерінің тобын шақырды. Топқа Кеннан, Ачесон және басқа да бұрынғы Трумэннің кеңесшілері кірді. Әскерді қолдау митингілері патриоттық сезімге ұласып, жеңіске жету және ұстанымнан бас тарту талаптарына әкелуі мүмкін деген қорқыныштан тыйым салынды. 1969 жылы Джонсонның орнына келген Никсон өзінің сыртқы саясатын "детанция" – шиеленісті азайту деп атады. Ол Кеңес Одағының ықпалын шектеуге ұмтылса да, бұл саясат коммунизмге немесе демократияға қарсы крест жорықтарына қарағанда ұлттық мүдделерге негізделген саяси реализмді білдірді. Стратегиялық қаруларды шектеу жөніндегі келіссөздер деп аталатын ядролық қарулар бойынша Кеңес Одағымен келіссөздерге ерекше мән берілді. Никсон Вьетнамдағы АҚШ әскери күштерін коммунистік шабуылдарды тоқтату үшін қажетті ең төменгі деңгейге дейін қысқартты, бұл саясат "Вьетнамдастыру" деп аталды. Соғыс созылған сайын, оның қолдауы азайды. Демократиялық Конгресс 1973 жылы республикашыл Никсонды Кас-Чёрч түзетулерін қабылдауға мәжбүр етті, осылайша АҚШ-тың Вьетнамдағы әскери қатысуы тоқтатылды, нәтижесінде Оңтүстік Вьетнам, Лаос және Камбоджаға коммунистік басқыншылықтар орын алды.

Ауғанстан

Президент Джимми Картер 1977 жылы билікке келді және адам құқықтарына баса назар аударатын сыртқы саясатты жүргізуге міндеттенді. Бірақ, Ауғанстанға Советтердің басқыншылығына жауап ретінде, тоқтату стратегиясы қайтадан басымдыққа ие болды. Картер доктринасының (1980) мәтіні Труман доктринасының мәтінін әдейі қайталады.

Рейган доктринасы

Вьетнамда коммунистер жеңіске жеткеннен кейін демократтар коммунизмнің одан әрі таралуын тоқтату мүмкін емес деп қарастыра бастады, бірақ республикашылар «қайтару» доктринасына оралды. 1980 жылы Рональд Рейган АҚШ президенті болып сайланды. Ол кеңестік Одақпен қарым-қатынаста күштірек ұстаным танытты және жақындасу саясаты қателік, ал бейбіт өмір сүру – тікелей жеңіліспен тең деп санады. 1979 жылы Кеңес Одағы Ауғанстанға шабуыл жасағанда, американдық саясаткерлер кеңестіктердің Парсы шығанағын бақылауға алуға тырысып жатыр деп алаңдады. 1980-ші жылдар бойында «Рейган доктринасы» деп белгіленген саясат аясында АҚШ совет әскеріне қарсы күрескен ауған партизандарына (муджахиддерге) техникалық және экономикалық көмек көрсетті.

Салқын соғыстан кейін

1992 жылы Суық соғыстың аяқталуымен шектеу саясаты ресми түрде тоқтатылды, бірақ АҚШ Ресейдің маңындағы Исландия, Германия және Түркия сияқты аймақтардағы базаларын сақтап қалды. Бұл саясаттың көп бөлігі кейіннен 21-ші ғасырда АҚШ-тың Қытайға қатысты сыртқы саясатына әсер етуге септі.

Тарихнама және есте сақтау

Андерсон, Шелдон Р. "Тарихты қайталауға міндетті:" Тарих сабақтары және АҚШ-тың Суық соғыс кезеңіндегі оқшаулау саясатының қалыптасуы (Lexington Books, 2008). Корк, Сара Джейн. "Тарих, тарихшылар және сыртқы саясаттың атауы: Трумэн әкімшілігі кезеңіндегі американдық стратегиялық ойлау туралы постмодернистік көзқарас", Intelligence and National Security, Күз 2001, 16-том, 3-шығарылым, 146–63-беттер. Дрю, С. Нельсон және Пол Н. Ниц. NSC 68: Оқшаулау стратегиясын жасау (iane Publishing, 1994). Гартофф, Реймонд Л. Суық соғыс арқылы саяхат: Оқшаулау және өзара әрекеттесу туралы естеліктер (Brookings Institution Press, 2004). Корт, Майкл. Суық соғысқа Колумбия нұсқауы (1998).