Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық саудагер және отаршылдық әкімші (1696–1770)
American merchant and colonial administrator (1696–1770)
Беннинг Уэнтуорт (24 шілде, 1696 – 14 қазан, 1770) – американдық саудагер және отаршылдық әкімші, 1741 жылдан 1766 жылға дейін Нью-Гэмпшир губернаторы қызметін атқарды. Губернатор болып қызмет еткен кезеңде Уэнтуорт Коннектикут өзенінің батысындағы, Нью-Гэмпшир провинциясының иелігіндегі аумақтарға берген бірнеше жер гранттарымен танымал болды. Бұл көршілес Нью-Йорк колониясымен дауларға және Вермонт штатының құрылуына әкеп соқты. 1696 жылы Нью-Гэмпшир штатының Портсмут қаласындағы көрнекті отаршыл отбасында дүниеге келген Уэнтуортты әкесі Джон отбасылық бизнесті басқаруға дайындады. Бірақ Гарвард колледжінде оқып жүргендегі тәртіпсіз мінез-құлқы салдарынан 1715 жылы Бостонға жіберілді. Онда Уэнтуорт саудагерлікпен айналысқанға дейін, еңшесінің бизнесінде шәкірт болды. 1730 жылы ол Портсмутқа оралып, әкесінің мүлкін басқаруды өз мойнына алды. Отбасына қайтқаннан кейін, Уэнтуорт саясатқа қатыса бастады, 1730 жылдары Өкілдер палатасы мен губернатор кеңесінің құрамында отырды. Ол саяси қарсыластары Джонатан Белчер мен Ричард Уолдронға қарсы Теодор Аткинсонмен одақтасты. 1733 жылы Испания Уэнтуортқа ағаш жөнелтілгені үшін төлеуден бас тартты, осылайша ол қарызға батты. Бұл мәселені шешу үшін Лондонда жүргізілген келіссөздер нәтижесінде 1741 жылы Уэнтуорт губернатор болып тағайындалды. Уэнтуорт губернатор лауазымын Нью-Гэмпширдегі отбасының экономикалық және саяси үстемдігін нығайту үшін пайдаланды. 1760 жылдары көршілес Нью-Йорктегі отаршыл үкіметпен болған дау Уэнтуорттың жер беруін тоқтатуға әкеп соқты, ол 1766 жылы губернаторлық қызметтен қанағаттанды. Уэнтуорт көп ұзамай Портсмуттағы үйіне зейнеткерлікке шықты, онда төрт жылдан кейін қайтыс болды. Вермонт штатындағы Беннингтон қаласы оның құрметіне аталған.
Benning Wentworth (July 24, 1696 – October 14, 1770) was an American merchant and colonial administrator who served as the governor of New Hampshire from 1741 to 1766. While serving as governor, Wentworth is best known for issuing several land grants in territory claimed by the Province of New Hampshire west of the Connecticut River, which led to disputes with the neighboring colony of New York and the eventual founding of Vermont. Born in Portsmouth, New Hampshire, into a prominent colonial family in 1696, Wentworth was groomed by his father John while growing up to assume control over the family business before misbehavior while studying at Harvard College led him to be sent to Boston instead in 1715. There, Wentworth was apprenticed at his uncle's business before becoming a merchant. In 1730, he returned to Portsmouth to assume control over his father's estate. After Wentworth returned to his family, he soon started becoming involved in politics, sitting on both the House of Representatives and the governor's council in the 1730s. There, he allied with Theodore Atkinson against political rivals Jonathan Belcher and Richard Waldron. In 1733, Spain refused to pay Wentworth for a timber shipment, leaving him in debt. Negotiations in London to resolve this led to Wentworth being appointed governor in 1741. Wentworth used his position as governor to entrench his family's economic and political dominance in New Hampshire. In the 1760's, a dispute with the colonial government in neighboring New York ultimately led to an end to Wentworth's land grants, and he eventually stepped down as governor in 1766. Wentworth soon retired to his house in Portsmouth, where he died four years later. The town of Bennington, Vermont was named in his honor.
