BBC Телевизиясының жылдар бойғы тест-картасы: "Test Card F"

Кіріспе

Би-Би-Си телеарнасы ондаған жылдар бойы қолданған тест карточкасы. Test Card F – Би-Би-Си жасаған және Ұлыбританияда, сондай-ақ әлемнің басқа елдерінде төрт онжылдықтан астам уақыт бойы телеарнада пайдаланған тест карточкасы. Басқа тест карточкалары сияқты, ол көбінесе ешқандай бағдарлама көрсетілмейтін кезде экранға шығарылатын. Бұл Ұлыбританияда алғаш рет түсті хабар таратылған және алғаш рет адам бейнеленген тест карточкасы болды. Ол британдық мәдениеттің белгілі бір символына айналып, жиі пародияға түседі. Карточканың орталық суретінде Кароль Херси клоундық қуыршақ – Шашырандылықпен (Bubbles the Clown) бірге нольдер мен кресттер ойнап отырған көрінісі бейнеленген. Оның айналасында берілген сурет сапасын бағалауға арналған түрлі түстік шкалалар мен сынақ сигналдары орналасқан. Алғаш рет 1967 жылдың 2 шілдесінде (теледидарда алғашқы түсті суреттер көрсетілген күнінен кейін) BBC2 арнасында көрсетілді. Карточканы орталық суреттегі қыздың әкесі, Би-Би-Си инженері Джордж Херси (1924–2001) жасаған. Би-Би-Си телеарнасында 1983 жылдың 29 сәуіріне дейін күндізгі уақытта жиі көрсетіліп, BBC1 1997 жылдың қарашасында тәулік бойы хабар таратуды бастағанға дейін, түнде BBC News хабары және BBC2 арнасында 1999 жылдың қаңтарында Ceefax парақтарымен алмастырылғанға дейін экранда болды. Кейін ол тек техникалық жұмыстар кезінде ғана көрінетін. Карточка 1970 жылдары ITV арнасында да пайдаланылды, кейде Test Card G карточкасымен бірге қолданылды.

Test card used by BBC television for decades

Test Card F is a test card that was created by the BBC and used on television in the United Kingdom and in countries elsewhere in the world for more than four decades. Like other test cards, it was usually shown while no programmes were being broadcast. It was the first to be transmitted in colour in the UK and the first to feature a person, and has become an iconic British image regularly subject to parody. The central image on the card shows Carole Hersee playing noughts and crosses with a clown doll, Bubbles the Clown, surrounded by various greyscales and colour test signals used to assess the quality of the transmitted picture. It was first broadcast on 2 July 1967 (the day after the first colour pictures appeared to the public on television) on BBC2. The card was developed by a BBC engineer, George Hersee (1924–2001), father of the girl in the central image. It was frequently broadcast during daytime downtime on BBC Television until 29 April 1983 and was still seen before the start of programmes until BBC1 began to broadcast 24 hours a day in November 1997, broadcasting BBC News overnight, and on BBC2 until its downtime was replaced entirely by Pages from Ceefax in January 1999, after which it was only seen during engineering work, and was last seen in this role in 1999. The card was also seen on ITV in the 1970s, occasionally used in conjunction with Test Card G.

In the digital age, Test Card F and its variants are very infrequently broadcast, as downtime hours in schedules have largely been discontinued. Several variations of TCF have been screened, among them Test Card J (digitally enhanced), Test Card W (widescreen) and its high definition variant, which is sometimes erroneously referred to as Test Card X. Up until the UK's digital switchover in 2010–2012, the test card made an appearance during the annual RBS (rebroadcast standby) Test Transmissions and, until 2013, during the BBC HD preview loop, which used Test Card W.

Цифрлық дәуірде Test Card F және оның түрлері өте сирек көрсетіледі, себебі хабар тарату кестесіндегі үзіліс сағаттары көбінесе жойылды. ТКФ-ның бірнеше нұсқасы қолданылды, олардың ішінде Test Card J (цифрлық түрде жетілдірілген), Test Card W (кең экранды) және оның жоғары сапалы нұсқасы, кейде қате түрде Test Card X деп аталады. 2010–2012 жылдары Ұлыбританияда цифрлық хабар тарату жүйесіне көшу кезінде тест карточкасы жыл сайынғы RBS (қайта хабар таратуға дайындық) сынақтарында және 2013 жылға дейін Test Card W қолданған BBC HD алдын ала шолу циклында пайда болды.

