Кіріспе

Сьерра-Леонедегі саяси партия. Сьерра-Леоне халықтық партиясы (СЛЛП) – Сьерра-Леонедегі екі ірі саяси партияның бірі, оның басты саяси қарсыласы – Бүкіл халықтық конгресс (БХК). 2018 жылдың 4 сәуірінен бастап Сьерра-Леонеде билікте. СЛЛП 1951 жылдан 1967 жылға дейін Сьерра-Леоне саясатына үстемдік етті, 1967 жылғы парламент сайлауында Сиака Стивенс басқарған БХК-ға жеңілгенге дейін. Бастапқыда орталық-оң, консервативті партия болған ол 2012 жылдан бері орталық-солшыл әлеуметтік-демократиялық партия ретінде танылады, орталыққа бейім. СЛЛП 1996 жылғы президенттік сайлауда партия басшысы Ахмад Тежан Каббаның жеңіске жетуімен қайтадан билікке оралды. Партия 1996 жылдан 2007 жылға дейін билікте болды, бірақ 2007 жылғы президенттік сайлауда Эрнест Бай Корома басқарған БХК-ға жеңілді. СЛЛП 2018 жылдың 4 сәуірінде билікке оралды, осы жылы өткен президенттік сайлауда жеңіске жеткеннен кейін Джулиус Маада Био Сьерра-Леоне Президенті болып ант берді. СЛЛП Сьерра-Леоненің оңтүстік және шығысындағы менде аймақтарында (Коно ауданынан басқа, ол өзгермелі аймақ) кеңінен танымал, мұнда партия президенттік, парламенттік және жергілікті сайлауларда үлкен артықшылықпен жеңіске жетеді. СЛЛП Батыс аймақта (Фритаунды қоса алғанда) үлкен азшылық қолдауына ие. СЛЛП сонымен қатар елдің солтүстігіндегі Коинадугу және Фалаба аудандарында да үлкен азшылық қолдауына ие. СЛЛП елдің солтүстігіндегі Камбия ауданында да маңызды азшылық қолдауына ие.

Ерте табыстылық және тәуелсіздік

SLPP Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жылдары Сьерра-Леоне саясатында үстемдік құрды. 1955 және 1956 жылдары Сьерра-Леонеде дүрбелеңдер болды, бастапқыда шеберлер кәсіби одағының жалақы үшін жасаған ереуілінен туындады; содан кейін көлік жұмыскерлерінің ереуілдері салдарынан жағдай одан әрі ушықты. Бұл оқиғалар 1954 жылы құрылған Сирил Роджерс Райт басқарған Біріккен Сьерра-Леоне прогрессивті партиясымен арадағы антагонизмді күшейтті. SLPP өзін "жердің адамының партиясы" деп көрсетті және тайпа басшыларының қолдауын алды. Алайда, соңғы уақыттарда SLPP көбінесе "Менде адамының партиясы" ретінде қарастырылады. 1957 жылғы сайлаулардан кейін Милтон Маргай жасырын қысымға көніп, SLPP төрағалығынан кетіп, оның орнына ағасы Альберт Маргай келді. Бірақ 1958 жылы Альберт Маргай мен Сиака Стивенс жаңа партия – Халықтық Ұлттық партиясын (ХҰП) құрды, оның мақсаты британдық отаршылдық үкіметіне африкалықтардың белсенді қатысуын қамтамасыз ету болды. 1957 жылы Гананың тәуелсіздік алғаннан кейін ХҰП тәуелсіздікке өтуге жетекшілік ету үшін білімді элитаның қолдауын іздеді. Стивенс кейіннен солтүстік аймақтан қолдау алған Барлық Халықтар Конгресін құру үшін партиядан шықты. 1961 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін Милтон Маргай премьер-министр болды, ал SLPP билеуші партияға айналды. SLPP, Сьерра-Леонедегі барлық саяси партиялармен бірге Лондон конституциялық конференциясында конституцияға қол қойды; APC осыдан ерекшеленді. Бұл бірлік ұлттық саясатқа тараған жоқ, өйткені SLPP билігі кезінде оппозициядағы саясаткерлер жиі ұсталды.

Өлім

1964 жылы Сэр Милтон Маргайдың қайтысы СЛПП-ның басшылығын оның інісі Сэр Альберт Маргайға қалдырды. Альберттің билеуі наразылықпен сипатталды. Саяси тұрғыдан алғанда, ол партияның тірегі болған басшыларға қатысты СЛПП элитасының беделін күшейтуге тырысты. Альберттің авторитарлық басшылық стилі партия ішінде сынға ұшырады, бұл Алхажи М. С. Мустафа мен Керефа Смарт сияқты партияның ірі мүшелерін қызметтен төмендету сияқты әрекеттерге байланысты болды. Альберт сондай-ақ африкандандыру саясатын жүргізді, ол отаршылдық көзқарасты ұстанған бірқатар мемлекеттік қызметкерлерді қызметтен шеттетуге әкелді. Маргай, мүмкін, креолдық әкімшілерді өзінің менде тайпасының білікті емес өкілдерімен алмастыруға тырысқан болуы мүмкін. Сэр Альберт Маргай билікке келген соң, армияны бір ұлттық құрамға, яғни менде тайпасынан құруға ұмтылды. Ол сондай-ақ Сьерра-Леонеде демократиялық жүйені бір партиялық мемлекетке өзгертуге тырысты. Облыстарда көптеген мектептер салынды, сондай-ақ әр ауданда Педагогикалық колледждер ашылды (Макені, Магбурака, Моямба және Милтон Маргай атындағы Педагогикалық колледж). Оппозициялық көшбасшылар Маргайдың Сьерра-Леонеде бір партиялық жүйе құру туралы заң жобасын ұсынғанын сынады және экономиканың жайлауына Маргайдың әрекеттері себеп болғанын айтты. 1967 жылғы сайлауда АПК және СЛПП парламентте 32 орыннан жеңіске жетті, ал бұрынғы СЛПП-дан шыққан екі тәуелсіз депутат – Кутубу Кай Самба мен Лусени А. М. Бревах АПК депутаттарына қосылды. Бұл оқиға СЛПП енді елді басқара алмайтынын көрсетті. Соңынан туған саяси тәртіпсіздік әскери төңкеріске және ұлттық үкіметтің толық бақылауға өтуіне әкелді. 1967 жылдың 23 наурызында Бригадир Эндрю Жексон Смит басқаратын Ұлттық реформа кеңесі (ҰРК) құрылды. Саяси элиталардың, кәсіподақтардың және университет студенттерінің қысымы нәтижесінде 1970 жылдың қарашасында хунта құлап, АПК-дан Сиака Стивенс президенттік кезеңнен кейін президент болды. Стивенс билігінде Сьерра-Леоне бір партиялық мемлекетке айналды. 1978 жылы СЛПП депутаттарының барлығы, біреуін қоспағанда (Кенемадан сайланған М. Кпака), АПК-ға қосылды. СЛПП-ның қызметі тоқтатылды, оның жетекшілері мен жақтастары физикалық қорқытуларға ұшырады және жиналыстар өткізуге тыйым салынды.

