Ирландияның Каван Графтығы

Кіріспе

Каван – Ирландиядағы округ. Ол Ольстер провинциясында орналасқан және Солтүстік және Батыс аймақтың бір бөлігі болып табылады. Округ Каван қаласының атымен аталып, тарихи гэльдік Шығыс Бреффни (Брейфне) аумағына негізделген. Каван округі кеңесі – округтің жергілікті басқару органы, 2022 жылғы халық санауы бойынша халқы 81 704 адамды құрайды. Округ Солтүстік және Батыс аймақтың (NUTS II) бөлігі болып табылады және бұл аймақта Шекаралық стратегиялық жоспарлау аймағының (NUTS III) бөлігіне кіреді. Округ көптеген көлдер мен төбелермен тізілген дөңгелек далалық ландшафтымен сипатталады. Округтің солтүстік-батыс бөлігі сирек қоныстанған және таулы. Куилкаг тау тізбегіндегі ең биік нүкте – Куилкаг тауы. Каван көптеген өзендердің бастауы болып табылады. Шеннонның бастауы Куилкагтың беткейінде орналасқан Шеннон өзені, ол Ирландиядағы ең ұзын өзен. Эрн өзені – Каванның Страдон қаласынан оңтүстікке қарай 3 шақырым жерде орналасқан Биги көлінен басталып, Эрн көліне құятын ірі өзен. Округтегі басқа өзендер: Бейлибороның жанынан басталып, Лау Рамор арқылы ағып, Навандағы Бойн өзеніне қосылатын Блэкуотер өзені; Бейлибороның жанынан басталатын Ди өзені; Лау Силланнан ағып, Эрн өзеніне қосылатын Аннали өзені; және Куилкагтан басталып, Ферманаға құятын Кладаг өзені. Глайд және Оуэнроу өзендері де Каваннан басталады. Каван «Көлдер округі» деп белгілі және 365 көлге ие деген қағида бар. Ол округтің оңтүстігінде орналасқан және оның суларында Мет, Вестмит және Каван округтері арасында үштік шекара қалыптасады. Каванның солтүстігі мен батысында көлдердің үлкен кешені арнайы қорғалатын аумақтарға (SPA) жатады, мысалы, Лоуг Оутер. Говна және Рамор сияқты маңызды жануарлар дүниесі қорғалған көлдер округтің оңтүстігінде және шығысында орналасқан. Каван негізінен төбелі (дөңгелек) ландшафтымен ерекшеленеді және орманды аумақтарды қамтиды, бұл Каванның жалпы жер аумағының 3,6% құрайды. Округте Кутехилл маңындағы Белламонт орман паркі, Лоуг Оутердегі Килликин орман паркі (Coillte мемлекеттік орман шаруашылығы мекемесі), Дун на Ри орман паркі және Буррен орман паркі сияқты орман шаруашылықтары бар.

County in Ireland

County Cavan ('/k//æ//v//ən/ KAVən; ) is a county in Ireland. It is in the province of Ulster and is part of the Northern and Western Region. It is named after the town of Cavan and is based on the historic Gaelic territory of East Breffny (Bréifne). Cavan County Council is the local authority for the county, which had a population of 81,704 at the 2022 census. The county is part of the Northern and Western Region, a NUTS II area, and in that region, is part of the Border strategic planning area, a NUTS III entity. The county is characterised by drumlin countryside dotted with many lakes and hills. The north western area of the county is sparsely populated and mountainous. The Cuilcagh mountain range contain the highest point, Cuilcagh, at
Cavan is the source of many rivers. Shannon Pot on the slopes of Cuilcagh is the source of the River Shannon, the longest river in Ireland at The River Erne is a major river which rises from Beaghy Lough, two miles (3 km) south of Stradone in Cavan and flows for to Lough Erne. Other rivers in the county include the Blackwater River, which rises near Bailieborough and flows through Lough Ramor, joining the River Boyne at Navan; the Dee which springs near Bailieborough; the River Annalee which flows from Lough Sillan and joins the Erne; and the Cladagh river which rises from Cuilcagh and flows into Fermanagh. The Glyde and the Owenroe also source in Cavan. Cavan is known as 'The Lakeland County' and is reputed to contain 365 lakes. At , Lough Sheelin is the county's largest lake; it is situated in the south of the county and forms a three way border on its waters between counties Meath, Westmeath and Cavan. A large complex of lakes form in the north and west of Cavan into designated Specially Protected Areas (SPA); an example is Lough Oughter. Other important wildlife protected lakes such as Lough Gowna and Lough Ramor are in the south and east of the county. Cavan has a mainly hilly (drumlin) landscape and contains just under of forested area, 3.6% of Cavan's total land area. The county contains forests such as Bellamont Forest near Cootehill, Killykeen Forest Park at Lough Oughter (a Coillte state forest concern), Dún na Rí Forest Park and the Burren Forest.

Климат

Met Éireann Каванның климаттық деректерін Баллихаиздегі станциясынан тіркейді. Кёппен климаттық жіктелімі бойынша Каван суық қыстары, ылғалды және жұмсақ жаздары бар, температураның шектен тыс өзгеруі жоқ теңіздік орташа мұхиттық климатқа ие. Қаңтардың орташа ең жоғары температурасы – , ал шілдедегі орташа ең жоғары температурасы – . Орташа есеппен, ең көп күн сәулесі түсетін айлар – мамыр және маусым, ал ең ылғалды ай – қазан, онда жауын-шашын мөлшері , ал ең құрғақ айлар – мамыр және маусым, олардың жауын-шашын мөлшері мен тиісінше. Ылғалдылық жыл бойы жоғары, жауын-шашын жыл бойы тең бөлінеді, Баллихаиздегі жылдық жауын-шашын мөлшері – .