Ерте өмір
Беннинг Вентворт 1696 жылғы 24 шілдеде Портсмут қаласында, Нью-Гэмпшир штатында дүниеге келді. Оның әкесі Джон Вентворт – кеме капитаны, кәсіпкер және колониялық әкімші, ол 1717 жылдан 1730 жылға дейін колониялық Нью-Гэмпширдің лейтенант-губернаторы қызметін атқарды, бұған дейін екі жыл сауда кемелерінде қызмет еткен. Вентворттың анасы Сара Ханкинг Вентворт – Портсмуттың бай тұрғыны, капитан Марк Ханкингтің қызы болған. Өсіп келе Вентворт бастапқыда әкесінің отбасылық бизнесін жалғастыруға дайындалған, бірақ ол 1715 жылы Гарвард колледжін бітіргеннен кейін бұл өзгерді. Гарвардта оқып жүргенде Вентворттың нашар мінез-құлқы, оның ішінде рекордтық мөлшерде терезе сындыру және айып төлеу жағдайлары, әкесінің орнына оны ағасы Сэмюэл Вентворттың Бостон қаласындағы кеңсесінде шәкірттікке жіберуіне себеп болды. Шәкірттік мерзімінен кейін әкесі Вентвортты саудагерлікпен айналысуға дайындады. Ол шамамен он жыл бойы Батыс Индия және Испаниямен колониялық сауда жасады, ағаш, шарап және бренди сатты. 1730 жылғы желтоқсанда әкесі қайтыс болғаннан кейін, Бостонда ешқандай мүлікке ие болмаған Вентворт Портсмутқа оралып, мұрасын басқаруды қолға алды, оның ішінде 2000 фунт стерлинг, кең аумақты жылжымайтын мүлік және кеме мачталары мен ағаштан жасалған отбасылық саудасы болды.
Benning Wentworth was born on July 24, 1696, in Portsmouth, New Hampshire. His father, John Wentworth, was a ship's captain, businessman and colonial administrator who served as the lieutenant governor of colonial New Hampshire from 1717 until 1730 after spending two years serving on merchant ships. Wentworth's mother, Sarah Hunking Wentworth, was the daughter of Captain Mark Hunking, a wealthy resident of Portsmouth. Growing up, Wentworth was initially groomed by his father to take over the family business, though this changed after he graduated from Harvard College in 1715. Due to poor behavior Wentworth exhibited while studying at Harvard, including setting a college record in windows broken and fines paid, his father instead arranged for him to undergo an apprenticeship at his uncle Samuel Wentworth's counting house in Boston, Massachusetts. After the apprenticeship, his father arranged for Wentworth to work as a merchant, plying the colonial trade with the West Indies and Spain in timber, wine and brandy for about a decade. After his father died in December 1730, Wentworth, who had not acquired any property in Boston, returned to Portsmouth to assume control over his inheritance, including 2,000 pounds, extensive real estate, and the family trade in ship masts and timber.
Саяси мансап
Сол жылы Уентворт колониялық әкімші Джонатан Белчер мен оның саяси одақтасы Ричард Уолдронға қарсы болған, күшті және саяси байланыстары бар Нью-Гэмпшир отбасының басшысы қызметін атқара бастады. Бұл оқиғаларға дейін Белчер мен Уолдрон оның отбасын саяси биліктен қуғынға ұшыратқан, соның салдарынан Уентворт әріптесі Теодор Аткинсонмен бірлесіп, екеуін де биліктен ығыстыруды жоспарлады. 1732 жылдың тамызында Уентворт Нью-Гэмпшир өкілдер палатасына сайланды. Одан кейін, 1734 жылы, ол колонияның вице-губернаторы қызметін атқарып тұрған саяси одақтасы Дэвид Данбардың ықпалын пайдаланып, губернатор кеңесіне тағайындалды. Өкілдер палатасында және губернатор кеңесінде отырған кезеңде Уентворт Белчер мен Уолдронның саяси беделін әлсірету үшін бірнеше одақтастарымен бірге жұмыс істеді, себебі олар Нью-Гэмпширді Массачусетспен біріктіруге тырысып жатқан (ал Уентворт екі колонияның саяси тұрғыдан толыққанды бөлек болуын қалаған). 1732 жылы британдық қоныс салушылар Грузия провинциясын құрғаннан кейін, ағылшын-испан қарым-қатынастары тез нашарлады, ал 1733 жылы испан үкіметі Уентвортқа 11 000 фунт стерлингке бағаланған ағаш партиясы үшін төлеуден бас тартты. Бұл бас тарту Уентвортты Бостон қаласындағы кредиторларының ықпалына қалдырды, сондықтан ол оларға төлеу үшін, әсіресе серіктесі Джон Томлинсоннан, Лондондағы британ саудагерлерінен көп сомада қарыз алуға мәжбүр болды. Уентворт британ үкіметіне шағымданып, испан мемлекеті ағаш партиясы үшін төлеуден бас тартқандықтан, олар оған өтемақы төлеуі керек деп мәлімдеді. 