Кіріспе

1 Аминоциклопропан-1-карбон қышқылы (АКК) – амин қышқылының С атомына циклопропан сақинасы қосылған дисубституцияланған циклді α-аминоқышқыл. Бұл ақ түсті қатты зат. Циклопропан тобы бар көптеген аминқышқылдары белгілі, бірақ осысы табиғатта кездеседі. Глицин сияқты, көптеген α-аминқышқылдарынан өзгеше, АКК хиралды емес.

Биохимия

АСК – өсімдік гормоны этиленнің алғашқы түрі. Ол метиониннен АСК синтетаза ферменті арқылы синтезделеді және АСК оксидазасымен этиленге айналады. АСК этиленге тәуелсіз сигналдау қабілетін де көрсетеді, ол тозаңдану және тұқым өндірісінде маңызды рөл атқарады, адамдар мен жануарлардың жүйке жүйесі реакцияларына ұқсас белоктарды белсендіре отырып. Нақтырақ айтқанда, АСК сигналдауы аналық спорофиттік тінінде LURE1.2 химиоаттрактантының секрециясын күшейтеді, осылайша тозаң түтігінің тартымдылығын арттырады. Сонымен қатар, АСК тамыр протопластарындағы глутамат рецепторына ұқсас (GLR) каналдар арқылы Ca2+ иондық тоқтарды белсендіреді. АСК топырақ микроорганизмдері (бактериялар мен саңырауқұлақтар) үшін азот және көміртек көзі ретінде қолданылуы мүмкін. Сондықтан, АСК-ты топырақты инкубациялау үшін қолдану АСК деаминазаларын кодтайтын гендердің мөлшерін арттырады, бұл өсімдіктердің өсуіне және стресске төзімділігіне жағымды әсер етуі мүмкін. АСК теңіз балдырынан да алынуы мүмкін. АСК сонымен қатар сүтқоректілердің NMDA рецепторының сыртқы жағынан әсер ететін ішінара агонисті болып табылады. 2019 жылы АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігі АСК-ны пестицид ретінде пайдалануға тәжірибелік рұқсат беру туралы хабарлама жариялады.