Угандадағы Ұлттық Кеңес Қозғалысы: Саяси тарихы мен қазіргі жағдайы
National Resistance Movement
Угандадағы «Ұлттық қарсылық қозғалысы» партиясы 1986 жылдан бері билікте. Саяси тұрақтылық, құқықтық тәртіп, оппозиция және Мусевени басшылығы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Угандадағы саяси партия Ұлттық қарсылық қозғалысы (; аббревиатурасы NRM) 1986 жылдан бері Уганданың үкіметтік партиясы болып табылады.
Political party in Uganda
The National Resistance Movement (; abbr. NRM) has been the ruling party in Uganda since 1986.
Тарих
Ұлттық қарсылық қозғалысы (NRM) 1986 жылы үкіметті құлатып жіберген Ұлттық қарсылық армиясы (NRA) атты көтерілісшіл қанаты арқылы партизандық соғыс жүргізген бостандық үшін күрескен қозғалыс ретінде құрылған. Ұлттық қарсылық қозғалысының мәлімдемесінше, ол Угандада саяси тұрақтылықты, қауіпсіздікті, заңдылық пен тәртіпті, конституциялық билікті және заң үстемдігін қайта орнатқан.
The National Resistance Movement (NRM) was founded as a liberation movement that waged a guerrilla war through its rebel wing National Resistance Army (NRA) that toppled the government in 1986. According to the National Resistance Movement, it restored political stability, security, law and order, constitutionalism and the rule of law to Uganda.
Көшбасшылық
Партияның басшысы Йовери Мусевени 1979 жылы Иди Аминнің билігін құлатып, оның үкіметін аяқтаған соғысқа, сондай-ақ 1985 жылы Милтон Оботе режимін құлатуға әкелген көтеріліске қатысты; алайда, NRM және оның алдыңғылары арасында негізгі бостандықтарды шектеу тұрғысынан ұқсастықтар бар. Мысалы, NRM демеушілігімен әзірленген «Қоғамдық тәртіпті басқару туралы» заң жобасы 1967 жылғы «Қоғамдық тәртіп және қауіпсіздік туралы» заңға, оны Оботе режимі бекіткен, өте ұқсас, себебі екі заң жобасы да «келіспеушілік пікірлерді басуға тырысады». Мусевенидің мәлімдемелері де Уганданың диктаторлық өткенін еске түсіреді: «Кімде-кім проблема тудыруға тырысса, біз оны аяқтаймыз. Бесигие [оппозиция жетекшісі] Кампаланы дүрліктіруге тырысты, біз оған аз ғана көзден жасарлық газ бердік, ол тынышталды. Оған оқ емес, газ қана керек еді». Бұдан әрі, ол бір кезде «Африканың жалпы проблемасы, әсіресе Уганданың мәселесі – халық емес, билікте ұзақ қалуды қалайтын басшылар» деген еді, сондықтан президенттік мерзімге шектеулерді жою туралы оның шешімі кейбір адамдарға екі жүзділік болып көрінді. Бұрын NRM елдің ондаған жылдар бойы үкіметтік басқарудың нашарлығын, бүлікшілердің белсенділігін және азаматтық соғысты бастан өткергеніне байланысты салыстырмалы тұрақтылық пен экономикалық өсімді қамтамасыз еткені үшін мақтаған болатын; алайда, жастар арасындағы жұмыссыздық деңгейі 62% құрағандықтан, оның экономикалық тиімділігі күдік тудырады. Оның биліктегі кезеңінде Африкадағы АИТС/ЖИТС-ке қарсы ең тиімді ұлттық жауап шаралары қабылданды. 1990 жылдардың ортасы мен соңында Мусевени Батыс тарапынан Африка көшбасшыларының жаңа буынының өкілі ретінде жоғары бағаланды. Алайда, оның президенттігі Екінші Конго соғысы кезінде Конгоға басып кіру және оны оккупациялау (1998 жылдан бері шамамен 5,4 миллион адам қаза тапты) және Ұлы көлдер аймағындағы басқа да қақтығыстармен дақталды. Соңғы оқиғалар, соның ішінде 2006 жылғы сайлаулардан бұрын президенттік мерзімге шектеулерді жою, Мусевенидің NRM демеушілігімен әзірленген «Қоғамдық тәртіпті басқару туралы» заң жобасын бекітуі (жиналыс бостандығын қатты шектейтін заң жобасы), NRM медиа цензурасы және демократиялық оппозицияны қуғындау (яғни қауіпсіздік күштерінің сайлаушыларды жалпы қорқытуы; оппозициялық кандидаттарды қамау; соттан тыс өлімдер) отандық және шетелдік сарапшылардың алаңдаушылығын тудырды. Соңғы кезде президенттің ұлы Мухузи Каинеругабаның билікке мұрагерлік етуі мүмкін деген көрсеткіштер шиеленісті күшейтті. Сыбайлас жемқорлыққа қатысты айыптаулар да NRM үкіметін сынауға себеп болды. АҚШ Мемлекеттік департаментінің 2012 жылғы Уганда бойынша Адам құқықтары жөніндегі есебінде «Әлемдік банктың соңғы Дүниежүзілік басқару көрсеткіштері сыбайлас жемқорлықтың өте үлкен проблема екенін көрсетті» делінген және «ел жыл сайын 768,9 миллиард теңге (286 миллион доллар) сыбайлас жемқорлыққа жұмсайды». Сол себепті Уганда Сыбайлас жемқорлықты қабылдау индексінде 176 елдің ішінде 140-шы орынды иеленді. 2012 жылы премьер-министр кеңсесінен донорлық қаражаттың 12,6 миллион долларын жымқыру – халықаралық деңгейде маңызды салдарларға әкелген және жоғары деңгейдегі мемлекеттік органдарда сыбайлас жемқорлықтың бар екенін көрсеткен нақты бір оқиға. Бұл қаражат «20 жыл бойы соғысқа ұшыраған Уганданың солтүстігі мен Уганданың ең кедей аймағы Кароможаны қайта құруға маңызды көмек ретінде қарастырылған». Бұл оқиға ЕО, Ұлыбритания, Германия, Дания, Ирландия және Норвегияны көмек көрсетуді тоқтатуға мәжбүр етті. Бұл мәселені одан әрі уастайтын фактор – көптеген дамушы елдердегідей (ресурстық қарғысқа сәйкес) – мұнайдың көп болуы. 