Кіріспе

Джеймс Р. М. Харрис (12 ақпан 1961 жылы туған) – канадалық жазушы, қоршаған ортаны қорғаушы және саясаткер. Ол 2003 жылдан 2006 жылға дейін Канаданың Жасыл партиясының жетекшісі болды, содан кейін оның орнына Элизабет Мэй келді.

Ерте өмір және жасыл белсенділік

Харрис Торонтода дүниеге келді, Лейкфилд колледжінде оқыды және 1980 жылдары Кингстондағы Куинс университетінен ағылшын және тарих мамандықтары бойынша бакалавр дәрежесін алды. Бастапқыда прогрессивті консерватор болған ол, 1985 жылы Фрицёф Капра мен Шарлин Спретнактың «Жасыл саясат» кітабын оқығаннан кейін жасыл саясатқа көшті, онда неміс жасылдарының өркендеуі көрсетілген. Харрис 1987 жылы Ұлыбританияның Жасыл партиясының ұлттық баспасөз хатшысы болып жұмыс істеді. Ол 1990 жылғы провинциялық сайлауда Онтарионың Жасыл партиясының науқанын ұйымдастыруға көмектесті және өзі Сент-Эндрю—Сент-Патрик округінде үміткер болды. Бұл сайлауда ол провинциялық үкіметтің провинцияда қосымша ядролық реакторлар салу туралы шешіміне қарсы сөйледі. Жасыл партия 40 үміткер тікелей ұсынды және 33 000 дауыс жинады, бұл 1987 жылғы сайлаудағы жеті үміткер мен 3 000 дауысқа қарағанда айтарлықтай артықшылық болды. Харрис өз сайлау округінде төртінші орынды иеленді. Харрис 1991 жылғы қалалық сайлауда Торонто қаласының мэрі лауазымына кандидат ретінде, жасыл саясатты қолдайтын тәуелсіз үміткер ретінде қатысты. Ол суды үнемдеуді және қаладағы пестицидтерді қолдануға тыйым салуды, сондай-ақ қару-жараққа қатаң бақылау орнатуды ұсынды. Ол маргиналды үміткер саналды және Жун Роулендс пен Джек Лейтоннан қалып қойды. 1993 жылы Харрис және басқа Онтарио жасылдары партияның конституциясын өзгертуді және толық уақытты лидер сайлауға мүмкіндік беруді қолдады. Партия 1990 жылғы сайлауда Кэтрин Мэтьюсонмен номиналды түрде басшылық етті, бірақ ол науқанға немесе саясатқа көп әсер ете алмады. Харрис және басқалар толық уақытты лидер сайлау Жасыл партияға кәсіби түрде ұйымдасуға және болашақ сайлауларда біртұтас хабарлама беруге мүмкіндік береді деп мәлімдеді. Харрис лидерлікке үміткер болды, бірақ Франк де Йонгтан жеңілді. Кейіннен Де Йонг Харристі федералды лидер болуына қолдады, ал Харрис 2001 жылы Де Йонгтың провинциялық лидер ретінде қайта сайлануына қолдау көрсетті. Харрис 1993 жылғы сайлауда Торонтодағы федералды Жасыл партияның ұйымдастырушысы болды және аймақта он жеті үміткерді тартты. Сайлау алдындағы жаңа заңнама партиядан 50 үміткерді тікелей ұсынуды талап етті, әйтпесе партия тіркеуден шығарылып, активтерін жояды. Торонто аймағында (сол кезде шамамен жиырма екі округ болды) он жеті үміткерді тікелей ұсынған Торонто командасы ұлттық талаптың үштен бір бөлігінен асты. Харрис Сент-Полс округінде сайлауға қатысып, алтыншы орынды иеленді. Харрис 1997 жылы Канаданың Жасыл партиясының лидері үшін науқан жүргізді және Джоан Руссоуға қарсы екінші орынды иеленді. Ол 2001 жылы Онтарионың Жасыл партиясының бірінші президенті болып сайланды және 2003 жылы федералды аренаға ауысқанға дейін осы қызметте болды.

