Кіріспе

Канадалық саясаткер (1955–2016)

Морил Адриен Жюль Белангер (15 маусым 1955 – 15 тамыз 2016) – канадалық саясаткер. Канада Либералдық партиясының мүшесі, ол 1995 жылы өткен қосымша сайлауда жеңіске жетіп, 2016 жылы қайтыс болғанға дейін Оттава—Ваниер округін Төменгі палатада өкілдік етті. Белангер Пол Мартиннің премьер-министрлігі кезінде Ресми тілдер жөніндегі министр, Ұлттық қорғаныс министрінің орынбасары, Демократиялық реформалар жөніндегі министр және Ішкі сауда министрі қызметтерін атқарды. 2015 жылғы федералды сайлауда 8-інші рет сайлауда жеңіске жеткеннен кейін ол Төменгі палата спикері лауазымына басты үміткер саналды, бірақ амиотрофиялық бүйірлік склероз диагнозы қойылғаннан кейін үміткерліктен бас тартты, осы аурудан 2016 жылы қайтыс болды.

Ерте өмір

Белангер Онтарионың Маттава қаласында бес баланың екіншісі болып дүниеге келді, бұл Солтүстік-Шығыс Онтариодағы Маттава және Оттава өзендерінің қосылатын жеріндегі шағын орман шаруашылығы қаласы. 1977 жылы ол Оттава университетін бітірді, онда Студенттік Федерацияның президенті қызметін атқарған. 1980 жылдардың басында ол сол кездегі Көлік министрі Жан-Люк Пепинге жұмыс істеді. 1980 жылдардың ортасынан соңына дейін ол тіркелген инвестициялық кеңесші болып жұмыс істеді. Кейін ол Питер Кларктың штаб бастығы болды (Оттава-Карлтон аймақтық кеңесінің төрағасы).

Саясат

Белангер алғаш рет 1995 жылғы 13 ақпанда Оттава—Ванье округінде өткен қосымша сайлауда парламентке сайланды, бұл округте көптеген франкофон тұрғындары бар. Оның бұрынғы өкілі Жан-Роберт Готье Сенатқа тағайындалды. Оттава—Ванье 1935 жылы құрылғаннан бері тұрақты түрде либерал партияның өкілін сайлап отыратын, либералды партияның берік округі болып саналады, көбінесе үлкен артықшылықпен. Белжангер өзі 1997, 2000, 2004, 2006 және 2008 жылдарғы сайлауларда үлкен айырмамен жеңіске жетті. 2011 жылғы мамырдағы сайлауда ол 38,2% дауыспен жетінші рет сайланды, бірақ бұл жолы жеңісі бұрынғыдан азайды. 2015 жылғы қазанда өткен сайлауда Белангер 1997 жылғы сайлаудан бері ең үлкен артықшылықпен жеңіске жетті.

Кредиен мен Мартин жылдары

Парламент мүшесі ретінде Белангер ресми тілдер жөніндегі тұрақты комитеттің төрағасы, Парламент кітапханасы жөніндегі тұрақты комитеттің мүшесі және Премьер-министрдің қалалық мәселелер жөніндегі жұмыс тобының мүшесі болды. 1998 жылдың шілдесінен 2000 жылдың тамызына дейін ол Канада мұрасы министрінің парламенттік хатшысы қызметін атқарды. 2003 жылдың желтоқсан айында ол Үкімет басшысының орынбасары және Үкімет басшысының бас қамшысы болып тағайындалды. Алайда, 30 қарашада Белангер амиотрофиялық бүйірлік склерозы (АЛС) диагнозын алғаннан кейін спикерлікке үміткерліктен бас тартатынын мәлімдеді. 2015 жылдың желтоқсан айында Оттава аймағындағы либералды депутат Эндрю Лесли Белангерді Төменгі палатаның құрметті спикері етіп тағайындау және болашақта төрағалық ету құқығын беру туралы ұсыныс енгізді. 2016 жылдың 9 наурызында Белангер спикер креслосында бір күн отырып, компьютерлік дауыс беретін iPad қосымшасының көмегімен отырысқа төрағалық етті. Осы құрметтің арқасында Белангер бір күндік палатаның алғашқы құрметті спикері атанды. 2016 жылдың 6 мамырында Белангердің ұлттық әнұранды гендерлік бейтарап ету туралы заң жобасын қарастыру консервативті депутаттар талқылау уақытын толық пайдаланып, либералдар мен Жаңа демократиялық партияның қолдауымен енгізілген екі ұсынысқа келісім бермегендіктен тоқтатылды. Бұл, талқылауды ұзартуға және заң жобасын комитетке жіберу үшін дауыс беруге уақыт беру мақсатында жасалған әрекет еді. Белангердің денсаулығы нашарлаған кезде либералды депутат Грег Фергус консервативтілердің процедуралық кешіктіру тактикасын Белангердің заң жобасын қабылдауына бөгет қою әрекеті деп сипаттады, ал консервативті депутаттар маңызды мәселені талқылап жатқанын және парламенттік процедураны сақтағанын мәлімдеді. 2016 жылдың маусым айында заң жобасы Төменгі палатада 225-74 дауыспен үшінші оқылымда қабылданды. 2017 жылдың шілдесінде заң жобасы Сенатта үшінші және соңғы оқылымда болды. Заң жобасы 2018 жылдың 31 қаңтарында қабылданды және 2018 жылдың 7 ақпанында «барлық ұлдарыңмен билейсің» деген сөздерді «баршамызбен билейсің» деп өзгертуге қатысты патшалық келісімді алды, бұл Белангер қаза болғаннан кейін орындалды.

Міндеттер

Белангер франкофондық құқықтарды қолдауы үшін танылды. 2012 жылы Белангер Канада Төменгі палатасынан кооперативтердің канадалық экономикадағы рөлін қарастыру үшін комитет құруды сұрады. Бұл ұсыныс Төменгі палатаның барлық депутаттары бірауыздан қабылдады. 2016 жылдың 9 наурызында ол бір күндік құрметті спикер ретінде Канада Төменгі палатасына төрағалық етті, бұл лауазымға ол амиотрофиялық склероз (АС) диагнозы қойылғанға дейін ұмтылған. Содан кейін сол жылы Белангер Канада бойынша АС қоғамдарының АС-қа қарсы WALK-тың ұлттық құрметті өкілі атанды.

Құрметтер

2005 жылы оған халықаралық достық пен ынтымақтастыққа қосқан үлесіне баға беріп, франкофондық «Commandeur de Ordre de la Pléiade» атағы берілді. 2007 жылы Венгрия президенті Ласло Сольём оны Венгрия Республикасының Еңбегі орденінің офицері етіп тағайындады. 2009 жылдың сәуір айында Корольдік Канада легионы Белангердің жақсы қарым-қатынастарды дамытуға қосқан үлесін мойындады. 2016 жылғы 30 шілдеде жарияланған «Canada Gazette» басылымында оған Гаити Республикасының Ұлттық құрмет және еңбегі орденінің күміс тақтасымен берілген Ұлы крест ордені табысталғаны хабарланды.

Өлім

Белангер 2016 жылғы 15 тамызда 61 жасында амиотрофиялық бүйірлік склерозынан қайтыс болды. Одан кейін әйелі Кэтрин қалды. Оның орнын сайлауда Мона Фортье иеленді.