Кіріспе

Дюк аға – Гарри Трюдоның «Дунсбери» комиксіндегі ойдан шығарылған кейіпкер. Ол Зонер Харристің қарындасының күйеуі, бірақ тек «әдеп бойынша аға» болып саналады. Дюк 1974 жылдың шілде айында комиксте пайда болды және бастапқыда гонзо журналисі Хантер С. Томпсонның әжуалық бейнесі болды (Рауль Дьюкке қараңыз), бірақ кейіннен өзінің жеке өмірін құрып, саясат, бизнес және қылмыс салаларында бір-бірінен кейін сәтсіз кәсіпкерлікке қадалып қалды. Дюк – есірткі мен алкогольді шексіз тұтынатын, моральдық принциптері жоқ, алдауға шебер және қару-жараққа құмар адам. Оның Ерл есімді ұлы бар, ол көбінесе Дюкқа ұқсайды, бірақ арақ ішпейді және зиялырақ.

Кейіпкердің өмірбаяны

Дьюктің ерте өмірі бұлыңғыр. Оның анасы комиксте өте сирек еске алынады; ол Дьюктің колледжді бітіру салтанатында «Мен білген үш ер адамның бірі сенімен мақтан тұтар еді» дегенді айтады. Ол Ray Bans киіп туғанын еске алады және комиксте көзілдіріксіз көрінбейді деуге болады. Джим Эндрюс оны 1979 жылдың 6 шілдесінде «42 жастағы шала түсетін сөмкеші» деп атағандықтан, оның туған жылы 1936 немесе 1937 болуы мүмкін. Ол Эрлге қай мектепте оқығанын есіне түсірмейтінін айтады. Ол Honey-ге колледж ақысын төлеу үшін Бельгия Конгосында соғысқаны туралы айтады. Гаитиде ол бұрынғы колледждегі бөлмедесі Роберт Вескомен кездеседі. Зонкер оны «Дюк аға» деп атағанына қарамастан, Дюк оның ұлы Эрл мен туысы Дэвидтің ортақ тегі болып көрінеді. «Доунсбери» жинағының «Мейрамды жануардың өлімі» кітабында ол «Рауль Дюк» деп аталған, бұл кейіпкердің бастапқы тарихына оралу. Керісінше, оның өткеніне қатысты бір жарияланымда оның тегі жоқ екені анықталды. Алғашқы комикстерде Дьюк және басқалар оның әйелі Сэндиді әлдебір сәтте еске алады, ал ол Дьюктің Колорадодағы үйіне келген кезде бірнеше комиксте қысқаша «көрінеді» (көбінесе комиксте болатындай, тек оның сөзі ғана көрсетіледі). Кейін Дьюк Самоа мен Қытайдағы қызметтік орнына барғанда оны алып келуді ұмытып қалады. Үйге оралғанда, оның күтушісі оған: «Ол бірнеше жыл бұрын кетіп қалды» дейді. Соңында олар ажырасып кетті.

