Кіріспе
Өнім атрибуттарының жобалаумен сәйкестігін қамтамасыз ету процесі – кең ауқымды жүйелік инженерлік процесс. Конфигурациялық басқару (ҚБ) – бұл өнімнің өнімділік, функционалдық және физикалық атрибуттарының талаптарымен, жобалауымен және пайдалану ақпаратымен өмір бойы сәйкестігін орнату және сақтауға арналған жүйелік инженерлік процесс. ҚБ процесі әскери инженерлік ұйымдарда қару-жарақ жүйелері, әскери көлік құралдары және ақпараттық жүйелер сияқты күрделі жүйелердің өмірлік циклы бойындағы өзгерістерді басқару үшін кеңінен қолданылады. Әскери саладан тыс, ҚБ процесі ITIL стандарты бойынша АТ қызметтерін басқару және азаматтық және өнеркәсіптік инженерлік салалардағы басқа да модельдермен, мысалы, жолдар, көпірлер, каналдар, тоғандар және ғимараттармен де қолданылады.
the broad systems engineering process
Configuration management (CM) is a systems engineering process for establishing and maintaining consistency of a product's performance, functional, and physical attributes with its requirements, design, and operational information throughout its life. The CM process is widely used by military engineering organizations to manage changes throughout the system lifecycle of complex systems, such as weapon systems, military vehicles, and information systems. Outside the military, the CM process is also used with IT service management as defined by ITIL, and with other domain models in the civil engineering and other industrial engineering segments such as roads, bridges, canals, dams, and buildings.
Кіріспе
Жүйенің өмірлік циклы бойына қолданылатын CM оның өнімділігін, функционалдық және физикалық сипаттамаларын бақылау мен басқаруды қамтамасыз етеді. CM жүйенің жоспарланғандай жұмыс істейтінін, сондай-ақ оның күтілетін өмірлік циклын қолдау үшін жеткілікті анықталып, құжатталғандығын растайды. CM процесі жүйелік ақпаратты және жүйелік өзгерістерді тиімді басқаруға көмектеседі, мысалы, мүмкіндіктерді жаңарту; өнімділікті, сенімділікті немесе техникалық қызмет көрсетуді жақсарту; қызмет ету мерзімін ұзарту; шығындарды азайту; тәуекел мен жауапкершілікті төмендету; немесе кемшіліктерді түзету. CM-ді енгізудің салыстырмалы түрде төмен құны, шығындарды болдырмау арқасында көп есе қайтарылады. CM-нің болмауы немесе тиімсіз іске асырылуы өте қымбатқа түсіп, кейде жабдықтың бұзылуы немесе адам өмірінің жоғалуы сияқты ауыр салдарларға әкелуі мүмкін. CM жүйелік өзгерістерді тиімді басқару үшін бөліктер, кіші жүйелер мен жүйелер арасындағы функционалдық байланысты күшейтеді. Бұл ұсынылатын өзгерістердің зиянды әсерлерін азайту үшін жүйелі түрде қарастырылғанын тексеруге көмектеседі. Жүйеге енгізілетін өзгерістер ұсынылып, бағаланып, жүйелілікті қамтамасыз ететін стандартталған, жүйелі тәсілмен іске асырылады, ал ұсынылған өзгерістердің бүкіл жүйеге тигізетін күтілетін әсері бойынша бағаланады. CM өзгерістердің белгіленген тәртіппен орындалғанын және заттар мен жүйелердің құжаттамасы олардың нақты конфигурациясын көрсететінін растайды. Толық CM бағдарламасына компонент, кіші жүйе және жүйе деңгейіндегі барлық жүйелік ақпаратты сақтау, қадағалау және жаңарту шаралары кіреді. Құрылымдық CM бағдарламасы заттарға қатысты құжаттаманың (мысалы, талаптар, жобалау, сынақ және қабылдау құжаттамасы) нақты және заттың нақты физикалық жобасына сәйкес келуін қамтамасыз етеді. Көп жағдайларда, CM болмаған жағдайда құжаттама бар, бірақ ол өзінің заттарымен сәйкес келмейді. Осы себепті инженерлер, мердігерлер және басқарушылар өзгертуге кіріспес бұрын, заттың нақты күйін көрсететін құжаттаманы жасауға мәжбүр болады. Бұл кері инжиниринг процесі адам және басқа да ресурстар тұрғысынан пайдасыз, оны CM-ді қолдану арқылы азайтуға немесе жоюға болады.