Қайта тууы

1996 жылы СЛПП өзінің кандидаты Ахмад Тежан Каба президент сайлауында жеңіске жетіп, екінші турда Біріккен Ұлттық Халық партиясының (БҰҰП) Джон Карефа Смартқа қарсы сайлаушылардың 59,5%-ын алды. 2002 жылғы 14 мамырда өткен сайлауда партия сайлаушылардың 69,9%-ын және Өкілдер палатасының 112 орынның 83-ін жеңіп алды, ал президенттік сайлаудағы оның кандидаты Каба 70,1% дауыс жинап, қайта сайланды. 2005 жылғы 3-4 қыркүйекте Макеніде өткен СЛПП ұлттық съезінде вице-президент Соломон Берева СЛПП-нің басшысы және 2007 жылғы президенттікке кандидат ретінде таңдалды. Ол 291 дауыс алса, Чарльз Маргай 34 дауыс, Джулиус Маада Био 33 дауыс, ал Дж. Б. Дауда 28 дауыс алды. 2007 жылдың тамыз айындағы сайлауда СЛПП парламенттік сайлауда АПК-ға жеңіліп, 43 орын алды, ал АПК 59 орын алды; Чарльз Маргай құрған PMDC партиясы 10 орын алып, кейбір дәстүрлі СЛПП сайлаушыларының қолдауына ие болды. Президенттік сайлауда СЛПП кандидаты Берева бірінші турда екінші орынға ие болды, ол АПК кандидаты Эрнест Бай Коромаға 44,3% қарсы 38,3% дауыс жинады. Президенттік сайлаудың екінші туры қыркүйек айында өтті; Корома Береваға 54,6% дауыспен қарсы 45,4% дауыспен жеңіске жетті. СЛПП конституциясы партия ұлттық сайлауда жеңілген жағдайда оның басшысының отставкаға кетуін талап етеді; Берева 2007 жылғы 17 қазанда партия басшысы лауазымынан кетті, ал Алхажи Сулейман Джах партия басшысы міндетін атқарушы болды. 2011 жылы Джулиус Маада Био 2012 жылғы президенттік сайлауға СЛПП кандидаты болды. Ол екінші орын алған Усман Бой Камараны жеңді. Био 2018 жылғы сайлауда президенттікке СЛПП кандидаты ретінде ұсынылып, ақырында жеңіске жетті.

Юлиус Маада Бионың президенті (2018 жылдан қазіргі уақытқа дейін)

2018 жылы Сьерра-Леонеде жалпы сайлау өтті. Президент сайлауында ешбір кандидат қажетті 55% шегіне жетпегендіктен, екінші турға дауыс беруге өтті, онда Юлиус Маада Био 51% дауыспен сол кездегі биліктегі Халықтық конгресс (АПК) партиясының кандидатын жеңіп, президент болып сайланды. 2018 жылдың 4 сәуірінде оппозициялық кандидат Юлиус Маада Био Сьерра-Леоне халық партиясының (SLPP) өкілі ретінде Сьерра-Леоненің жаңа президенті болып ант берді.

Президент сайлауы

Сайлау партиясы кандидат дауыс саны%Дауыс%Нәтиже Бірінші тур Екінші тур 1996 Ахмад Тежан Кабба 266,893 35.8% 608,419 59.5% Таңдалды 2002 1,373,146 70.1% colspan=2 Таңдалды 2007 Соломон Берева 704,012 38.3% 789,651 45.4% Жеңілді 2012 Юлиус Маада Био 837,517 37.4% colspan=2 Жеңілді 2018 1,097,482 43.3% 1,319,406 51.8% Таңдалды 2023 1,566,932 56.2% colspan=2 Таңдалды

Парламент сайлауы

СайлауДауыс саны%Орын саны+/–ПозицияҮкімет1951colspan=2 Жаңа 2nd195775,57546.13% 22 1st1962230,11834.67% 4 1st1967230,99937.10% 0 2nd1973Бойкотталды 281977205,97629.99% 15 2nd1982Тыйым салынды 151986Тыйым салынды 01996269,88836.17% 27 1st20021,293,40167.67% 56 1st2007707,60839.54% 40 2nd2012819,18538.25% 1 2nd2018964,65938.93% 7 2nd20231,578,25956.68% 32 1st