Техникалық ақпарат

Картадағы барлық дизайн мен өрнектердің белгілі бір мағынасы бар. Жоғары жағында (жоғарыда көрсетілгендей) 95% қанықтығы бар түс жолақтары жарықтығының азаю ретімен орналасқан: ақ, сары, көк, жасыл, күлгін, қызыл, көк және қара. Суреттің дұрыс сканерленгенін тексеру үшін картаның төрт жағында үшбұрыштар бар. Стандартты сұр масштабтары мен жиілік жауап сынақтары орталық суреттің сол және оң жағында орналасқан. «Тест картасы J» деп аталатын жаңартылған нұсқасында (кең экранды және HD нұсқаларын қоса алғанда), нольдер мен кресттер тақтасындағы «X» әрпі экранның ортасын туралау индикаторы болып табылады. Егер синхронизация тізбектері дұрыс реттелмесе, екі жақтағы түс блоктары суреттің көлденең жарылуына себеп болады. Экранның әртүрлі бөліктеріндегі тығыз орналасқан сызықтар ортадан жиекке дейін фокусты тексеруге мүмкіндік береді; дұрыс реттелмесе, сызықтар бұлыңғырап кетеді. Контраст пен жарықтық (ішкі алдын ала орнатылған параметрлер және пайдаланушының түзетулері) дұрыс орнатылмаса, сұр масштабтың барлық бөліктері айқын болмайды. Ақ фондағы қара жолақ «қоңырау» және сигналдың шағылысуын көрсетеді. Жоғарғы және төменгі жағындағы тік бұрыштар орнатудағы мүмкін болатын проблемаларды көрсетеді. Ортадағы суретте бала бейнеленген, оның терісінің түсі дұрыс емес болса анық көрінеді және сәнге бейімделмейді. Клоунның қарама-қарсы қойылған жарқын түстері «хроминанс/жарықтық кешігуінің теңсіздігі» деп аталатын тарату қатесінен клоунның сары түймелерінің ақ түске айналуына себеп болады. Бірақ тест карталарында орталық суреттерді пайдалану жаңа идея емес еді; Францияда RTF және ORTF Марли аттарын TF1 арнасында 1953-1983 жылдар аралығында қолданылған монохромды 819 жолдық тест картасының негізгі мотиві ретінде пайдаланды, ал Франция 2 арнасында 1967 жылдан бастап 1970 жылдардың ортасына дейін түрлі-түсті раушандардың орталық суреті бар алғашқы француз түсті тест картасы қолданылды. Швециядағы SVT кейінірек Test Card F-тен шабыттанып, өзінің түсті тест картасын жасады, оның негізінде бұрынғы монохромды тест карталары болды, ортада қуыршақ ұстаған қыздың суреті бар. Қазіргі заманғы схемалар үлкен интеграцияны пайдаланады, сондықтан олардың көпшілігі осы проблемаларға аз бейім. Олардың кейбіреулері катодты сәулелі түтіктермен байланысты; қазіргі заманғы экрандар сұйық кристалды дисплейлерді (LCD) пайдаланады, олар жоғары жылдамдықпен сканерленбейді. Тест картасы өз заманында маңызды құрал болды, бірақ қазір оның маңызы азайды. Әдетте, телеарнаның атауы «F» әрпінің астындағы бос орында көрсетіледі – sans serif «F» әрпі тест картасының бастапқы оптикалық нұсқасын білдіреді. Бастапқыда Test Card F екі мөлдір пленкадан тұратын фотосурет болды, бірі түс туралы ақпаратты (хроминанс), екіншісі монохромды фонды (жарықтық) қамтыды. 1984 жылы электрондық сақтау мүмкіндігі пайда болғаннан кейін карта электрондық форматқа ауыстырылды.