1738 жылы Уентворт Лондонға саудагерлер мен үкімет шенеуніктерімен келісімдер жасасу үшін сапарлады, өйткені ол банкроттыққа жақын болды. Ол Лондонда болған кезде, Нью-Гэмпшир және Массачусетс шығанағы провинциялары арасындағы даулы шекара сызықтарын анықтау үшін комиссия құрылды. Аткинсонның комиссиядағы ықпалымен, комиссия мүшелері Нью-Гэмпширдің шекаралық талаптарын қолдайтын және жаңадан құрылған колонияның аумағын екі есеге арттыратын шешім қабылдады. Осы уақыт аралығында Уентворт Лондондағы байланыстарымен келіссөздерін жалғастырды. Ақырында, Томлинсон (Томас Пельхам Холлс, Ньюкаслдың 1-ші герцогының қолдауына ие болғандықтан саяси ықпалы бар болды) 300 фунт стерлингке алмасу шартымен Уентвортты Нью-Гэмпшир губернаторы етіп тағайындау жоспарын жасады; оның орнына ол британ үкіметіне қарсы жолдаған шағымын қайтарады. Нью-Гэмпширдегі Уентворттың қолдаушылары оған қажетті соманы тез жинады, ал 1741 жылдың 12 желтоқсанында Уентворт Белчерден губернатор лауазымын ресми түрде иеленді.
In the same year, Wentworth also took his place as the head of a powerful and politically connected New Hampshire family who were opponents of colonial administrator Jonathan Belcher and his political ally Richard Waldron. Prior to this occurring, Belcher and Waldron had ousted his family from positions of political authority, which led Wentworth to conspire with fellow politician Theodore Atkinson to remove the two from power. In August 1732, Wentworth was elected to the New Hampshire House of Representatives. He subsequently used the influence of political ally David Dunbar, then serving as the lieutenant governor of the colony, to become appointed to the governor's council in 1734. While he was sitting on the House of Representatives and the governor's council, Wentworth worked with several allies to undermine Belcher and Waldron's political influence, as the pair sought to unite New Hampshire with Massachusetts (Wentworth wanted the two colonies to be completely separate politically). After British settlers established the Province of Georgia in 1732, Anglo Spanish relations quickly deteriorated, and in 1733 the Spanish government refused to pay Wentworth for a shipment of timber worth 11,000 pounds. This refusal put Wentworth at the mercy of his creditors in Boston, and he was forced to borrow heavily from British merchants in London, in particular associate John Thomlinson, to pay them off. Wentworth lodged a claim against the British government, claiming that they needed to repay him for the Spanish state's refusal to pay for the timber shipment. In 1738, Wentworth travelled to London to negotiate a deal with his British contacts, including both merchants and government officials, as he was on the verge of bankruptcy. While he was in London, a commission was established to determine the boundary lines between the provinces of New Hampshire and Massachusetts Bay, which were then disputed by both colonies. Under the influence of Atkinson, who sat on the commission, its members eventually decided to issue a ruling in support of New Hampshire's boundary claims, doubling the size of the nascent colony. Meanwhile, Wentworth continued to negotiate with his contacts in London. Eventually, Thomlinson (who held political influence due to Thomas Pelham Holles, 1st Duke of Newcastle being his patron) formulated a plan where in exchange for 300 pound sterling, Wentworth would be appointed as the governor of New Hampshire; in return, he would drop his ongoing claim against the British government. Wentworth's supporters in New Hampshire quickly raised the sum for him, and on December 12, 1741, Wentworth officially succeeded Belcher as the governor.
