Норвегиядағы Тротскишіл Социалистер Қозғалысының Тарихы

Кіріспе

Халықаралық социалистер (Internasjonale Sosialister) – 1980-жылдардың басында Норвегияда құрылған троцкистік ұйым. Ол Британдық Социалистік жұмысшылар партиясы басқарған Халықаралық социалистік тенденцияның бір бөлігі болды. ИС-тің тамыры 1970-жылдардың соңына дейін барып жетеді, осы кезде реформаторлық Социалистік солшыл партиясының жастар ұйымы – Социалистік жастар (SU) ішінде революциялық оппозиция қалыптаса бастады. Бұл оппозиция екі ерекше фракцияның альянсы болды: біреуі британдық Социалистік жұмысшылар партиясының саясатына ықпал етті, екіншісі күшті синдикалистік бейімділіктерге ие болды. Екеуін біріктірген нәрсе – аналық ұйымның (SV) реформаторлық саясатына қарсылық, жұмысшы табына бағытталғандық, «революциялық тәжірибеге» назар аудару және Мәскеуге бағытталған Коммунистік партияның (Норвегия Коммунистік партиясы) және Пекинге бағытталған маоистік партия – Жұмысшылардың коммунистік партиясының сталиндік саясатын қабылдамау болды. 1980-жылдың басына қарай Социалистік жастар оппозициясы Ослодағы филиалды және ұйымның ай сайын жарияланатын «Ugsosialisten» журналын бақылауға алды. Берген, Тронхейм және Тромсё қалаларындағы жергілікті филиалдарда да айтарлықтай қолдау болды. 1981-жылдың 13 қарашасында Социалистік жастар ұйымының 6-шы жылдық конференциясында Социалистік жастар мен Социалистік солшылдардың ұлттық басшылығы оппозициядан құтылу үшін жастар ұйымын ресми түрде таратып, келесі күні басқа жерде қайта құрды. Бір аптадан кейін оппозиция «Arbeidermaktgruppa» (AMG, «Жұмысшы күштері тобы») деген атпен тәуелсіз ұйым құрып, «Arbeidermakt» атты ай сайынғы газет шығара бастады. Көп ұзамай AMG-ға Төртінші Интернационалдың жақтастары – троцкистердің шағын тобы қосылды. AMG белсенділікке бағытталған және үйлерді басып алу, ереуілдер және басқа да наразылық түрлеріне қатысты. Сонымен қатар, үш құрамдас тенденцияның әртүрлі ұстанымдарын келістіру үшін теориялық талқылауларға көп күш жұмсалды. Алайда, бұл сәтті болмады және 1985-жылдың ақпанында үлкен азшылық бөлініп, «Internasjonale Sosialister» (IS) құрды. Жаңа топтың екі айлық журналы «Internasjonal sosialisme»-нің 1985-жылғы ақпан айында жарық көрген алғашқы саны, өзіне қатысты көзқарастармен көзге түсті және IS-тің теориялық негізін кеңінен қарастырды, онда Кнут Ойгард, Эллисив Рогнлиен, Хельге Рыггвик, Оивинд Остберг және Стив Пеппердің революциялық партияның қажеттілігі, партия, кәсіподақтар мен «қозғалыстар» арасындағы қарым-қатынас және Мемлекеттік капитализм теориясы туралы мақалалары жарияланды. Келесі сандарда ағымдағы оқиғалардың талдауы мен революциялық дәстүр туралы мақалалар біріктірілді. 1980-жылдар мен 1990-жылдар аралығында IS мүшелерінің саны тұрақты түрде өсті. Норвегияның орталық және оңтүстік бөлігіндегі барлық ірі қалаларда филиалдары болды. IS расизмге және неонацизмге қарсы күресте белсенді рөл атқарды, әсіресе Ослодағы көлік секторындағы спонтанды ереуілдегі рөлі үшін танымал болды, онда жұмысшылар ақырында қара аяқтарға, полицияға және басшыларына қарсы жеңіске жетті. «Internasjonal sosialisme» екі айлық журналдан ай сайын және апта сайын шығатын газетке айналды, 90-жылдардың ортасында атауы «Sosialistisk arbeideravis» болып өзгерді. 2000-жылдардың басында IS қиындықтарға тап болған сияқты, 2001-жылы болған бөліну салдарынан бірнеше мүшелерін жоғалтты, ал басқалары бірнеше жылдан кейін жаңа ATTAC ұйымын құруға барлық күшін жұмсағаннан кейін жоғалып кетті. Бұл екі ұйым арасында мүшелікті теңестіре алмауы Норвегиядағы IS үшін тарап кету актісі сияқты көрінді. 2004-жылы олар «Gnisten» атты ай сайынғы журнал шығару үшін екі апталық газеттің шығарылымын тоқтату туралы хабарлады. 2006-жылдың сәуір айында «Gnisten» журналының 14 саны жарық көрді және IS жыл сайынғы «Төменнен социализм» семинары сериясында жаңа іс-шара жоспарлап отырды. Тиімді парламенттік солшыл партияның қажеттілігін мойындаған IS 2008-жылдың 12-13 қаңтарында өткен жалпы жиналыста «Rødt» партиясына қосылуға шешім қабылдады.