Автор және спикер

Харрис алты кітап жазды, оның екеуі Канадада ұлттық бестселлер атанды. Ол сондай-ақ корпоративтік секторда өзгерістер мен көшбасшылық туралы лекциялар оқиды және 2004 жылы бұрынғы сөздік келісімін орындау үшін кем дегенде бір науқанға қатыса алмады. Association Magazine журналы оны Канаданың үздік лекторының бірі деп бағалады. GPC басшысы болғанға дейін ол жылына шамамен елу халықаралық конференцияда сөз сөйледі, ал басшылық командаларымен көшбасшылық, өзгерістер, CRM, eLearning, инновациялар және оқу ұйымдарын құру мәселелері бойынша стратегиялық жоспарлау сессияларын өткізеді. Оның екінші кітабы "Оқу парадоксы" Канаданың Ұлттық бизнес кітабы сыйлығына ұсынылып, бірнеше бестселлер тізіміне енді. Осы еңбегінде Харрис канадалықтардың жылдам технологиялық өзгерістерге негізделген бизнес ортасы үшін қажетті дағдыларды меңгеру үшін жаңа білімді қабылдауы керектігін айтады. Books for Business журналы оны Солтүстік Америкадағы 10 үздік бизнес кітаптың бірі деп таныды. Харрис "Канадада жұмыс істеуге ең жақсы 100 компания" кітабының екінші басылымын бірлесіп жазды, ол Канадада 50 000-нан астам дана сатылды. Жақында жарық көрген "Көңілсіз!" кітабы 80-нен астам елде жарияланды.

2004 жылғы науқан

Харрис 2003 жылғы 14 ақпанда Джейсон Крамми мен Джон Гроганды жеңіп, делегаттардың берген дауыстарының 81% астамымен Канаданың Жасыл партиясының басшысы болып сайланды. Ол 2001 жылдан 2003 жылға дейін партияны басқарған уақытша басшы Крис Брэдшоудың орнын басты. Басшылыққа сайлау науқанында Харрис мүшелерден кеңеске өзінің таңдаған кандидаттарын сайлауды сұрады. Басшылыққа үміткерлерден басқа, кеңес кандидаттарына партия конституциясы оларға осы құқықты нақты бергеніне қарамастан, науқанында пайдалану үшін мүшелік тізімі ұсынылмады. Харрис GPC-ді тек экологиялық бағыттан ауыстыруға тырысты және партияның идеологиясын әлеуметтік прогрессивті, қаржылық консервативті және тұрақтылыққа бағытталған жалғыз партия ретінде сипаттады. Ол жасылдарға дауыс беру арқылы консервативті кандидаттар дауыс бөліну арқылы сайланады деген пікірге келіспеді, партиясы дәстүрлі саяси спектрдің барлық бөлігінен қолдау алатынын айтты. Партия 2004 жылғы сайлауда Харрис басшылығымен жоғары деңгейдегі науқан жүргізді, тарихында алғаш рет барлық федералды сайлау округтерінде кандидаттарды тікелей ұсынды. 2004 жылғы GPC бағдарламасы LivingPlatform деп аталатын вики технологиясы арқылы жасалды. Осылайша GPC өз бағдарламасын жасау үшін вики және ашық процесті қолданған әлемдегі алғашқы партия болды. Бағдарламаның соңғы нұсқасын таңдауға 60 мыңнан астам адам қатысты. "Жанды платформа" толық шығынды есепке алу, "үштік нәтиже" (әлеуметтік, қаржылық, экологиялық) және жасыл салық реформасын баса көрсетті. Партияның қаржылық саясаты бойынша, ластаушы қызметтер мен жаңартылмайтын ресурстарға көбірек салық салу және табысқа азайтылған мөлшерде салық салу ұсынылды. Сондай-ақ, жоспарда корпоративтік табыс салығын іріктеп азайту көзделген, бұл орталық-сол жақтағы жасылдардың бір бөлігіне қарсы болды. Олардың беделінің артуына қарамастан, жасылдар басшылық дебаттарына шақырылмады. Харрис екі стандартты қолдануға наразылық білдірді, өйткені Квебек блогы барлық округтерде кандидаттарды тікелей ұсынбағанына қарамастан, қатысуға рұқсат етілді. CRTC телерадиокомпаниялар консорциумының қатысушыларды таңдау құқығын қорғады және партияның шеттетілуін жоюдан бас тартты. 2004 жылғы сайлау алдында Харрис 1993 жылы НДП 6,9% дауыспен тоғыз орын алғанын еске салып, жасылдар осы көрсеткішті немесе одан да жоғары деңгейге жетсе, депутаттарды сайлай алатынын айтты. Партия 582 247 дауыс (4,3%) алды, бірақ ешқандай кандидатты сайлай алмады. Харрис Торонто-Данфорт округінде сайлауалды науқаны жүргізді және Жаңа демократиялық партияның басшысы Джек Лейтонға қарсы 2 575 дауыс (5,4%) жинады, консервативті кандидаттан 400 дауыс кем алды.