2012 жылы Уганда Парламенті қабылдаған «Мұнай туралы» заң жобасы, NRM мұнай секторына ашықтық әкеледі деп мақтанған еді, бірақ ол отандық және халықаралық саяси сарапшылар мен экономистердің көңілін қанағаттандыра алмады. Мысалы, АҚШ-та орналасқан «Ашық қоғам» қорының энергетикалық сарапшысы Анджело Изама жаңа заңды Мусевени мен оның режиміне «банкоматты (ақша) тапсырумен» теңеді. Халықаралық құқық жөніндегі үкіметтік емес ұйым Global Witness мәліметінше, Угандада қазір «алты-он жыл ішінде үкіметтің кірісін екі есеге арттыруға мүмкіндік беретін мұнай қоры бар, оның құны жылына шамамен 2,4 миллиард АҚШ долларына тең». Оның билік кезеңінде NRM үкіметі тарапынан басқа да даулы заң жобалары қабылданды, бекітілді және қолға алынды. Мысалы, 2006 жылы қабылданған «Үкіметтік емес ұйымдар туралы» заңға енгізілген өзгертулер, секторға кіру, қызмет, қаржыландыру және жиналу кедергілерін орнату арқылы ҮЕҰ-лардың өнімділігін төмендетті. Салмақты және жемқор тіркеу процедуралары (мысалы, үкіметтік шенеуніктерден ұсыныстарды талап ету; жыл сайынғы қайта тіркеу), операцияларды ұтымсыз реттеу (мысалы, ҮЕҰ-лардың қызығушылық саласындағы адамдармен байланыс жасамас бұрын үкіметке хабарлауды талап ету), және барлық шетелдік қаражатты Уганда Банкі арқылы өткізу қажеттігі сияқты шаралар ҮЕҰ секторының өнімділігін қатты шектейді. Бұдан әрі, сектордың сөз бостандығы жиі қорқыту арқылы бұзылды және жаңа «Қоғамдық тәртіпті басқару туралы» заң жобасы (жиналыс бостандығын қатты шектейтін) үкіметтің қару-жарағын одан әрі арттырады.
The party's leader, Yoweri Museveni, was involved in the war that deposed Idi Amin, ending his rule in 1979, and in the rebellion that subsequently led to the demise of the Milton Obote regime in 1985; however, parallels have been drawn between the NRM and its predecessors in terms of suppressing fundamental freedoms. For instance, the NRM sponsored Public Order Management Bill is strikingly similar to the 1967 Public Order and Security Act, codified by the Obote regime, in that both bills "seek to gag dissenting views." Museveni's statements are also reminiscent of Uganda's dictatorial past: "Whoever tries to cause problems, we finish them. Besigye [an opposition leader] tried to disorganize Kampala and we gave him a little tear gas and he calmed down. He didn't need a bullet, just a little gas." Further, as he once stated that "the problem of Africa in general and Uganda in particular is not the people but leaders who want to overstay in power," some have viewed his move to abolish presidential term limits as hypocritical. In the past, The NRM has been praised for bringing relative stability and economic growth to a country that has endured decades of government mismanagement, rebel activity and civil war; however, with an unemployment rate of 62% among the youth, his economic effectiveness has seriously come into question. His tenure has witnessed one of the most effective national responses to HIV/AIDS in Africa. In the mid to late 1990s, Museveni was lauded by the West as part of a new generation of African leaders. His presidency has been marred, however, by invading and occupying Congo during the Second Congo War (the war in the Democratic Republic of the Congo which has resulted in an estimated 5.4 million deaths since 1998) and other conflicts in the Great Lakes region. Recent developments, including the abolition of presidential term limits before the 2006 elections, Museveni's confirmation of the NRM sponsored Public Order Management Bill — a bill which severely limits freedom of assembly — NRM media censorship and the persecution of democratic opposition (i. e. general intimidation of voters by security forces; arresting opposition candidates; extrajudicial killings) have attracted concern from domestic and foreign commentators. Most recently, indicators of an alleged succession to the President's son, Muhoozi Kainerugaba, have increased tensions. Allegations regarding significant corruption have also shaped criticism of the NRM government. According to the U. S. State Department's 2012 Human Rights Report on Uganda, "The World Bank's most recent Worldwide Governance Indicators reflected corruption was a severe problem" and that "the country annually loses 768.9 billion shillings ($286 million) to corruption." Understandably, Uganda was ranked 140th out of 176 nations