Кіріспе

15 ғасырдағы ағылшын магнаты Генри Перси, Нортумберлендтің 3-графы (25 шілде 1421 – 29 наурыз 1461) – ағылшын магнаты. Нортумберленд графтығы сол кезде Солтүстік Англиядағы ең ірі жерлердің бірі болды; Перси үйленгеннен кейін Пойннингс лорды атанды. Бұл атақ оны тікелей Пойннингстер отбасымен қақтығысқа түсірді, және шындығында, көрші ақсүйектермен, діни шенеуніктермен де араздасу оның жастық шағының басты бөлігін құрады. Перси Элеонора Пойннингске үйленді, ол одан ұзақ өмір сүрді; олардың төрт баласы болды. Ол Розалар соғысы кезінде Ланкастер тарапының басты қолдаушысы болды, соғыстан жеке пайда көруге ұмтылды, бірақ оның әкесі соғыстың басында қаза тапты. Дегенмен, ол осы табыстардың нәтижесін көруге үлкермеді, 1461 жылы Таутон шайқасында жеңілген Ланкастер армиясының құрамында қаза болды.

Ерте өмір және Шотландиямен соғыс

Перси – Нортумберлендтің 2-ші графы Генри Перси мен Вестморлендтің 1-ші графы Ральф Невиллдің қызы, Леди Элеонора Невилл және оның екінші әйелі Джоан Бофорттың ұлы болды. Перси 1426 жылы Генрих VI-мен бірге рыцарь атағын алды. 1440 жылдың 1 сәуірінде ол Шотландия шекарасындағы Шығыс маркасының қараушысы болып тағайындалды, бастапқыда төрт жылға, кейін 1444 және 1445 жылдары ұзартылып, келесі жеті жылға дейін қызмет етті. Оған Бервик қамалын күзету және оны қорғау жауапкершілігі де жүктелді. Ол бұл лауазымды 1461 жылдың наурызына дейін сақтап тұрды. 1448 жылдың мамыр айында Перси әкесімен және сэр Роберт Оглмен бірге Шотландияға шапқындап, Дунбар мен Дамфристі өртеп жіберді. Оған жауап ретінде шотландтар оның әкесіне қарасты Аленвик және Уоркворт қамалдарына шабуыл жасады. Генрих патша солтүстікке аттанды және Дархамда Персиді (кейін Лорд Пойнингс) Дамфриширге шабуыл жасауға жіберді. 5000 шамасындағы әскерден құралған бұл шабуыл – «тек 500 бас малмен қайту үшін» – сәтсіз аяқталды, ал ол 23 қазанда Сарк өзенінде әкесі жеңілгеннен кейін батпақта тұтқындалды. Сэр Роберт Огл заңнан тыс деп жарияланды, ал патша оның мүлкінің жартысын Пойнингске, оның тұтқыннан босатылуына кеткен құнының өтемақысы ретінде берді. Шотландиямен қарым-қатынастар шиеленісіп, Пойнингс, оның әкесі және басқа да ақсүйектер парламентке қатысудың орнына шекараны күзетуге шақырылды және олар осыдан босатылды. 1451 жылдың жазында ағылшын-шотланд бітім шарты күтіліп тұрғанда, Пойнингске шотланд елшілерімен келіссөздер жүргізу тапсырылды. 1455 жылдың шілдесінде ол Шотландия королі Джеймс II-нің Бервикке жасаған шабуылын сәтті болдырмады және осының нәтижесінде ағылшын королі оны құттықтады.

Пойнингтермен араздық

1440 жылдардың соңында оның әкесі Нортумберленд графының Йоркширдегі пәтерлеушілері көршілерімен – Йорк архиепискобының пәтерлеушілерімен – дерлік үнемі қақтығыста болды, бұл қақтығыстар Персидің ағалары басқарған қарулы шайқастарға дейін жетті. Осы оқиғалар соншалықты ауыр саналды ki, 1448 жылы патшаның өкіметке келгеннен кейінгі тұңғыш және жалғыз солтүстікке жасаған жорылына себеп болды. Сол жылы Генри Персидің үйленуі нәтижесінде отбасы алған мұраға байланысты дау туындағандықтан, Нортумберленд графының адал қызметкерлері графтың туысы Роберт Пойнингсті Сюссекске қарасты оның поместьелерінен қуды. Бір жыл өткен соң Генри Перси – енді әйелінің құқығымен лорд Пойнингс – әкесімен бірге Кенттегі Ньюингтон Бертрам поместьесіне шабуыл жасады, ол да Робертке тиесілі еді. Бұл шабуылға мал ұрлығы мен қарақорлық та қатысқан болуы мүмкін, ал Роберт кейіннен бұл шабуылдың өте қатыгездікпен жасалғанын айтты, сондықтан ол "үш жыл бойы заңды жолмен әділет іздеуден бас тартты".

