Кіріспе
World War II Online: Blitzkrieg – Playnet, Inc. компаниясының ішкі ойын студиясы "Cornered Rat Software" әзірлеген, 2001 жылғы 6 маусымда Microsoft Windows үшін шығарылған, ал Mac OS нұсқасы 2002 жылы жарық көрген, Екінші дүниежүзілік соғыс тақырыбындағы көп ойыншылы онлайн бірінші тұлға атыс ойыны (MMOFPS). 2005 жылы WWII Online ойыны WWII Online: Battleground Europe деген жаңа атпен қайта шығарылды. 2017 жылдың жазында WWII Online Steam Early Access платформасында қолжетімді болды, сонда ол бастапқы атауын – "WWII Online" деп қайта алды. 2021 жылғы маусым айының мәліметтері бойынша, әзірлеушілер WWII Online-ды өзіне тән қозғалтқыштан Unreal Engine 5-ке көшіру жұмыстарын жүргізіп жатты, бұл графиканы жаңарту және жұмыс процесін оңайлату мақсатында жасалып жатыр.
Ойын процесі
WWII Online 1940-1944 жылдары Батыс Еуропадағы Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінде өтеді. Бұл виртуалды шайқас алаңы және бірлескен қару түрлерінің соғыс симуляциясы. Ойыншы әр түрлі нақты үлгіленген ұшақтарды басқаруға немесе олардың экипажына кіруге, броньды жауынгерлік машиналарын, танкіге қарсы қаруларды, зениттік артиллерияны, төрт әскери кемені пайдалануға, түрлі жаяу әскер қаруларымен жаяу әскер ретінде шайқасуға, немесе C-47 немесе Ju 52 көлік ұшағынан десантшы ретінде түсуге мүмкіндік береді. Екі немесе одан көп орын бар барлық көліктерді екі ойыншы бірлесіп басқара алады. Ойын тұрақты әлемде, нақты уақыт режимінде басқа ойыншылармен бірге немесе оларға қарсы неміс, американдық, британдық немесе француз күштерінің құрамында өтеді. Командалық құрылымдар мен тапсырмалар стратегиялық және тактикалық деңгейлерді ұсынады, ал шендер көшбасшылық рөлдерін көрсете отырып, RPG деңгейін қамтамасыз етеді. Ойын Батыс Еуропаның бір, бөлек сервердегі (инстанцияланбаған), ½ масштабты картасын пайдаланады, онда басып алуға болатын қалалар, әуежайлар және порттар орналасқан.
Ойыншылар мен бірліктер
WWII Online командалық ойынға бағытталған. Ойыншылар әртүрлі әскерлер, ұшқыштар, артиллериялықтар, танк командирлері, теңіз эсминдерінің капитандықтары, миссия жетекшілері және жоғары командирлер рөлінде ойнайды және бригадаларға біріктіріледі. Әрбір ойыншы өзі таңдаған бригадада ойнайды. Кішігірім әскери бөлімдер, арнайы тақырыпталған отрядтар, ойыншылармен тәуелсіз басқарылады және өз тактикаларын қолдана алады, бірақ жоғары команда ойыншылары белгілеген бригада мен стратегиялық ережелерді сақтайды және басқа отрядтармен, отрядқа жатпайтын ойыншылармен ынтымақтасады. Отряд мүшесі болу міндетті емес, бірақ ынталандырылады. Кейбір отрядтардың мүшелікке қабылдау рәсімдері қиын болуы мүмкін. Дегенмен, төлем жасаған кез келген ойыншы өз отрядын құра алады, мүшелерді шақыра алады және бригадаға бекітілуі үшін жоғары командаға тіркей алады. Әр ойыншы сол заманғы әскери шендерге сәйкес келетін атаққа ие болады. Шендерге қол жеткізу үшін нәтижеге негізделген бағалау жүйесі қолданылады. Сәтсіз миссия немесе қаза болған жағдайда шен төмендемейді. Сервер егжей-тегжейлі статистиканы сақтайды және оны "Combat Statistics and Records" немесе CSR деп аталатын веб-интерфейс арқылы қолжетімді етеді. Статистика өте толық, ойыншының кампания барысында орындаған барлық миссияларының тарихын тіркейді. Ойыншылардың өнімділігін басқа ойыншылармен салыстыру үшін жиынтық статистика қолжетімді. Статистикаға төбелестердің саны, келтірілген зиян, қаза болғандар, әр миссияға жұмсалған уақыт және базахтарды басып