Virtually all the designs and patterns on the card have some significance. Along the top (see above) are 95% saturation colour bars in descending order of luminance—white, yellow, cyan, green, magenta, red, blue and black. There are triangles on each of the four sides of the card to check for correct overscanning of the picture. Standard greyscale and frequency response tests are found on the left and right respectively of the central picture. On the updated version known as Test Card J (including widescreen and HD versions), the X on the noughts and crosses board is an indicator for aligning the centre of the screen. The blocks of colour on the sides would cause the picture to tear horizontally if the sync circuits were not adjusted properly. The closely spaced lines in various parts of the screen allowed focus to be checked from centre to edge; mistuning would also blur the lines. All parts of the greyscale would not be distinct if contrast and brightness (both internal preset settings and user adjustments) were not set correctly. The black bar on a white background revealed ringing and signal reflections. The castellations along the top and bottom also revealed possible setup problems. In the centre image, a child was depicted so that wrong skin colour would be obvious and not subject to changing make up fashions. The juxtaposed garish colours of the clown were such that a common transmission error called chrominance/luminance delay inequality would make the clown's yellow buttons turn white. Use of centre images in test cards were however not a new idea; RTF and ORTF in France used the Marly Horses as the central motif of its monochrome 819 line test card which was used on TF1 between 1953 and 1983, and the first French colour test card featuring a centre image of colourful roses was used on France 2 from 1967 until sometime around the mid 1970s. SVT in Sweden was also later inspired by Test Card F to develop its own colour test card, based on its earlier monochrome test cards, with a girl holding a doll in the centre image. Modern circuitry using large scale integration is much less susceptible to most of these problems. Some of them are also associated with cathode ray tubes; modern screens use liquid crystal displays (LCDs) that are not scanned at high speed. The test card was a vital tool in its day, but has become far less important. The name of the broadcasting channel usually appeared in the space underneath the letter F—a sans serif F denoting an original optical version of the test card. Originally, Test Card F was a photographic slide made up of two transparencies in perfect registration—one containing the colour information (chrominance) and the other the monochrome background (luminance). The card was converted to electronic form in 1984 when electronic storage became possible.

Аудио сүйемелдеуі

Әдетте, қандай да бір дыбыс фондық режимде беріледі. Ол станцияның өзі тапсырыс берген музыкалық шығарма немесе "авторлық құқығы жоқ" (royalty-free) музыкалық қорынан алынған музыка немесе тұрақты тон болуы мүмкін. Музыкасы қолданылған композиторлардың арасында Роджер Роджер, Джонни Пирсон, Нил Ричардсон, Фрэнк Чаксфилд, Сид Дейл, Джон Камерон, Брайан Беннет, Кит Мэнсфилд және Алан Хокшоу бар. Соңғы жылдары тест-картасы тек BBC-де техникалық сынақтар кезінде ғана көрсетіледі және әртүрлі жиіліктегі тұрақты тонмен, сондай-ақ әйел дауысымен берілетін сағаттың хабарламасымен бірге жүреді. 1980-жылдардың соңына қарай тест-картасымен бірге музыка жиі естілмейтін болды, бірақ ол Ceefax-тың Pages бөлімі арқылы 2012 жылдың 22 қазанында көрсетілім тоқтатылғанға дейін тағы да ойнатылып тұрды.

Баблз - клоун

Test Card F серігі Кароль Херсимен бірге Бабблз телеарнада шамамен 70 000 сағатқа жуық, яғни тоғыз жылға таяу уақыт көрсетілді, бұл Карольден басқа ешбір тірі адамнан көп (ол әлі де Бабблзді өз меншігінде ұстап тұр).

BBC кең экранды тест картасының әріптері жоқ

16:9 (1.78:1) кең экранды, Test Card W-ге дейінгі алғашқы нұсқасы 1998 жылдың наурыз айында Astra 1D спутнигі арқылы жүргізілген цифрлық сынақтардың бөлігі ретінде пайда болды. Ал 1998 жылдың 6 қарашасында «Have I Got News For You» бағдарламасындағы әзіл ретінде, сол кездегі жүргізуші Ангус Дейтонды Питер Мандельсонның өмірі туралы әңгімелесуі үшін цензуралау мақсатында жұртшылыққа көрсетілді.

BBC HD арнасының нұсқасы ("Test Card X")

Test Card W-нің 1080 жолдық нұсқасы (кейде ресми емес түрде Test Card X деп аталады) бұрынғы BBC HD арнасында қолданылды. Ол BBC HD алдын ала қарау уақытының бір бөлігі ретінде әр екі сағат сайын көрсетілуі мүмкін еді. Көрсетілген кезде, 5.1 айналмалы дыбыс сынақтарымен толықтырылды. Бірге BLITS тоны ойнатылды, ол әртүрлі айналмалы дыбыс динамиктерінен әртүрлі жиіліктегі сынақ дыбыстарын шығарады, ал сынақ картасының кейбір сұр тіктөртбұрыштарының ішінде L, R, C, LFE, Ls, Rs сияқты белгілер пайда болады. BBC HD 2013 жылдың наурызында жабылды, сондықтан Test Card X енді үнемі көрсетілмейді. Дегенмен, Test Card X 2023 жылдың 18 қаңтарында BBC News арнасындағы Sportsday бағдарламасының түскілік шығарылымында, BBC Sport веб-сайтын көрсетуге арналған слайдтың орнына пайда болды.