Невиллмен араздық

1450-ші жылдардың басында көршілес, күшті Невиллдер отбасымен қарым-қатынас күрделене түсті, ал Пойннингстің ағасы Томас, Эгремонт лорды, ақыры Невиллдер күштерін, шамамен 1000-нан 5000 адамға дейін, тойдан қайтып келе жатқанда Шериф Хаттон маңында тосқауылға алды. Бұл қақтығыс қан төгілмей аяқталғанымен, бұл дауға күш қолданудың алғышарты осы аймақтағы бұрынғы зорлық-зомбылықпен қаланды. 1453 жылдың қазанында Пойннингс тікелей қатысты, оның әкесі, ағалары Эгремонт және Ричард, сондай-ақ Клиффорд лорды, Топклифте Джон мен Ричард Невиллдермен шайқасқа түсті. Келесі жылы да дау жалғасты, Пойннингс ақпан айында көптеген адамдармен парламентқа баруды жоспарласа, үш айдан кейін король оны және графы кеңеске шақырды, мақсаты – бейбітшілік орнату; екінші хат жазылды, бірақ жіберілмеді. Олардың екеуі де, Джон Невилл мен Солсбери де корольдің талабын орындамады.

Розалар соғысы

Розалар соғысы кезінде Перси әкесінің соңынан еріп, Йорктерге қарсы Ланкастерлер жағына қосылды. Графтың өзі 1455 жылғы 22 мамырда Сент-Албанда болған, соғыстың бірінші шайқасы саналатын шайқаста қаза тапты, ал Пойннингс корольге құрмет ақысын төлеусіз Нортумберлендтің үшінші графы болып көтерілді, себебі оның әкесі корольге қызмет етіп жүргенде қайтыс болған еді. Ол да "Ланкастер әулетін қолдауға ант берді". 1458 жылғы қазанда Лондонда патшалықтың ірі магнаттарының арасында келісімге келуге тырысылды, бірақ ол өте көп санды әскермен (шамамен 1500 адам) келгендіктен, қала оған кіруге рұқсат бермеді. Жаңа граф және оның бауыры Эгремонт тыныштықты сақтау үшін әрқайсысы 4000 фунттан астам сомада кепілдік берді. 1459 жылғы қазанда қайтадан қақтығыс басталғанда, ол "шайтанның парламенті" деп аталған жиналысқа қатысты, онда төрт жыл бұрын оның әкесінің өліміне кінәлі деп айыпталған Йорктердің бір бөлігінен сатқындық жасады. 1460 жылғы 30 желтоқсанда Перси Уэйкфилд шайқасында жеңіске жеткен Ланкастер армиясының орталық бөлігіне немесе қанатына басшылық етті, содан кейін армия оңтүстікке қарай бет алып, Лондонға бара жатқан жолда қарақшылық жасады. Ол 1461 жылғы 17 ақпанда Уорвикке қарсы екінші Сент-Албан шайқасында күш сынасты, ал 1461 жылғы 29 наурызда Тоутон шайқасында Ланкастер армиясының алғы шебіне басшылық етті, алайда "оның мергендері қарлы боранынан көру қабілетін жоғалтты", және ол жақын арадағы шайқаста қаза тапты немесе жараларынан көп ұзамай қайтыс болды. Ол Йорктегі Сент-Денис шіркеуіне жерленді. 1461 жылғы қарашада жеңіске жеткен Эдуард IV-тің алғашқы парламенті оны өлгеннен кейін айыптады, ал оның ұлы мен осы атты баласы Тауэрге қамалды.