Тарих
Конфигурациялық басқару 1950 жылдары АҚШ Қорғаныс министрлігінде аппараттық материалдарды техникалық басқару саласы ретінде пайда болды және қазірде дерлік барлық салаларда стандартты тәжірибеге айналды. CM процесі 1960 жылдардың соңында Қорғаныс министрлігі (DoD) "480 сериясы" деп аталатын әскери стандарттар жиынтығын (мысалы, MIL STD 480, MIL STD 481 және MIL STD 483) әзірлеген кезде жеке техникалық пәнге айналды. 1991 жылы "480 сериясы" MIL-STD-973 деп аталатын бір стандартқа біріктірілді, кейіннен ол MIL-HDBK-61 стандартымен алмастырылды. Бұл, DoD-тың стандарттарды әзірлейтін ұйымдар (SDO) қолдаған өнеркәсіптік техникалық стандарттардың пайдасына әскери стандарттардың санын азайтуға бағытталған жалпы мақсатына сәйкес келеді. Осымен CM саласындағы ең көп тараған және қабылданған ANSI–EIA–649–1998 стандартының қалыптасуы басталды. Қазір көптеген ұйымдар мен мекемелер кеңінен қабылдаған CM пәнінің тұжырымдамаларына жүйелік инженерия (SE), интеграцияланған логистикалық қолдау (ILS), қабілеттілік деңгейін жетілдіру моделінің интеграциясы (CMMI), ISO 9000, Prince2 жоба басқару әдістемесі, COBIT, ITIL, өнімнің өмірлік циклын басқару және қолданбаның өмірлік циклын басқару кіреді. Осы функциялар мен модельдердің көптегені CM-ді техникалық басқаруға қатысты дәстүрлі кешенді тәсілден қайта қарастырды. Кейбір мамандар CM-ді кітапханашының қызметіне ұқсас деп есептейді және өзгерістерді басқаруды немесе басқаруды жеке тәртіп ретінде қарастырады.
Конфигурацияны басқару дерекқоры
ITIL конфигурацияны басқарудың салалық ең жақсы тәжірибелерін іске асыру үшін конфигурацияны басқару жүйесін (CMS) немесе конфигурацияны басқару дерекқорын (CMDB) пайдалануды белгілейді. CMDB конфигурациялық элементтерді (КИ) және олардың арасындағы байланыстарды қадағалау үшін қолданылады, мұнда КИ – бақылауға және басқаруға тұрарлық кәсіпорынның барлық нәрселерін білдіреді, мысалы, компьютерлер, бағдарламалық құралдар, бағдарламалық құралдарға арналған лицензиялар, серверлік жабдықтар, желілік құрылғылар, сақтау құрылғылары және тіпті осындай элементтердің құрамдас бөліктері. CMS/CMDB пайдаланудың артықшылықтарына түбір себебін анықтау, әсерін бағалау, өзгерістерді басқару және болашақ стратегияны жоспарлау үшін қазіргі жағдайды бағалау сияқты мүмкіндіктер кіреді. FreshService, ServiceNow және Samanage сияқты жүйелер көбінесе IT қызметтерін басқару (ITSM) жүйелері деп танылады.
Ақпаратты қамтамасыз ету
Ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін, конфигурациялық басқару (КБ) – ақпараттық жүйенің өмірлік циклы бойында аппараттық, бағдарламалық қамтамасыз ету, микрокод, құжаттама, сынақтар, сынақ құралдары және сынақ құжаттамасына енгізілген өзгерістерді бақылау арқылы қауіпсіздік мүмкіндіктері мен сенімділігін басқару ретінде анықталады. Ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мақсатындағы КБ, кейде «Қауіпсіз конфигурациялық басқару» деп аталады, жүйелік конфигурацияның күйін бағалау үшін қолданылатын тиісті қауіпсіздік мүмкіндіктері мен сенімділігін анықтау үшін АТ-платформалардың, өнімдердің және олардың ортасының жұмысқа қабілеттілігіне, функционалдығына және физикалық сипаттамаларына сүйенеді. Мысалы, ұйымның интернет шекарасында жұмыс істейтін желілік қабырғаның конфигурациялық талаптары, ішкі желіде жұмыс істейтін желілік қабырғадан өзгеше болуы мүмкін.
Техникалық қызмет көрсету жүйелері
Конфигурацияны басқару күрделі активтердің жай-күйін түсіну үшін қолданылады, мақсаты – ең төменгі құнмен қызмет көрсетудің ең жоғары деңгейін сақтау. Атап айтқанда, активтің (немесе активтің бөліктерінің) жоспарланған қызмет мерзімін асып кетуіне немесе сапа деңгейінен төмендеуіне байланысты операциялардың тоқырауына жол бермеуді қамтамасыз етуді көздейді. Әскери саласында бұл қызмет түрі көбінесе "миссияға дайындық" деп аталады және қандай активтер қолданысқа дайын екенін және олар қандай миссиялар үшін қолданылатынын анықтауға бағытталған. Классикалық мысал – әуе тасымалдағыш бортындағы ұшақтардың жердегі күштерді қолдау үшін бомбалармен немесе қорғану үшін зымырандармен жабдықталған-жабдықталмағанын анықтау.