2004 жылғы сын және көшбасшылық мәселесі

Харристің Жасыл партияны басқаруы даулы болды. Ол өзін экологиялық консерватор және экологиялық капиталист ретінде сипаттады және партияны кейбір мәселелер бойынша оңға қарай жылжытуға тырысты. Кейбір партия мүшелері 2004 жылдың тамызында Харристі Канаданың Прогрессивті консервативтік партиясының бұрынғы ұлттық директоры және Джим Флаэртидің көмекшісі Дэвид Скримгеурді кеңесші ретінде тағайындағаны үшін сынады. Оның қарсыластары оны жергілікті ұйымдардың ықпалын азайтып, партия басшылығына тым көп билік беруге тырысып жатыр деп айыптады. 2004 жылғы сайлаудан кейін Харриске партияның шығыс Онтариодағы белгілі белсендісі Том Мэнли көшбасшылыққа үміткер ретінде қарсы шықты. Мэнли Харрис GPC-ді тым оңға қарай жылжытып, партияның дәстүрлі түрде жергілікті өндіріске басымдық беруін корпоративтік мүдделерге ыңғайласу үшін құрбан етіп жатыр деп мәлімдеді. Харрис 2004 жылдың тамызында GPC басшысы болып қайта сайланды, бірақ бұрынғыдан азырақ дауыспен. Кейін Мэнли партия жетекшісінің орынбасары болып тағайындалды, бірақ 2005 жылы ГПК-дан шығып, либералдарға қосылды. Харристің басшылығы кезінде бірқатар белгілі жасылдар отставкаға шықты, көптегендер оны партияны тиімсіз басқарды деп айыптады. 2005 жылдың соңында бағанашы Мюррей Доббин Харристі Жасыл партияның прогрессивті принциптерін сатқаны және билікті консолидациялау үшін авторитарлық әдістерді қолданғаны туралы екі мақала жазды. 2005 жылдың желтоқсан айында жарияланған екінші мақалада партияның он бір лауазым иесінің төртеуі наразылық білдіріп отставкаға кеткен немесе жұмыстан босатылған, ал бірқатар маңызды лауазымдар бос қалғандығы айтылды. Доббин сондай-ақ Харристің қарсыластары оның «Тірі платформаны» әлсіретуге, қаржы жинау және саясатты әзірлеуді елемеуге, партиялық демократияны азайтуға жауапты деп санайтынын мәлімдеді. Харристің қолдаушылары Доббинді партиялық қарапайымдықпен әрекет етуде және Харристің экологиялық жетістіктерін назарға алмауда айыптады. Билл Хьюлет Харристің партия құрылымын реформалауға жасаған күш-жігерін де қорғады, қазіргі жүйені консенсус саясатының талаптарына байланысты «нағыз апат» деп сипаттады, бұл талаптар азғын топтарға көпшілік шешімдерді қабылдауға кедергі келтіруге мүмкіндік береді. Харрис партия басшысы ретіндегі өзінің жұмысын қорғады, оның басшылығы кезінде партия мүшелерінің саны едәуір өскенін атап өтті – 2003 жылдың жазында шамамен 700-ден 2006 жылғы көшбасшылық конференциясына дейін 10 000-нан астамға дейін өсті.