1970 жылдар

Стрипте алғаш рет пайда болғаннан бері Дьюк сан алуан мансаптарды ден қойып иеленді, олардың әрқайсысы алдыңғысынан да асыра шек болды. Алғаш таныстырылғанда Дьюк Жанн Веннердің «Роллинг Стоун» журналында жазушы болып жұмыс істеді, бұл Веннердің мерзімдерді сақтамауы және/немесе мақалаларында дәйділікті ұстай алмауынан туған наразылығы мен ашуына себеп болды, олар көбінесе есірткілік заттардың көмегімен жазылған еді. Оның Хантер С. Томпсонмен салыстырылуы осы басында-ақ көзге түседі, себебі оны бейнелейтін алғашқы комикс жолағында ол текила мен кокаинның әсерімен мас күйде, есептеу таяқшасымен көзге көрінбейтін жартастарды өлтіруге тырысады. «Роллинг Стоун» журналының штаттық қызметкері ретінде Дьюк Америка Самоасының губернаторы лауазымына үміттәнді, және оның және баршаның таңғалысына орай, АҚШ Сенаты оны осы лауазымға тағайындады. Дьюктің губернаторлық қызметі қатарынан келе жатқан табиғи апаттармен белгіленді, соңында Дьюк өзі тұтқындық жағдайын тудырды. Дьюктің өте қабілетсіздігіне қарамастан, ол сол кездегі президент Джеральд Фордтың құрметіне ие болды және Қытай Халық Республикасындағы АҚШ елшісі болып тағайындалды, Дьюк өзін «аз ұлт өкілдерімен жақсы қарым-қатынаста болатынына» байланысты осы лауазымға толыққанды лайықты деп мәлімдеді. (Шындығында, сол кезде АҚШ-тың Қытайда елшісі болған жоқ.) Оның қызметі көбінесе оқиғасыз болды және негізінен өкілеттігін жеке мүддесі үшін пайдаланудан және дипломатиялық корпустың басқа мүшелерімен (әсіресе британдық елшімен) әртүрлі қытайлық шенеуніктерді қызметтен шеттетуге жасалған тікелей тіл білдіруден тұрды. Қытайда болған кезінде оған аудармашы Хани Хуан көмектесті, ол оған құштарлық сезімін дамытты, оны АҚШ-қа ертіп, келесі 30 жыл бойы оның зорлық-зомбылыққа ұшыраған серігі болды. 1977 жылы жаңадан сайланған Джимми Картер Дьюкті қайтартып алды, ол Вашингтон Редскинс командасының менеджері болып тағайындалғанға дейін лаэтрил шаруасы ретінде қысқа уақыт жұмыс істеді, бұл «спорттық медицина» саласындағы тәжірибесіне, яғни өнімділікті арттыратын препараттарға байланысты болды. Оның іс-әрекеті туралы ақпаратты жариялаған белгілі бір ақпарат көзінен кейін Дьюк оқтардың арасында Вашингтондан қашып кетті.

1980 жылдар

Қызылтеріден кеткеннен кейін көп ұзамай Дьюк Ұлттық мылтық қауымдастығының лоббиісі болып жұмысқа орналасты, себебі оның қару-жарақ пен қарулы зорлық-зомбылыққа деген шектен шыққан құштарлығы болды. Оның қызметі негізінен Конгресс мүшелерін жазбаша үгіт-насихатпен қорқытудан тұрды. Мұнай саудагері Джим Эндрюс оны Иранға парашютпен жіберіп, мұнай құқықтары үшін мемлекеттік есепшіге пара беруді тапсырды. Міссия апатқа ұшырады, Дьюк қасқа қара қарай Ирандағы шын мәніндегі кешірімдік дағдарыстың туындауына себепкер болды. АҚШ-қа оралғаннан кейін Дьюк бір кезде лекция оқып, бұрынғы тұтқын ретінде өмір сүрді, бірақ кейін күтімшісі Зик Бреннерді кездейсоқ атып алғаннан кейін қайта қашып кетті. Хэнидің көмегімен Дьюк Флоридада балық аулау қайығын сатып алып, есірткі мен заңсыз көшіп келушілерді контрабандамен тасымалдауға кірісті. Бұл жаңа мансаптық қадамын Фолкленд аралдарына соғысқа куә болу үшін жасаған сәтсіз саяхат тоқтатты. Қайығымен рифке шағылысқаннан кейін, Дьюк пен Хэни өздерінің круиздік жолаушыларынан бүлік көтеріп, Оңтүстік Атлантикадағы шөл арал деп ойлаған жерде бірнеше ай бойы кеме апатына ұшырады, бірақ ол Техас жағалауынан небары шақырым жерде орналасқан Матагорда аралы екені белгілі болды. Құрлыққа оралғаннан кейін Дьюк Голливуд саясатына араласып, «суперагент» Сид Киббицпен танысты. Киббиц Джон Делореанның «Жылдам жолдар, ақ сызықтар» атты өмірбаяны бойынша келіссөздерде Дьюкке көмектесті. Фильмді қаржыландыру үшін Дьюк кокаин сатушысы болды және көп ұзамай федералды агенттер болып шыққан адамдармен есірткі сатуға тырысқаннан кейін қамауға алынды. 1983 жылдың қаңтарынан 1984 жылдың қазанына дейін комикс үзілісте болған кезде кейіпкерлер «Дунсбери: Музыкалық комедия» атты Бродвей қойылымында өмір сүрді. Дьюк есірткі сатуда кінәлі деп танылып, бес жылға сотқа бағындырылды және соттан осы кезеңде есірткіге тәуелділіктен арылу орталығын ашып, басқаруы міндеттелді. Мюзиклдің соңында Дьюктің Уолден коммунына ие болуға тырысып, оны қиратып, жерін оңалту орталығы үшін пайдалану жоспары сәтсіз аяқталды, ал Трюдо сұхбаттарында және ресми веб-сайттағы жиі қойылатын сұрақтарда Дьюк пен Хэни екеуі де елден қашуға мәжбүр болғанын мәлімдеді. Гаитиде Дьюк Baby Doc Offshore Medicine колледжін ашты, бұл өте алаяқтық медицина мектебі, ол дизайнерлік есірткілер конференциясын өткізуге дайын болды. Бір күні таңертең Хэни Дьюкті «әдеттегіден де жайсыз» күйде тауып, оның қайтыс болғанын жариялады, бұл Санкт-Петербург Таймс газетін нақты өмірде толық некролог жариялауға итермеледі. Алайда, оның жерлеуінен бірнеше күн өткен соң, Дьюк зомбиге айналып, жерден қазылып шығарылып, құлатылған тиран Жан-Клод «Бейби Док» Дювальеге құлдыққа түскені анықталды, ол оны Легюм («көкөніс») деп атады. Журналист Рик Редферн оны Дювальемен сұхбат кезінде танығаннан кейін, Зонкер Харрис «Легюмнің» бостандығын жақында ұтып алған лотереядан түскен ақшаның көп бөлігін жұмсап сатып алды. Дьюк зомби болған кезеңнен кейін бірнеше жыл бойы шашы жоқ болып жүрді. Жаңадан тұрып, Дьюк СПИД-ке байланысты үрейді пайдаланып ақша табу үшін «Доктор Упи» презерватив компаниясын құрды, бірақ Джон Готтимен жасаған нашар қаржылық келісімнен кейін оны басқару құқығынан айрылды. Ұзақ уақытқа қамауға алынғаннан кейін ол Дональд Трамптың «Трамп Принцесса» саяхат кемесінің капитаны болып қайта пайда болды. Дьюк капитандық қызметін атқарып жүргенде, Хэни Пекинге колледждің түлектер кездесуіне оралды, бұл оның 1989 жылғы Тяньаньмэнь алаңындағы наразылықтарға қатысуына әкелді. Қытайдың «25 ең ізделіп отырған бұзақысының» бірі деп танылып, АҚШ елшілігінде баспана іздеген Хэни Трамптың назарына түсті, ол оны ұстап беру үшін миллион доллар сыйлық ұсынды, оны «бостандық символы» деп атады. Қаржылық ынталандыру жеке адалдықтан гөрі тиімді болды, Дьюк Хэниді Қытайдан алып шығу үшін оған үйленді, бұл олардың қарым-қатынасы туралы оның жаңылыстарын жаңа деңгейге көтерді. Олар көп ұзамай ажырасып кетті. Онжылдықтың соңында Дьюк президент Джордж Буш-аға Панаманы басып алғаннан кейін Максималды проконсул ретінде қызмет етуге тағайындалды.