Операциялық жүйе конфигурациясын басқару
Конфигурацияны басқару операциялық жүйе конфигурациялық файлдарын сақтау үшін қолданылуы мүмкін. Осы жүйелердің көптегені конфигурацияны анықтау және күтіп ұстау үшін "Инфрақұрылымды код ретінде" пайдаланады. Конфигурацияны күтіп ұстаудың Promise теориясын Марк Берджесс жасады, ал қазіргі заманғы компьютерлік жүйелерде CFEngine бағдарламалық қамтамасы нақты уақытта жөндеу жұмыстарын, сондай-ақ алдын алу шараларын іске асыруға мүмкіндік береді.
Алдын алуды жүргізу
Активтің және оның негізгі компоненттерінің қазіргі жағдайын түсіну – техникалық қызмет көрсету, жөндеу, күрделі жөндеу және кәсіпорын активтерін басқару жүйелерінде қолданылатын алдын алу шараларының маңызды бөлігі болып табылады. Ұшақтар, кемелер, өнеркәсіптік машиналар сияқты күрделі активтер көптеген түрлі компоненттердің жұмысқа жарамды болуына тәуелді. Бұл жұмысқа жарамдылық көбінесе компоненттің жаңадан орнатылғаннан бергі, орнатылғаннан бергі, жөнделгеннен бергі пайдалану мөлшері, өмір бойындағы пайдалану мерзімі және басқа да шектеуші факторлармен анықталады. Осы компоненттердің қызмет мерзімінің соңына қаншалықты жақын екенін анықтау, соңғы бағдарламалық қамтамасыздардың жетістіктеріне дейін көп еңбекті қажет ететін үлкен жұмыс болды.
Болжамды техникалық қызмет көрсету
Көптеген компонент түрлері деректерді жинау үшін электрондық сенсорларды қолданады, бұл деректер жағдайды тікелей бақылауға мүмкіндік береді. Бұл деректер компьютер арқылы бортта немесе қашықтағы жерде талданып, оның қазіргі жұмысқа жарамдылығы және болашақтағы ықтимал жағдайы бағаланады. Алгоритмдер бұрынғы тәжірибелер мен модельдеу арқылы анықталған сәтсіздік мысалдарына сүйене отырып, болашақтағы мүмкін болатын ақауларды болжауға көмектеседі. Осының негізінде "болжамды техникалық қызмет көрсету" жүзеге асырылады. CM операциялық құндылықты қамтамасыз ету үшін дәл және уақтылы деректердің болуы маңызды, ал оның жетіспеуі көбінесе шектеуші фактор болып табылады. Операциялық деректерді жинап, түрлі қолдау ұйымдарына тарату жекелеген салаға айналуда. Бұл деректерді тұтынушылар бастапқы жабдық өндірушілері (OEM) ұсынатын бағдарламалардың кеңеюімен бірге көбейіп, күрделіленіп барады. Бұл бағдарламалар операторларға кепілдік берілген қолжетімділікті ұсынуға бағытталған, сонымен қатар оператор активті басқарады, бірақ OEM оның жұмысқа жарамдылығын қамтамасыз ету үшін жауапкершілікті өз мойнына алады, бұл жағдайды одан да күрделі етеді.
Құрылыс
Соңғы уақытта конфигурациялық басқару үлкен құрылыс жобаларында қолданыла бастады, мұндай жобалар көбінесе өте күрделі болып келеді және құжатталуын қажет ететін көптеген егжей-тегжейлі мәліметтер мен өзгерістерге ие. Федералды тас жол басқармасы сияқты құрылыс агенттіктері өз инфрақұрылымдық жобаларында конфигурациялық басқаруды пайдаланған. Жобаның жоспарланған кестеге және бюджетке сәйкес жүруін қамтамасыз ету үшін өзгеріс бұйрықтары мен сауалдамаларды (RFI) құжаттауға арналған құрылысқа негізделген конфигурациялық басқару құралдары бар. Бұл бағдарламалар инфрақұрылым аяқталғаннан кейін оны күтіп-ұстау және модификациялау үшін де ақпарат сақтай алады. Мұндай қолданбаның бірі – CCSNet, Федералды көлік басқармасы (FTA) қаржылаған тәжірибелік зерттеуде сынақтан өтті, онда конфигурациялық басқарудың тиімділігі Лос-Анджелес округінің қалалық көлік агенттігінің (LACMTA) Қызыл желісінің бірінші және екінші кезеңдерінің салынысының шамамен 80% аяқталған бөлігін салыстыру арқылы өлшенді, бұл жобаның құны 5,3 миллиард доллар. Бұл зерттеу осы сипаттағы жобаларда конфигурациялық басқаруды қолданудың тиімділігін көрсететін нәтижелер берді.