on the Corruption Perceptions Index. A specific scandal, which had significant international consequences and highlighted the presence of corruption in high level government offices, was the embezzlement of $12.6 mil in donor funds from the Office of the Prime Minister in 2012. These funds were "earmarked as crucial support for rebuilding northern Uganda, ravaged by a 20 year war, and Karamoja, Uganda's poorest region." This scandal prompted the E. U., The U. K., Germany, Denmark, Ireland and Norway to suspend aid. What may compound this problem — as it does in many developing nations (as per the resource curse) — is an abundance of oil. The Petroleum Bill — passed by the Ugandan Parliament in 2012 — which was touted by the NRM as bringing transparency to the oil sector has, failed to please domestic and international political commentators and economists. For instance, Angelo Izama, a Ugandan energy analyst at the U. S. based Open Society Foundation said the new law was tantamount to "handing over an ATM (cash) machine" to Museveni and his regime. According to Global Witness, an international law NGO, Uganda now has "oil reserves that have the potential to double the government's revenue within six to ten years, worth an estimated US$2.4bn per year." Other contentious bills have been sponsored, passed and confirmed by the NRM government during his tenure. For example, The Non Governmental Organizations (Amendment) Act, passed in 2006, has stifled the productivity of NGOs through erecting barriers to entry, activity, funding and assembly within the sector. Burdensome and corrupt registration procedures (i. e. requiring recommendations from government officials; annual re registration), unreasonable regulation of operations (i. e. requiring government notification prior to making contact with individuals in NGO's area of interest), and the precondition that all foreign funds be passed through the Bank of Uganda, among other things, are severely limiting the output of the NGO sector. Furthermore, the sector's freedom of speech has been continually infringed upon through the use of intimidation, and the recent Public Order Management Bill (severely limiting freedom of assembly) will only add to the government's stockpile of ammunition.
Сайлау нәтижесі
Партия 1986 жылы Мусевени билікке келгенге дейін бүлікші Ұлттық қарсылық армиясымен байланысты саяси орган ретінде құрылды. 2005 жылы өткен референдумға дейін Угандада партиялық негізде сайлаулар өткізілмеді. NRM қазіргі уақытта Уганда парламентінде көпшілікке ие, және 1996 жылдан бері осы позициясын сақтап келеді. 2001 жылғы 12 наурыздағы президенттік сайлауда Ювери Мусевени NRM атынан қатысып, дауыс берушілердің 69,3%-ын алып жеңіске жетті. 2005 жылғы 17 қарашада Мусевени 2006 жылғы сайлауда NRM-нің президенттік кандидаттығына қарсылықсыз сайланды. 2006 жылғы 23 ақпанда өткен жалпы сайлауда партия 289 орынның 205-ін жеңіп алды. Сол күні өткен президенттік сайлауда Мусевени 59,3% дауыс жинады. 2016 жылғы жалпы сайлауда партия 426 орынның 293-ін жеңіп алды, ал Мусевени 56,62% дауыспен қайтадан президент болып сайланды.
The party began as the political body associated with the rebel National Resistance Army before Museveni came to power in 1986. Until a referendum in 2005, Uganda held elections on a non party basis. The NRM currently has a majority in the Ugandan parliament, a position it has maintained since 1996. The presidential elections of 12 March 2001 were won by Yoweri Museveni of the NRM with 69.3% of the popular vote. On 17 November 2005, Museveni was elected unopposed as NRM's presidential candidate for the 2006 elections. In the general election of 23 February 2006, the party won 205 out of 289 elected seats. In the presidential election of the same date, Museveni won 59.3% of the vote. In the 2016 general election, the party won 293 out of 426 seats, and Museveni was reelected president with 56.62% of the vote.
Мбабази бөлінді
Ұлттық қарсылық қозғалысының бас хатшысы Амма Мбабази 2016 жылғы жалпы сайлауға дейін партия төрағасы Йовери Мусевенимен арасы суысты. Мусевени Мбабазиді партия төрағалығына өзіне қарсы кандидат болуға ниет білдіргені үшін қызметтен босатып, партиядан шығарды. Мбабази келісімсіздікке байланысты жаңа саяси қозғалысын – "Go Forward" тобын құрды.
National Resistance Movement secretary general Hon. Amama Mbabazi fell out with party chairman Yoweri Museveni just before 2016 general elections. Museveni sacked Mbabazi for having declared interest in running against him to the party chairmanship. Mbabazi left and formed his political movement the GO FORWARD group.