1990 жылдар

Бірінші шығанақ соғысында Дьюк Кувейттегі жер асты қарсылық күштеріне қару-жарақ жеткізіп, кейін Кувейт қаласында соғыс уақытындағы танымал кездесу орны – "Скад" клубын ашты. Дэвид Дьюктің сайлау науқанында жұмыс істегеннен кейін, ол Далласта, Техаста Джон Ф. Кеннединің қазасына байланысты өңделген фотосуреттерді конспирологиялық теорияларды жақтаушыларға сата бастады. 1994 жылғы республикалық төңкерістен кейін Дьюк спикер Ньют Гингричке Аспенде "Тек жетімдер" деп аталатын төмен бюджетті, жекешелендірілген жетімдер үйін ашуға көмектесуін сұрады. Бұл оның заңсыз ұлы Ерлдің табылуына әкелді, ол әкесінің радикалдық көзқарастары мен моральдық принциптерінің жоқтығын бөліседі. Жетімдерді де, Хэнниді де тастап, әке мен бала Лас-Вегастағы тіркемелер ауданына көшіп, құмар ойнап, ұрланған Beanie Babies саудасын жасады. Дьюк сондай-ақ 90-жылдардың басында Оливер Норттың күзетшісі болып жұмыс істеді. Норт оған сенуге асықпады, бірақ Дьюк Вирджинияда сенаторлыққа кандидаттық науқаны кезінде оның қауіпсіздігінің маңызды бөлігіне айналды. Көп ұзамай, мемлекеттік қызметке құмарлық Дьюктің өркендеп келе жатқан мегаломаниялық санасының бөлігіне айналды. Дьюк сондай-ақ сыйлық аңшысы ретінде жұмыс істеді, Ерлдің көмегімен кепілден қашқан Зейк Бреннерді ұстады.

