Кіріспе

Солтүстік Американың солтүстік-шығыс орманды аймақтарының жергілікті халқы – Каскаския тайпасы, солтүстік-шығыс орманды аймақтарының жергілікті халықтарының бірі болды. Олар Иллинуэк конфедерациясын, сондай-ақ Иллинойс конфедерациясы деп те аталатын, шамамен ондай туысқан тайпалардың құрамына кірді. Олардың тарихи отаны Ұлы көлдер аймағы болды. Еуропалықтармен алғашқы кездесу 1667 жылы қазіргі Висконсин штатындағы Грин-Бей маңындағы иезуит миссиясы станциясында болғандығы айтылады.

Еуропалық зерттеушілер

1673 жылы иезуит миссионері Жак Маркетт пен француз-канад саяхатшысы Луи Жолиет Миссисипи өзенімен төменге түскен алғашқы еуропалықтар болды. Олардың саяхаты туралы жазба еуропалықтар мен Иллинойс тайпасы арасындағы ең ерте және ең толық мәліметтерді қамтиды. Маркетт пен Жолиет тағы бес адаммен бірге 17 мамырда Мичилимакинактағы Сент-Игнаций миссиясынан екі қабық қайықпен (каноэ) жолға шықты. Миссисипи өзеніне жету үшін олар Мичиган көлі арқылы Грин-Бейге, содан кейін Фокс өзенімен жоғары, ал Висконсин өзенімен төменге қарай сапарлады. Маусым айында Миссисипиден төмен түскенде олар Миссури штатының солтүстік-шығысындағы Кларк округында, Де-Мойн өзенінің құйылысына жақын орналасқан Хаас/Хагерман алаңында Иллинойс тайпасының Пеория және Моингвена топтарымен кездесті. Қазіргі Арканзас штатына жеткенде олар Иллинойс тайпасының тағы бір тобы – Мичигамеамен де кездесті. Олар 17 шілдеде Мичигамеа ауылынан кері сапарларын бастады, Висконсин өзені бойымен солтүстікке қарай емес, Иллинойс өзені арқылы шығысқа қарай Мичиган көліне беттеді. ЛаСалле округындағы қазіргі Утика қаласының жанында, Аштық тасқа (Starved Rock) қарап тұрған жерде олар Иллинойс тайпасының Каскаскиа тобымен Иллинойстің Ұлы ауылында (қазіргі Мемлекеттік тарихи ескерткіш, сондай-ақ Циммерман алаңы деп те аталады) кездесті. Біріккен Иллинойс тайпалары бақылаған жерлер қазіргі Арканзастан солтүстікке қарай, Шығыс Миссури мен Иллинойстың көп бөлігін, және батысқа Айова штатына дейін созылды. Айова штатындағы Дес-Мойн қаласы Моингвена тайпасының құрметіне аталған.

Жаңа Франция миссиясы

1703 жылы француздар Каскаскиа қаласында тұрақты миссия, қоныс және форт (Форт Каскаскиа мемлекеттік тарихи орны) құрды, Иллинойс штаты, бұл олардың Солтүстік Америкадағы Жаңа Франция отарлауының бір бөлігі болды. Бұл француз Иллинойс аймағының бөлігі еді, кейіннен француз Луизианасының (Жаңа Франция) құрамына кірді. Француз қоныс аударғандары фермалар құрып, өзеннің Миссури жағындағы қорғасын кендерін игерді. Каскаскиа Жоғарғы Луизиананың астанасы болды, ал 1718 жылы Прайри-ду-Рошерге жақын жерде үлкен Форт-де-Шартр салынды. Осы жылы француздар қорғасын кендерінде жұмыс істеу үшін Сан-Домингодан (Санто-Доминго) африкалық құлдарды әкелді. Бастапқыда Каскаскиа француз және үнді миссионерлердің бірлескен қонысы болды, онда бірнеше француз және көптеген Каскаскиа және басқа да Иллинойс тайпаларының өкілдері тұрды. 1707 жылы қауымдастықтың халқы 2200-ге жуық деп есептелді, олардың көп бөлігі Иллинойс үндістері болды, олар жеке тұрды. 1715 жыл шамасында Каскаскиаға келген саяхатшы бұл ауылдың 400 Иллинойс еркегінен, «өте жақсы адамдардан», екі иезуит миссионерінен және «онда қоныстанған және үнді әйелдеріне үйленген жиырмаға жуық француз саяхатшысынан» тұратынын жазды. 1714 жылға дейін Каскаскиада туылған және крещение алған 21 баланың 18-інің анасы – үнді, ал 20-сы – француз болды. Осы аралас некелерден туған ұрпақтар француз немесе үнді болып өсе алатын. Үнді қауымдары үлкен және толық болғандықтан, олар көбінесе аналарымен, өз халқымен және мәдениетімен бірге тәрбиеленді. Бір нағыз рим-католик үнді әйелі ұлынан бас тартты, себебі ол «жабайы тайпалардың» арасында өмір сүрді. Осылайша, Каскаскиа қонысында француз және үнді қаны араласқан көптеген адамдар тұрды, олардың көпшілігі кейіннен құрылған Сент-Луис (Миссури штаты) қаласындағы тері компанияларында жұмыс істеді (бұл қала 1764 жылы Жаңа Орлеаннан келген француз саудагерлері мен қоныс аударушылардың күшімен салынды).