2006 жылғы науқан

2004 жылғыдай, Харрис 2006 жылғы сайлауда теледидардағы көшбасшылық пікірталастарға Жасыл партияны қосуға тағы да сұраныс жасады. Сайлауға үш күн қалғанда ол партиясының бір миллион дауыс жинайтынын болжады. Жасылдардың жалпы дауыс саны 665 940-қа жетті (4,5%), бірақ олар тағы да кандидаттарды сайлауға қол жеткізе алмады. Харрис Бичс-Ист-Йорк сайлау округінен үміткер болды және либерал Мария Миннадан кейін төртінші орын алды. Сайлау кезінде GPC-нің ішкі даулары күш алды, келісімшарт бойынша туындаған даудан кейін Жасыл партиядан кеткен бұрынғы ұлттық ұйымдастырушы Мэтью Полсел Харристі партия қаржысын тиімсіз басқарды деп айыптады. Полсел ақшаның дұрыс есептелмей жұмсалғанын мәлімдеп, Канаданың сайлау комиссиясынан мүмкін болатын бұзушылықтарды тергеуді талап етті. Сонымен қатар, 2006 жылғы сайлауға қатысуға рұқсат етілмеген бұрынғы партия үміткері Дана Миллер кейіннен Канаданың сайлау комиссиясынан Харристің 2004 жылғы көшбасшылық сайысына байланысты шығыстарын тексеруді сұрады. Харрис бұл айыптауды "жалған, негізсіз және артық кеткен" деп сипаттады, ал партия әр жағдайда қаралауға шағымдануға дайын екенін мәлімдеді, бірақ ешқандай сот процесі басталған жоқ. 2006 жылдың 24 сәуірінде Джим Харрис Канаданың Жасыл партиясының 2006 жылғы тамыздағы Ұлттық конвенциясында партия басшысы ретінде қайта сайланбайтынын жариялады. 2006 жылдың 26 тамызында оның орнына ұзақ жылдар бойы қоршаған ортаны қорғаумен айналысқан белсенді және Канаданың Sierra Club ұйымының бұрынғы атқарушы директоры Элизабет Мэй келді.

Басшылықтан кейінгі кезең

Харрис Жасыл партияда белсенділігін сақтап, федералды Жасыл партия мен Онтарио Жасыл партиясының веб-сайттарында блогтар жазады. Ол Жасыл партия кандидаттарын қолдау үшін үгіт жұмыстарын белсенді түрде жалғастыруда. Оның Twitter парақшасы қазір Берни Сандерсті насилдеп жатыр.

Сайлау рекорды

Жоғарыда келтірілген нәтижелер 1991 жылғы 14 қарашадағы Toronto Star газетінен, E8 бетінен алынды. Федералдық және провинциялық сайлау туралы ақпарат Канада сайлаулары және Онтарио сайлаулары деректерінен алынған. 1997 жылдан кейінгі сайлаулар бойынша еңбеулі көрсетілген шығындар ұсынылған сомаларға сәйкес келеді және соңғы тексерілген сомалар қолжетімді болмаған жағдайда ұсынылады. 1997 жылғы шығындар ұсынылған жиынтық сомалар бойынша көрсетілген.