алу сияқты мәліметтер кіреді. Көптеген санаттар бойынша үздік 100 ойыншының тізімі үнемі жаңартылып тұрады. Ойыншылар арасындағы мәтіндік байланыс түрлі коммуникация арналары арқылы жүзеге асырылады. Негізгі арналар: Мақсат (ойыншылар миссиясы қала мен оған байланысты нысандарға бағытталғандармен байланысады), Миссия (бір адам құрған миссияны таңдаған барлық ойыншылар), Отряд (басқа онлайн ойындардағы клан сияқты ерікті топ), Бригада (жиі қолданылмайды), Операциялар (тактикалық/стратегиялық ақпарат пен талқылаулар үшін) және Жақ (жалпы және кейде тақырыптан тыс әңгімелер үшін). Жаңа ойыншылар үшін әдепкі бойынша қосылған Көмек арнасы да бар. Сандық мәтіндік арналарға қолмен қосылуға болады. Әр тараптың Әуе күштері мен Әскери-теңіз күштері арнайы санмен белгіленген арналарды пайдаланады. Бірге жиі ойнайтын кейбір отрядтар командалық байланыс үшін арнайы арналарды қолданады, ал тараптың жоғары командасы, ойыншылар, түрлі отрядтар және/немесе әртүрлі әскери бөлімдер арасындағы үйлесімді күш-жігер белгілі бір санмен белгіленген арнаны пайдалануға шешім қабылдауы мүмкін, себебі олардың Мақсат арналары өте әртүрлі болуы мүмкін. Сонымен қатар, ойыншылардың WWII Online Discord платформасында байланыс жасауы жиі кездеседі, өйткені басқа ойыншылармен ынтымақтастық сәттілікке жету үшін маңызды болуы мүмкін.
Ойналатын жабдықтар мен зақымдану үлгісі
WWII Online-де ойнауға арналған түрлі жабдықтар бар, олардың әрқайсысы тарихи мәліметтерге сүйене отырып жасалған. Барлығында қазіргі таңда 250 түрлі қару бар. Көптеген басқа RPG-лердегідей, ойыншы тәжірибе жинаған сайын оған көбірек жабдықтар қолжетімді болады. Жаңа келгендер шектеулі жабдықтармен бастайды. Ойыншы шені жоғарылаған сайын, жақсырақ көліктер мен жаяу әскердің көбірек кластары ашылады. WWII Online-дегі зақымдану моделі реализмге негізделген, бұл әзірлеушілердің демонстрациялық видеосында түсіндірілгендей. Қазіргі технологияның мүмкіндіктері шегінде, ол ойын әлеміндегі нақты кинетикалық зақымдануды симуляциялайды. Көлік құралдары олардың маңызды бөліктерімен, мысалы, қозғалтқыш, жанармай бактерілері және т.б. жасалған. Бөліктер нағыз машина сияқты өзара әрекеттеседі. Мысалы, тесілген жанармай бакінен жанармай ағып, қозғалтқыш отынсыз қалып, тоқтап қалуы мүмкін. Көлік құралының басқа бөліктеріне келген зақым салдарынан жанармай ағып, өрт шығуы мүмкін, нәтижесінде танк "жанудан" жарылуы мүмкін. Зақымдалған бөліктер де симуляциялық модельге кері байланыс береді. Мысалы, ұшақтардағы қанаттарға келген зақым көліктің ауырлығын арттырып, жылдамдығын төмендетеді. Көлік құралдары техникалық мүмкіндіктер шегінде тарихи дәлдікпен жасалған. Баллистикалық модель де егжей-тегжейлі, әр түрлі оқ-дәрілердің аэродинамикалық қасиеттері, оқтың бастапқы жылдамдығы және массасы ескеріледі. Ойын қозғалтқышы барлық оқтардың ұшу кезіндегі және соққан жердегі физикалық ерекшеліктерін есепке алады, соққы бұрышын, оқтың энергиясын, сондай-ақ нысана көлігінің бронясының қалыңдығы мен бұрышын анықтайды. Егер оқ броняны тесіп өте алса, ол енген жолындағы бөліктерге немесе экипажға зақым келтіруі мүмкін. Толығымен тесіп өтпеген, бірақ жоғары энергиялы оқтар, енуге жеткілікті жақын болса, көлік ішінде металл сынықтарын (spall) тудыруы мүмкін. Көлік құралына енген оқ әдетте сыртта көрінетін тесік қалдырады, ал тесіп өтпеген оқтар сызаттарды қалдыруы мүмкін. Шағын қарудан атылған оқтар ғимараттар мен көліктерде оқ тесіктерін немесе сызаттарды қалдыруы мүмкін.