The International Socialists (Internasjonale Sosialister) was a Trotskyist organisation in Norway founded in the early 1980s. It was part of the International Socialist Tendency led by the British Socialist Workers Party. The roots of the IS date from the late 1970s when a revolutionary opposition began forming within Socialist Youth (SU), the youth organization of the reformist Socialist Left Party. This opposition was essentially an alliance between two distinct factions: the one influenced by the politics of the British Socialist Workers Party, the other with strong syndicalist tendencies. What united the two was their opposition to the reformist politics of the mother organization (SV), a strong orientation towards the working class, a focus on “revolutionary praksis”, and a clear rejection of the Stalinist politics of the Moscow oriented Communist Party (Communist Party of Norway) and the Beijing oriented Maoist party Workers' Communist Party. By early 1980 the Socialist Youth opposition had won control of both the Oslo branch and the organization’s monthly magazine, Ungsosialisten. It also had considerable support in the local branches in Bergen, Trondheim, and Tromsø. On November 13, 1981, at the 6th Annual Conference of the Socialist Youth, the national leaderships of the Socialist Youth and the Socialist Left took action to rid themselves of the opposition by formally disbanding the youth organization and then reestablishing it the next day at a different location. A week later the opposition constituted itself as an independent organization under the name "Arbeidermaktgruppa" (AMG, “Workers Power Group”) and started publication of a monthly newspaper called Arbeidermakt. Shortly thereafter, AMG was joined by small group of Trotskyists, adherents of the Fourth International. AMG had an orientation towards activism and intervened in house occupations, strikes and other forms of protest. At the same time, considerable effort was put into theoretical discussions, in an attempt to reconcile the different positions of the three constituent tendencies. This was to no avail, however, and in February 1985, a large minority split away to form Internasjonale Sosialister (IS). The first issue of the new group’s bimonthly magazine, Internasjonal sosialisme, published in February 1985, was unapologetically inward looking and presented an extensive overview of IS’ theoretical foundation, with major articles by Knut Øygard, Ellisiv Rognlien, Helge Ryggvik, Øivind Østberg, and Steve Pepper on the need for a revolutionary party; the relationship between the party, the unions and the “movements”; and the theory of State Capitalism. Subsequent issues combine analysis of current events with articles about the revolutionary tradition. Through the 1980s and into the 1990s the IS experienced a steady increase in its membership. There were branches in all the main cities in mid and southern Norway. IS played an active part in the struggle against racism and neo nazism, and was particularly known for its role in a wildcat strike in the transport sector in Oslo, where the workers in the end won against blacklegs, police and their bosses. Internasjonal sosialisme went from being a bimonthly magazine to a monthly and weekly newspaper, changing its name to Sosialistisk arbeideravis in the mid 90s. In the early 2000s IS seems to have experienced difficulties, losing some members through a split in 2001 and others who disappeared when the organization put all its efforts into founding the new organisation ATTAC some years later. Unable to balance its membership between those two organisations, this seemed like an act of liquidation for the IS in Norway. In 2004 they announced that they would be abandoning production of their fortnightly paper in order to concentrate on producing a monthly magazine named Gnisten. As of April 2006, 14 issues of Gnisten had appeared and IS was planning a new event in its annual series of “Socialism from Below” seminars. Recognizing the need for an effective parliamentary left party, IS decided at their general assembly 12–13 January 2008 to join Red.