Губернаторлық қызмет және қайтыс болуы
Губернаторлық қызметін атқару кезінде Уентворт "зор ептілікке, келісімге келуге және бейімделуге қабілетті саясаткер" екенін көрсетті. Лауазымда Уентворт негізінен жер участақтарын берумен, оларды бейбіт судьялар мен әскери комиссиялармен қамтамасыз ету арқылы әлеуетті қарсыластарын жұбататын, сондай-ақ ағаш өнеркәсібіне көз жұмып, Нью-Гэмпширдің ормандарына саудагерлердің еркін кіруіне мүмкіндік беріп, ақ қарағайларды кесуге рұқсат берді, тек олар ағасы Маркқа мачталармен жабдықтауды жалғастырғанша, ол оларды Британ Корольдік теңіз флотына сатты. 1730-жылдардың ортасында Уентворттың көптеген отбасы мүшелері Англия шіркеуіне өтіп, англикандыққа айналды. Уентворт 1740-жылдардың басында оларға қосылып, Солтүстік Америка шекарасында бірнеше жер участақтарын беру арқылы шіркеудің миссионерлік бөлімі – Ізгі хабарды тарату қоғамын қолдады. Осы кезеңде Уентворт Нью-Гэмпшир саясатындағы үстемдігін сақтап, үкіметтік лауазымдарды туыстарымен толтырып, олардың табысты мачта саудасында басымдығын қамтамасыз етті, бұл басымдық Американ революциялық соғысына дейін сақталды. 1748 жылдан 1752 жылға дейін Уентворт жаңадан құрылған отарлық елді мекендерге өкілдік беру арқылы конституциялық дағдарысты тудырды, олардың оны саяси тұрғыдан қолдайтынын білген. Сонымен қатар, Уентворт палатаның Уолдронды спикер етіп тағайындауын ветолады, өйткені оның саяси қарсыластары палатада көпшілікке ие болғандықтан, осы қадамдарды жасады. Бұл екі тараптың да мойынсұнбауына және саяси тұйықталуға әкелді. Уентворт ақырында патшалық шенеуніктерден өзінің позициясын қолдайтын нұсқаулар алды, бұл даудың оның пайдасына шешілуіне әкелді. 1749 жылдан бастап Уентворт Нью-Гэмпширдің шекарасын кеңейту үшін бірқатар жер участақтарын берді. Олардың арасында 131 қала болды, олардың көпшілігі Нью-Йоркпен даулы аймақта орналасқан, ол Уентворттың берген жерлерін мойындамады және Сауда және плантациялар кеңесіне шағым түсірді. Кеңес 1764 жылдың 26 шілдесінде Нью-Йоркке қатысты шешім шығарды. Нәтижесінде, аймақтағы барлық қоныс аударушылар Нью-Йорк юрисдикциясына бағынуға міндетті болды, бұл олардың көпшілігіне ұнамады. Соңында, 1777 жылы Нью-Гэмпширден келген қоныс аударушылар тобы Вермонт штаты ретінде тәуелсіздік жариялады. Жер участақтарына қатысты даулар мен Томлинсонның денсаулығының нашарлауы Уентвортты 1766 жылдың 30 шілдесінде губернаторлық қызметтен кетуге итерді. Оның жүрегіндегі туысы Джон, Чарльз Уотсон Уентвортпен саяси байланысының арқасында Уентвортты қызметтен ұялтпай босатуға көмектескен, Рокингемнің 2-маркизі, келесі жылы 1767 жылы Нью-Гэмпшир губернаторы болды. Уентворт содан кейін Портсмут қаласындағы Литтл Харбордағы жеке үйіне зейнетке шықты, онда 1770 жылдың 14 қазанында қайтыс болды. Өлгеннен кейін Уентворт Королева шіркеуінің зиратына жерленді.
During his tenure as governor, Wentworth proved himself to be a "shrewd, compromising, and accommodating politician". Wentworth primarily concerned himself in office with issuing land grants, placating potential rivals by issuing them with justice of the peace and military commissions, and appeasing the timber industry by turning a blind eye to the controversial white pine laws, allowing merchants free access to the New Hampshire forests in order to cut down white pine trees so long as they kept supplying masts to his brother Mark, who sold them to the British Royal Navy. In the mid 1730s, most of Wentworth's family members converted to Anglicanism, joining the Church of England. Wentworth joined them in the early 1740's and supported the Society for the Propagation of the Gospel, a missionary arm of the Church, by issuing them several land grants on the North American frontier. During this period, Wentworth ensured his dominance in the New Hampshire political scene by filling government positions with his relatives to ensure they dominated the profitable mast trade, a stranglehold which lasted until the American Revolutionary War. From 1748 to 1752, Wentworth sparked a constitutional crisis by extending representation to newly established colonial settlements which he knew politically supported him. Wentworth also vetoed the house's decision to nominate Waldron as speaker of the house, taking these steps because his political opponents had by now gained a majority in the house. The house objected, which led to a political impasse as both sides refused to concede. Wentworth eventually received instructions from Crown officials supporting his position, which led to the standoff being resolved in his favor. Beginning in 1749, Wentworth issued a a series of land grants to expand the borders of New Hampshire. These included 131 towns, many of which were in territory contested with New York, which disputed Wentworth's grants and appealed to the Board of Trade and Plantations. The board eventually issued a ruling on July 26, 1764, in favor of New York. As a result, all settlers in the region had to live under New York's jurisdiction, which many of them resented. Eventually, a group of settlers from New Hampshire declared independence in 1777 as the State of Vermont. The controversy surrounding the land grants and Thomlinson's failing health led Wentworth to quietly step down as governor on July 30, 1766. His nephew John, who had prevented Wentworth from being dismissed in disgrace due to his political relationship with Charles Watson Wentworth, 2nd Marquess of Rockingham, assumed the governorship of New Hampshire the next year in 1767. Wentworth then retired to his personal mansion at Little Harbor, Portsmouth, where he died on October 14, 1770. After his death, Wentworth was buried in the cemetery of Queen's Chapel.