Стратегиялық қабат (жоғарғы қолбасшылық)
WWII Online-дағы екі тараптың да ойыншылары жоғары команда (ЖК) деп белгілі топтарды басқарады, олар тараптың күштерін стратегиялық басқаруға жауапты. Жоғары команда ойыншыларының жеке аватары болады. ЖК ойыншылары Ops каналында хабар таратқанда, британдық/француздық/неміс тарапының символының орнына кішкентай "ЖК" символы көрсетіледі. Қазіргі уақытта жүйеге кірген ЖК ойыншыларының толық тізілімі қолжетімді. ЖК ойыншыларының қалған ойыншыларға қолжетімді емес қабілеттері бар, атап айтқанда, шабуыл мақсаттарын (ШМ) орналастыру мүмкіндігі. Егер қалаға ШМ орналастырылса, қарсы тарап сол қалаға автоматты түрде қорғаныс мақсатын (ҚМ) қояды, бұл барлық ойыншыларға қала шабуыл астында екенін білдіреді. ШМ алғаш рет қалаға орналастырылғаннан кейін 10 минут өткен соң, қаланың Депо кеңсесі, қалалық кеңсесі және теміржол кеңсесі ғимараттарының барлығы басып алуға ашылады. Бұл басып алуға болатын ғимараттар жиынтығы Басып алу нүктелері (БН) деп аталады. Кеңсе ғимаратына байланысты Ту ғимаратына кіргенде (үлкен тумен белгіленген), шабуылшыға ғимаратты басып алуға қанша уақыт қажет екенін көреді. Ғимаратты басып алу үшін шабуылшылар 100% көрсеткішіне жеткенше Ту ғимаратында болуы керек. Егер бірден көп ойыншы (көптеген 8-ге дейін) Ту ғимаратында болса, басып алу көрсеткіші жылдамдап өседі. Сегізіншіден артық шабуылшылар басып алу жылдамдығына әсер етпейді. Қорғаушылар ғимаратты азат ету үшін Ту ғимаратындағы барлық шабуылшыларды жоюы керек. Ғимаратқа кірген кез келген шабуылшы (егер ол азат ету кезінде болса да) басып алу көрсеткішін қайтадан жоғары көтереді. Туды басып алу шабуылдаушы тарапқа Кеңсеге байланысты ғимаратты басқару құқығын береді. Егер Кеңсе достық қаламен байланысы бар Депомен байланысса, Депо "құруға болатын" деп аталады және ойыншылар жаңа миссиялардан осында келе алады, бұл оны маңызды мақсатқа айналдырады. Ойыншылар достық Депоның жанында жоғалып, оның ішінде пайда болуы мүмкін, бұл "ұрықталды" деп аталады. Бұл шабуылшыларға құруға болатын Депоның маңындағы ауыр қорғаныстан аулақтап, тікелей оған ұрықталған ұрық нүктесін орнатуға мүмкіндік береді. Кеңсе басып алынғаннан кейін 10 минут өткен соң, қаланың әскери бекініштері, әуежай бекініштері, доктар мен зауыттар басып алуға ашылады. Бұл үшін шабуылдаушы тарап қалада кемінде бір туды үнемі ұстауы керек. Бұл бірдей ту болуы міндетті емес, олар екі туды басып алып, біреуін жоғалтып, екіншісін басып алып, біріншісін жоғалта алады, егер олар кем дегенде бір туды 10 минут бойы ұстап тұрса. Қаладағы барлық Кеңсе ғимараттары, әскери бекініштері, әуежай бекініштері, доктар мен зауыттар басып алынғаннан кейін, ШМ мен ҚМ алынып тасталады және қаланың меншігі шабуылдаушы тарапқа ауысады. Барлық қалаларда әскери базалар бар, ал кейбіреулерінде өзендерде доктар, үлкен тарихи әуежайлары бар қалаларда командалық бекініші бар әуежайлар және маңызды өнеркәсіптік қалаларда зауыттар бар. ШМ көпірлерге де орналастырылуы мүмкін. Көпірдегі ШМ сол тарапқа оны жоюға мүмкіндік береді, ал ҚМ оны жөндеуге мүмкіндік береді. Әдетте, бомбалаушылар мен теңіз кемелері көпірлерді жарытумен