BBC Two нұсқасы (2016)

2016 жылдың тамызынан 2019 жылдың шілдесіне дейін кең экранды тест картасының ең соңғы нұсқасын BBC Two және BBC Two HD телеарналарында әр таңғы сағат 7:00-де қысқа ғана уақытқа көруге болады. Тест картасының төменгі жағының ортасында секундының 1/12 бөлігіне сәйкес келетін градациялармен анимацияланған сұр жолақ орналасқан. Анимацияға анимацияланған жолақ орталық белгіге жеткенде (0 санымен көрсетілген) естілетін "пип" дыбысы қоса беріледі, олар екеуінің көмегімен цифрлық аудио және бейне сигналдарының синхрондылығын анықтауға болады.

Соңғы жылдары

1983 жылдың мамыр айында Ceefax парақтары күндізгі уақытта көрсетіле бастаған кезде тест карточкасының сынақ хабар таратуы тоқтатылды. Бұл F тест карточкасы таңертеңгісін бірнеше минутқа ғана көрінетінін білдірді. 1992 жыл – Test Card F музыкамен күн сайын көрсетілген соңғы жыл; 1995 жыл – музыкамен көрсетілген соңғы жыл, бірақ 1999 жылға дейін тек дыбыспен көрсетілді, ал Ceefax дыбыспен немесе музыкамен хабарланды. Алайда, Ceefax-тің жабылуына, аналогты теледидар хабарларын таратудың тоқтатылуына және бюджеттік шектеулердің енгізілуіне байланысты, «Бұл BBC Two» хабарларын таратудың соңында BBC Two және BBC Two HD арналарында тест карточкасының жаңа нұсқасын күнделікті көруге болады. Әр таңертең, сегмент аяқталғанда, тест карточкасы шамамен бір минутқа таратылады. 1990 жылдардың соңынан бастап Bubbles теледидарда өте сирек пайда болды, себебі F тест карточкасы тоқтатылды, ал J және W тест карточкалары сандық теледидар мен тәулік бойы хабар таратудың пайда болуына байланысты өте сирек көрсетіледі. Бұрын BBC веб-сайтында пайдаланушыға қате парақшаға кірген кезде «404» деген жазуы бар тақтайшаның жанында Bubbles бейнеленген; алайда, 2017 жылдың шілдесі мен 2020 жылдың мамыр айы аралығында бұл BBC Clangers телешоуынан екі «clangers» (анимациялық қуыршақтар) бейнесімен ауыстырылды. Сол сияқты, 2015 жылы BBC веб-сайтының «500» ішкі қателер бетінде от фоны бар тақтай алдында қисық көзді Bubbles бейнеленген; алайда, бұл кейіннен 404 бетіндегі қате хабарламасымен ауыстырылды. 2022 жылы BBC Three қайта іске қосылғанға дейін Test Card F 20 минут бойы эфирде болды.

Танымал мәдениетте

F тест картасының вариациялары мен пародиялары британдық телеарналарда, интернет сайттарында және ойындарда кең таралған. Көрінетін мысалдардың кейбіреулері: "Марстағы өмір" телесериалында F тест картасы негізінде тест картасы қызы бейнеленген, ол басты кейіпкер Сэм Тайлерді қызықтырып, мазалайды. Пародиялар көптеген әндердің промо-материалдарында немесе бейнеклиптерінде (көбінесе топ мүшелерінің суреттерімен) қолданылды, соның ішінде Radiohead-тің 2000 жылғы "Kid A" альбомы, Madness-тің "(Waiting For) The Ghost Train" және Gorillaz-дың "Hallelujah Money" музыкалық видеосы. Тест картасы "Numberblocks" эпизодының "Tween Scenes" бөлімінде де пайдаланылды, онда Он Кароль Херсидің орнына, ал Үш – Бульбашка клоунның орнына келді. Дейв Алленнің "At Large" бағдарламасында F тест картасының пародиясы жасалып, қол шығып, крестик-нолик ойынын аяқтады. "Animaniacs" қайта жаңартылған жобасының "The Flawed Couple" сегментінде Кэроль Херси орнына Пинки, ал Бульбашканың орнына клоун макияжы киген Мимен бірге F тест картасының пародиясы көрсетілді. "RuPaul's Drag Race UK" байқауының қатысушысы Чеддар Гаргиус төртінші маусымның "Keeping it 100!" көрсетілімінде F тест картасынан шабыттанған киіммен өнер танытты, бұл киім BBC-нің 100 жылдығына арналған. "Worms W.M.D" видео ойынының трейлері F тест картасын пародиялап, Кароль мен Бульбашканы оларға ұқсайтын құрттармен алмастырады. Сонымен қатар, тақтадағы тордың орнына граната суреті салынған, ол осы ойын франшизасының символдық қаруы болып табылады.