Жеке өмірі, отбасы және мұрасы
Саяси мансабы барысында Уентворт "мақтаншыл, жоғары мінезді, бірақ епті және жарасымды" репутацияға ие болды, ал саяси қарсыластары оны қынжырлы түрде "Дон Гранада" және "Дон Диего" деп атады. Американдық тарихшы Дэвид Ван Девентер оны "бір ұрпақ бойы отбасылық династияны және Портсмуттың гүлденген маст саудасын сақтап қалуға қабілетті" деп сипаттады, сондай-ақ ол "мүмкін, тіпті Британдық Американың алғашқы саяси машинасы" болған. Уентворт сегіз бауыры мен бес қарындасы бар отбасының үлкен баласы болды, олардың барлығы бір ата-анадан туған. Оның көптеген туыстары Уентворттың қадамымен саяси мансапқа қадамалса, ал басқалары оның серіктестеріне үйленді; Уентворттың қарындасы Ханна Теодор Аткинсонға үйленді. 1719 жылдың 13 желтоқсанында Уентворт Бостонның бай саудагерінің қызы Абигейл Ракқа үйленді. Жұбайлардың үш ұлы болды, бірақ олардың барлығы Уентворттан бұрын дүниеден озды. Абигейл 1755 жылы қайтыс болғаннан кейін, Уентворт 1760 жылдың 15 наурызында 23 жасар үй шаруасы Марта Хилтонға қайта үйленді. Олар Мартадан бірнеше бала сүйді, бірақ олардың барлығы тірі тумады. Отбасының өзін әлеуметтік жағынан төмен тұрған адамға үйленгені үшін тастап кеткеніне ашуланған Уентворт өзінің соңғы өсиетімен барлық мүлкін Мартаға берді, оларға ештеңе қалдырмады. Марта оның өлімінен кейін Уентворттың туысы Майклға тұрмысқа шықты. Уентворт сауда және саяси мансабының арқасында 10 000 гинея және бірнеше жылжымайтын мүлікті қамтитын шағын қалталы болды. Оның жер беруге қатысы бірнеше елді мекендердің тікелей және жанама түрде оның есімімен аталуына себеп болды; Вермонт штатының Беннингтон қаласы оның құрметіне аталған. 1771 жылы Беннингтон маңында болған танымал Революциялық соғыс шайқасынан кейін Нью-Гэмпшир штатының Беннингтон қаласы осы шайқастың құрметіне аталды.
During his political career, Wentworth gained a "reputation of being haughty and arrogant yet shrewd and tenacious", and was pejoratively nicknamed "Don Granada" and "Don Diego" by his political opponents. He was described by American historian David E. Van Deventer as being "able to [both] maintain a family dynasty and Portsmouth's control of the prosperous mast trade for a generation" who was "perhaps even British America's first political machine." Wentworth was the eldest child in a family which consisted of eight brothers and five sisters, all of them sharing the same parents. Many of his family followed Wentworth into political careers, while others married his associates; Wentworth's sister Hannah married Theodore Atkinson. On December 13, 1719, Wentworth married Abigail Ruck, the daughter of a wealthy Boston merchant. The couple had three sons, all of whom died before Wentworth. After Abigail died in 1755, Wentworth remarried on March 15, 1760, to his 23 year old housekeeper, Martha Hilton. He had several children with Martha, though all of them were stillborn. Angered that his family had shunned him over marrying someone who was socially beneath him, Wentworth gave his estate in its entirety to Martha in his last will and testament, leaving them nothing. Martha remarried after his death to Michael, a relative of Wentworth. Wentworth parlayed his mercantile and political career to acquire a small fortune, which included 10,000 guineas and several real estate properties. His involvement in issuing land grants led to several settlements to be directly and indirectly named after him; the town of Bennington, Vermont, was named in his honor. After a famous Revolutionary War battle occurred near Bennington in 1771, the town of Bennington, New Hampshire, was named after it.