айналысады, ал саперлер (инженерлер) оларды жөндеуі керек. Көпірлер ешкімнің араласпауы жағдайында баяу қалпына келеді. Жоғары команда ойыншылары өздерінің "бригадаларын" достық қалалар арасындағы жолдар арқылы жылжыта алады. Әр бригада майдан желісіндегі қалада болса сағатына бір рет, ал майдан желісіндегі қалада болмаса жарты сағат сайын жылжытылуы мүмкін. Бір қаладағы достық бригада ойыншыларға сол қалада қорғану немесе шабуылдау үшін ұрықталуға мүмкіндік береді. Әскери-теңіз және Әуе күштерінің бригадалары "өздігінен орналастырылатын" болып саналады және кез келген қаладан басқа қалаға тікелей қозғала алады, егер мақсаттағы қала достық күштер бақылауында болса және негізгі достық аймақтан бөлініп қалмаса. Әр әскер дивизиясының штаб-пәтері және үш жауынгерлік бригадасы бар. Бригадалардың екеуі жаяу әскер бригадалары (жаяу әскер мен артиллерияның үлесі жоғары, тек жеңіл танктермен), ал біреуі бронетанкілер бригадасы (ауыр және орташа танктердің үлесі жоғары, жаяу әскер мен артиллерияның үлесі төмен) ретінде жіктеледі. Штаб-пәтер бөлімі негізінен қалған үш бригаданы жабдықтау үшін қолданылады және ол жеке алдыңғы сызыққа орналастырылғанда осал болады. Қарулы бригаданы жаяу әскер бригадаларының біріне қосып, екеуін де жабдықтау үшін штаб-пәтер бөлімін пайдалану кең таралған практика. Ойынның қозғалыс ережелері бригадаларды тек басқа бригададан немесе өз дивизиясының штаб-пәтерінен ең көп 1 қала қашықтықтағы достық қалаға көшіруге мүмкіндік береді. Алайда, егер бригада өз дивизиясында жалғыз қалса, бұл ереже қолданылмайды және ол кез келген көршілес қалаға еркін қозғала алады. Бұл бригадаларды қайта бағыттау арқылы жүзеге асырылады. Қайта бағыттау бригадаларды ойын картасынан 6 сағатқа жояды және бірнеше жағдайда орын алуы мүмкін. Дивизиядағы бригадалар, әдетте, әскери база басып алынса, "қайтаруға" тырысады, бірақ бұл ойынның қозғалыс ережелеріне сәйкес келеді, яғни өз дивизиясындағы бригадаға немесе штаб-пәтерге 1 қашықтықтағы қалаға көшеді. Егер әскери база басып алынған кезде, өз дивизиясындағы бригадаға 1 қашықтықтағы ешбір достық қала болмаса, бригада 6 сағатқа ойын картасынан жойылады. Жоғары команда ойыншылары, Бригада командирі немесе одан жоғары лауазымда болса, тарапқа арналған хабарламаларды, "ось" немесе "одақтас" хабарламаларын жіберуге құқылы. Бұл командалар ". ось" немесе ". одақтас" деп теріп жіберу арқылы жіберіледі. Бұл хабарламалар тараптағы барлық ойыншылар көреді және олардың мақсаты әртүрлі. Мұндай хабарламаның негізгі мақсаты - ойыншыларды маңызды шайқастар туралы хабардар ету. Хабарламада қандай қала шабуылға ұшырап немесе қорғалып жатқаны, қандай бригадалар қатысып жатқаны, шабуыл немесе қорғанысқа жауапты офицер кім екені және қандай чат және мүмкін Team Speak каналдары қолданылып жатқаны туралы ақпарат болады. Көптеген жоғары команда ойыншылары хабарламаларын жандандырып, көңіл көтеруге тырысады, көбінесе әзіл-қалжыңға толы хабарламалар жіберіледі. Бұл хабарламалар сонымен қатар әскерлердің "көңілін көтеру" үшін, олардың қалай күресіп жатқанын айту және жоспарланудағы операциялар туралы хабарлау үшін де қолданылуы мүмкін.