Мүлік, кеңселер және қаржы

Нортумберленд графының иеліктері дәстүрлі түрде Перси әулеті өткен ғасырда билікке келгеннен бері шекараны қорғау үшін адам күші мен жалақының көзі ретінде үнемі пайдаланылып келді. Үшінші графқа белгіленген жалақы мол болды: бейбіт уақытта жылына 2500 фунт стерлинг, соғыс кезінде 5000 фунт стерлинг, сондай-ақ Бервикке күтім жасау үшін жылдық төлем (бейтiм кезінде 66 фунт стерлинг, соғыс кезінде 120 фунт стерлинг). Перси көбінесе өз қаражатынан қамтамасыз етуге мәжбүр болды, себебі қазынадан «төлем алу оңай болған жоқ» (мысалы, 1454 жылы ол мүлде төлем алмады). 1452 жылдың шілдесінде ол Карлайлдан 20 жылға жалға берілген ферманы (жылына 80 фунт стерлинг) алды, бірақ кейіннен 1454 жылдың шілдесінде Ричард Невилл, Солсбери графының пайдасына оны жоғалтты. 1450 жылдар бойы корона Персидің Уорден жалақысы мен төлемдерін уақтылы төлеуге тырысты (мысалы, 1456-7 жылдары оған соғыс уақытындағы толық мөлшерде жалақы төленді), және ол адал Ланкастер болғандықтан, бұл мүмкіндікке батыс шекарадағы әріптесі Солсбериге қарағанда жиірек қол жеткізді, ол осы уақытқа қарай Йоркпен ашықтан-ашық одақтас болды. Карлайлдың жалға берілген фермасы 1459 жылдың қарашасында, Ковентриде Солсберинің сотталғаннан кейін Персиге қайтарылды. Ол сондай-ақ Йорктің сотталуынан пайда көрді, оған Йоркширдегі Уэйкфилд иелігінен 66 фунт стерлингтік жылдық жәрдемақы берілді; ол сондай-ақ Пенриттен түскен пайдадан 200 фунт стерлинг алды. Ландфорд көпіріндегі Ланкастердің жеңісіне қосқан үлесі үшін ол 1459 жылдың 22 желтоқсанында Трент өзенінің солтүстігіндегі Бас орманшы және Скарборо қамалының констеблі болып тағайындалды, бұл лауазым өмір бойы сақталды. Ол 30 мамыр 1460 жылы кең ауқымды сот істерін қарау комиссиясына тағайындалды, оның жаңа мәртебесі Нортумберлендтегі сатқындықтар мен көтерілістермен күресу үшін жасалған тактикалық қадам болды. 3 шілдеде оған Солсбериге тиесілі Йоркшир, Дербишир және Кембриджшир иеліктері он екі жылға жалға берілді. 1460 жылы Йорктықтар Генрих VI-ны Нортгемптон шайқасында тұтқындағаннан кейін, олар Персиді Ирландиядағы жер аударылу кезінде Йорктің солтүстік иеліктерін тонағаны үшін айыптады. Бұл айыптаудың қандай да бір шындығы болуы мүмкін, өйткені оның Клиффорд және Дэйкр лордтарымен бірге осы иеліктерді тонауын жалғастырғаны, Йорктің 1460 жылдың желтоқсанында Уэйкфилдке қарай жорық жасауына себеп болды. Осы табыстар, қандай жолмен болса да, граф үшін жеке және әскери тұрғыдан маңызды болды, өйткені оның солтүстік иеліктері, әсіресе XV ғасырдың бірінші жартысының көп бөлігінде феодалдық құлдыраудың құрбаны болған: тіпті 1461 жылы графтық атағы коронаға өткеніне қарамастан, оның қарызы шамамен 12000 фунт стерлингтей екені есептелді.

Отбасы

1435 жылғы 25 маусымға дейін немесе одан бұрын, 1434 жылы әкесі мен кардинал Бофорттың келісімі бойынша, ол Элеонора Пойннингске (шамамен 1422 – 11 ақпан 1484) үйленді, ол өз құқығымен Пойннингс баронессасы, Сюссекстің Пойннингс аймағындағы сэр Ричард Пойннингстің қызы және мұрагері, оның екінші әйелі Элеонора Беркли, Глостерширдегі Беверстон қамалының сэр Джон Берклиінің қызы болған. 1446 жылы ол атасы Роберт Пойннингстің (4-ші Пойннингс бароны, 1380–1446) жалпы мұрагері атанды, оның Пойннингс бароны атағын (жазба арқылы құрылғандықтан, әйелдерге де берілуі мүмкін) және Англияның оңтүстігіндегі кең иеліктерін мұралады. Ол 1446 жылдың 14 желтоқсанынан 1455 жылдың 26 мамырына дейін парламентке шақырылды, бұл шақырулар Henrico de Percy, chivaler, domino de Ponynges ("Генри де Перси, Knight, Пойннингс иесі") деген атқа ие болды. Оның әйелі 1455 жылы анасы Элеонора, Арундел графшасының (Джон ФицАланның жесірі, Арунделдің 13-ші графы) өсиеті бойынша мұрагер аталды. Олардың кем дегенде бір ұлы мен төрт қызы болды: Энн Перси (1444–1522), ол 1460 жылы сэр Томас Хангерфордқа үйленді. Маргарет Перси (шамамен 1447 жылы туған), ол сэр Уильям Гаскойнға үйленді. Генри Перси, Нортумберлендтің 4-ші графы (шамамен 1449 – 28 сәуір 1489), ол Пемброк графының бірінші қызы Мод Гербертке үйленді. Элеонора Перси (1455 шамамен 1477), ол Томас Уэстке, 8-ші барон Де Ла Уоррға үйленді; олардың балалары болмады. Элизабет Перси (1460–1512), ол Болтонның 6-шы бароны Генри Скроппен үйленді.