2000 ж. және одан кейінгі жылдар

Дьюк Миннесота губернаторы Джесси Вентураның негізгі кеңесшісі болғаннан кейін Ақ үйге кандидат болды. Оның штаб-пәтері Миннесота штатының Кун-Рапидс қаласындағы мотельде орналасқан, бірақ Липтон Чай және Абсолют Водка сияқты ірі компаниялардың демеушілігіне қарамастан, науқаны күңкіреп жеңіліске ұшырады. (Қозғалысты түсіру технологиясының арқасында Дьюк Ларри Кингтің тікелей эфирінде өзінің кандидаттығын жариялай алды.) Сәтті стем-клеткалармен айналысқан бизнесінен кейін, ол «Энрон» даулы ісінен пайда тапты. 2005 жылдың наурыз айында Хантер С. Томпсонның өзіне қол жұмсауынан кейін, комикс оның өліміне арналған құрмет көрсетіп, оны «шабыттандырған» деп атады. Бұл комикстердің біріншісінде Ральф Стьэдманның суреттерімен ұқсас панель болды, ол Томпсонның бірнеше туындыларын, соның ішінде оның 1971 жылғы «Лас-Вегастағы қорқыныш пен жеккөрініш» романын суреттеген. АҚШ-тың Иракты басып алу кезінде Дьюк өзін (құрылған) ирактық Әл-Амок қаласының мэрі етіп тағайындады, ол тонаушылардың күшін пайдаланды. 2005 жылдың қыркүйек айының соңында ол жаңа табысын тонаудан кейін Луизиана штатының Нью-Орлеан қаласына көшіп, «Катрина» және «Рита» дауылдарынан кейін қайта құру жұмысынан пайда табуға тырысты. Сол жерде, жылдар бойы сөздік зорлық-зомбылық пен назарсызданғаннан кейін, Хани Дьюктің жұмысынан кетіп, кейіннен олар қайтадан кездесті. Содан кейін Дьюкке оның ұлы хабарласты, ол қазір Вашингтондағы сәтті «K Street лоббисі» және оның фирмасына серіктес болып қосылды. Екеуі алдымен американдық индейстер тайпаларының мүддесін қорғайды, содан кейін Орталық Азиядағы құрылған ел «Үлкен Берзеркистанның» және Trff Bmzklfrpz деп аталатын геноцидтік және мегаломаниялық диктаторының репрессивті режиміне лобби жасады. 2010 жылдың жазында ол Мексика шығанағындағы мұнай ағынына байланысты BP компаниясының өкілі ретінде де жұмыс істеді.

Хантер С. Томпсонның реакциясы

Автор және гонзо журналист Хантер С. Томпсон, Трюдоның Дюк аға кейіпкеріне түрткі болған тұлға (Томпсон бастапқыда Лас-Вегаста Рауль Дюк псевдонимімен "Қорқыныш пен жек көру" атты туындысын жазды; "Доунсбери" комиксінің бірнеше бөлімінде Дюк аға дүкеннен ұрлық жасағаны туралы "Мейсидің ерлер киімінен қорқыныш пен жек көру" деп аталатын естелік жазуды қалайды) көптеген сұхбаттарында осы кейіпкерден ашуланғанын және наразы екенін айтты. 1977 жылы Колорадо университетінде, Боулдерде өткен лекцияда одан кейіпкерге қатысты пікірін сұрағанда, Томпсон: "кейбір адамдар өсіп өрт сөндіруші болғысы келеді, ал кейбіреулері президент, ешкім өсіп мультфильм кейіпкері болғысы келмейді" деді. Ол журналист ретіндегі анонимдігі мен азамат ретіндегі жеке өмірінің құпиялылығының "көп жағдайда досымыз Трюдоның арқасында" жоғалғанын бірнеше рет қайталады және Трюдомен кездесуге ниеті жоқ екенін, "өйткені мен осы кішкентайтің ішіне от қоюыма болады" деді. Екі адамның ешқашан бетпе-бет кездеспегені белгілі. Өмірінің соңында Томпсон достарына Дюк кейіпкерімен "жарасып қалғанын" және енді оны мазаламағанын айтқан көрінеді.