Бастапқы шығарылым
Ойын әдетте алғашқы MMOFPS ретінде танылады. 1999 жылы IEntertainment Network компаниясы Grapevine's WarBirds Interactive Creations компаниясын сатып алғаннан кейін, бірнеше әзірлеушілер компаниядан шығып, жаңа ойын компанияларын құрды. Кейбіреулері Hitech Creations компаниясын құрды, ал басқалары Джон "Киллер" Маккуин, Джонатон "Хуф" Хуф, Крис "Мо" Шерландпен бірге WarBirds және Raider Wars ойындарындағы тәжірибесін пайдаланып, онлайн ойын желісін (G2 Network) PC және Mac үшін бірінші тұлғалық ІІ дүниежүзілік соғыстың симуляциясын жасауды жоспарлады. Ұзақ жабық бета-тестілеуден кейін WWII Online 2001 жылдың 6 маусымында Blitzkrieg атты кампания аясында іске қосылды. Бұл шара D-Day мерейтойымен сәйкес келе жатты. Көптеген онлайн ойындар сияқты, WWII Online да үнемі дамып жатқан туынды, сондықтан жаңа мүмкіндіктерді қосу, мәселелерді түзету және қолданыстағы мүмкіндіктерді жақсарту үшін жиі жаңартулар шығарылып тұрады. Ойын кодына жаңартулар немесе патчтар әдетте әр 6 апта сайын шығарылатын, бірақ соңғы кезде жылына 3-4 рет үлкен мазмұнды жаңартуларға көшті. Бұл жаңартулар көбінесе кең ауқымды мүмкіндіктер мен түзетулерді қамтиды. Жаңа қару-жарақтан және көлік құралдарынан бастап, қолданыстағы қару-жарақ пен көлік құралдарының өнімділігін тексеруге дейін, сондай-ақ жер бедері, құрылым, ойын процесі және өнімділікті жақсарту барлық жаңарту процесінің бөлігі болып табылады. Бастапқы іске қосылу кезінде бірқатар техникалық қиындықтар туды. Ойынды онлайн ойнау үшін ойыншылар 70 МБ жаңартуды жүктеуі керек болды. Ол кезде көптеген пайдаланушылар 56к модемдерін қолданды, сондықтан ойынды жаңартуға шамамен үш сағат уақыт кетті. Әзірлеушілер алтын дисктегі бағдарламалық қателерді түзету және басқа уәде етілген мүмкіндіктерді аяқтау үшін тымыр-тымыр жұмыс істегендіктен, одан да көп жаңартулар қажет болды. Іске қосылғанға үш күн қалғанда, колокациялық желідегі оптикалық талшық кабельі зақымданды. Бұл ақау серверлер кластерінің ойыншылар сыйымдылығын 10 000 ойыншыдан 1200 ойыншыға дейін төмендетті. Уақытша шешім ретінде Playnet ойын әлемінің бірнеше көшірмесін әртүрлі серверлерге орнатып, желілік жүктемені бөліп берді, бірақ бұл ойын процесіне белгілі бір зиян келтірді. Бұл шешім бірнеше ай бойы сақталды, содан кейін серверлік мәселелер шешілді және барлық серверлер біртұтас ойын әлеміне біріктірілді. Ойын қорабында жарнамаланған кейбір мүмкіндіктер толыққанды іске асырылмады немесе жоқ болды, мысалы, шенділік және жоғары командалық стратегиялық мүмкіндіктер. Жоғарыда аталған мәселелердің салдарынан ойын қайтарылып алынды, клиенттер шағымданып, ойынның жай-күйі туралы ақпарат тараған сайын сату көлемі азайды. Ойынның негізгі мәселелері шешілгенге дейін алғашқы бірнеше ай бойы жазылу ақысы алынбады. Бұл көптеген ойыншыларды, әсіресе жобаның жанкүйерлерін ұстап тұруға көмектесті, бірақ Playnet-тің қаржылық қиындықтары көп ұзамай басталды. Олар 2001 жылдың соңында 11-ші тарау бойынша банкроттықтан қорғауға өтініш берді және шығындарды қысқартты, нәтижесінде компанияда жұмыстан босатулар болды. Әзірлеуші (CRS) және баспагер (Strategy First) мәлімдемелерінде CRS ұзақ ашық бета-тестілеуді қалағаны, бірақ ойын қаржылық себептермен іске қосылғаны айтылды.