Француздар мен үндістер соғысы

Каскаскиядағы француз, үнді және аралас қанды еркек ұрпақтары Миссури өзені аймағын зерттеуші және игеруші voyageurs және coureurs des bois атанды. Француздар барлық далалық тайпалармен, ал одан әрі Нью-Мексикодағы испан колониясымен сауда жасауды көздеді; испандықтар олардың саудалық кеңдеуіне алаңдады. Француздық мақсаттар 1719 жылы Клод Шарль Дю Тисне экспедициясын далалық үндістермен сауда қатынастарын орнатуға ынталандырды. Каскаскияның және қалған Иллинивек/Иллинойстың тағдыры Францияның тағдырымен тығыз байланысты болды. Францияда тарап кеткенше француз иезуиттері Каскаскияда миссиялар құрып, діни қызмет көрсетті. 1763 жылы Солтүстік Америкадағы Жеті жылдық соғыс (АҚШ-та Француз бен Үнді соғысы деп аталады) аяқталғанда Каскаския және басқа Иллинойс тайпалары күрт азайды. Алғашқы француз саяхатшылары олардың бастапқы халқының саны 6000-нан 20000-ға дейін естіпті. Соғыс аяқталған кезде олардың саны мұнан да кем болды. Қазіргі заманғы тарихшылар осы кезеңдегі ең көп өлімнің себебі – туа біткен иммунитеті жоқ американдықтардың арасында тараған жаңа жұқпалы аурулар деп санайды.

Құлдырау

Мұның себептері көп және әртүрлі. Иллинойс тайпасы француздық одақтастарымен бірге ең қауіпті жергілікті халықтарға қарсы соғыс жүргізді: шығыста ирокездер, солтүстік-батыста сиу және түлкі тайпалары, оңтүстікте чикасо және чероки тайпалары, ал батыста осаге тайпасы. Соғыстағы шығындарға еуропалық аурулардың эпидемиясынан туған зор шығындар да қосылды. 1769 жылы пейория жауынгері Понтиакты өлтірді, бұл Каскаския және басқа Иллинойс тайпаларына қарсы Ұлы көлдер аймағының тайпаларының ашуын тудырды. (Кейбір тарихшылар осы аңызға айналған кек алу оқиғасын күмәнді санады; Понтиак туралы мақаланы қараңыз.) Оттава, саук, түлкі, майами, кикапу және потаватоми тайпалары Иллинивекті жоқ етті және Иллинойс өзені бойындағы олардың ежелгі тайпалық жерлерін басып алды. 1766 жылы британдықтар келіп, Каскаскияда Форт-де-Шартрдан шағын отряд құрды. 1766 жылдан 1772 жылға дейін бұл ауысымалы отряд Форт-де-Шартрдан бөлінген кіші офицердің басқаруымен шамамен 25 адамнан тұрды. 1772 жылдың мамыр айында британдықтар Форт-де-Шартрды тастаған кезде 18-ші (Royal Irish) пехоталық полкі Каскаскиада төрт офицер мен 50 сарбаздан тұратын шағын отрядты қалдырды, бұл Иллинойс аймағында британдық билікті сақтап қалуға бағытталған әрекет болды. 18-ші полктің капитаны Хью Лорд – Иллинойстағы соңғы британдық қолбасшы. 18-ші полктің отряды 1776 жылдың мамыр айында Детройтке жіберілді және ешқашан Иллинойсқа қайтып оралмады. Лордтың отряды Каскаскиядағы бұрынғы иезуиттер кешенінде орналасқан. 1772 жылы Форт-де-Шартр тасталғаннан кейін ғана бұл бекет Форт Гейдж деп аталды. 1778 жылдың 4 шілдесінде Америка Тәуелсіздік соғысы кезінде Джордж Роджерс Кларк қала мен Форт Гейджді басып алды. 1824 жылдың сәуір айының соңында америкалық төңкеріс соғысының француз батыры, маркиз де Лафайеттің маркизі Гилберт дю Мотье, АҚШ-қа жасаған сапасы барысында Каскаскияға келді, бұл 1803 жылы АҚШ-қа қосылған бұрынғы француз Луизианасының бір бөлігі болған екі қалаға көрсетілген құрмет болды (Маркиз де Лафайеттің АҚШ-ға сапары).

Этимология

"Kaskaskia" атауы ежелгі Майами-Иллинойс тіліндегі цикаданы (katydid) білдіретін, фонетикалық жағынан "kaaskaaskia" сөзінен шыққан. Бұл атау кейін қазіргі Пеория және Майами диалектілерінде "kaahkaahkia" түрінде кездеседі. Мұны Gravier-дің 18 ғасырдың басындағы Иллинойс тілінің сөздігінде де көруге болады, онда "caskaskia" сөзіне "cigale. Иллинойс халқы, Каскаскастар" деп түсіндірілген.

Бүгін

Каскаския тайпасының ұрпақтары, Уиа және Пянкешоу тайпаларымен бірге Оклахома штатындағы федералдық деңгейде мойындалған Пейрия үндістер тайпасына тіркелген.