Орташа есеппен, қараша мен наурыз аралығында қар жауады. 2010–11 жылғы қысында Каван қаласында қараша, желтоқсан және қаңтар айларында рекордтық төмен температуралар тіркелді. Желтоқсанның соңында станциядағы температура бұрын-соңды болмаған ең төменгі деңгейге, – дейін төмендеді. 2010 жылдың 21 желтоқсанында Баллихаизде күндізгі ең жоғары температура тіркелді, бұл Ирландияда тіркелген ең төменгі күндізгі ең жоғары температура. Жазғы күндізгі температуралар шамамен – аралығында, температуралар көбінесе аспайды. Жылдық күн сәулесінің орташа мөлшері солтүстікте 1300 сағаттан оңтүстікте 1500 сағатқа дейін өзгереді.

Азаматтық еншілес және қалалар

Таунлендтер – Ирландиядағы ең кіші ресми түрде белгіленген географиялық аймақтар. Жер ауданында шамамен 1979 таунленд бар.

Тарих

Он үшінші ғасырдан бастап бұл аймақ (Каван) Шығыс Брейфннің кішігірім патшалығының бір бөлігі болды, сол кездегі билеуші гэльдік әулетінен кейін ағылшын тілінде Breffny O'Reilly деп аталды. Бұл, өз кезегінде, Брейфне патшалығының шығыс бөлімі болды. Осы себепті округ бұл аймақта Бреффни округі деп белгілі. Табиғи дөңестер мен көлдердің ландшафты қорғанысқа үлкен үлес қосты. Жақсы дренаждалмаған, ауыр сазды топырақтар басып кіруге кедергі келтірді. 12 ғасырдың соңынан бастап Шығыс Брейфне нормандардың ықпалына түсті, және бүгінде мотталар мен бейли бекіністерінің қалдықтарын көруге болады, сондай-ақ Кастлерахан және Клог Оутер сияқты мықты құрылыстардың қалдықтары да сақталған. 12 ғасырдың ортасынан бастап Тир Бриуин Брефне деп аталған жаңа діни округте бірнеше монах ордендерінің ықпалы артты, Драмлейн және кейіннен Тринити аралындағы монастырьлардың қалдықтары осы күнгі күйінде сақталған. Тарихи тұрғыдан алғанда, Брейфннің Ui Briuin Корольдігі 1256 жылға дейін О'Рурк әулеті басқарған Коннахт провинциясының батыс бөлігі болды. Сол кезде нормандардың билігіне өткеннен кейін корольдік екіге бөлінді: Батыс Брейфнені О'Рурктар, ал Шығыс Брейфнені О'Рейллилер басқарды. 16 ғасырда, Елизавета I патшайымның тұсында Каван графтығы құрылды және 1584 жылдан бастап Брефне құрамына енгеннен кейін Ольстерге қосылды. Оңтүстіктегі Лау-Шелин аймағы 14 ғасырдың соңына дейін Лейнстердің бөлігі болды. Джеймс VI және I тұсында, 1610 жылдан бастап Ольстерді жайылту (Plantation of Ulster) округте Бейлиборо, Кутехилл, Киллешандра және Вирджиния сияқты бірнеше жаңа қалалардың құрылуына және дамуына әкелді. Каван және Белтурбет сияқты бұрынғы қалалар уақыт өте келе маңызды сауда орталықтарына айналды. 17 ғасырдың ортасында плантацияны бұзуға бағытталған соғыстар ағылшын және шотланд қоныс аударушыларының округке одан әрі келуіне әкелді, олар жақсы егіншілік әдістерін және зығыр және мақта мата өнеркәсібінің дамуын әкелді. Кейбір Каван аймақтары 1845 және 1849 жылдар аралығында Ұлы ашаршылықтан (Great Famine) қатты зардап шекті. 1847 жылғы қыс, әсіресе, тиф және холера сияқты аурулардан туындаған өлім-жітімнің жоғары деңгейімен ерекшеленді. 19 ғасырда бірнеше үйден шығару оқиғалары болды, соның бірінде Маунтнугенттен жер иесі 200-ден астам адамды үйден шығарды. Бұл оқиғаға куә болған жергілікті католик діни қызметкері "Лоу Шилин жағасында" (By Lough Sheelin Side) атты танымал балладаның негізі болды. Ольстер одағы кеңесінің негізін қалаушы Эдвард Саундерсон осы округте дүниеге келген. Алайда, Ирландиялық Юнионисттік партия 1916 жылдың 9 маусымында өткен кездесуде Каваннан келген делегаттар "Ульстерді уақытша алып тастау" туралы шешімге енгізілмейтінін білді. Олар тек өте тартымсыздықпен келісті.

From around the thirteenth century the area (Cavan) was part of the petty kingdom of East Bréifne anglicized Breffny O'Reilly after its then ruling Gaelic family. This in turn was the east division Kingdom of Bréifne. For this reason the county is colloquially known as the Breffni County. A high degree of defense was achieved by using the natural landscape of drumlin hills and loughs. The poorly drained heavy clay soils contributed as an obstacle against invasion. From the late twelfth century East Breifne were subjected to Norman influence and the remains of several motte and bailie fortifications are still visible, as well as the remains of stronger works such as Castlerahan and Clogh Oughter castle. The growing influence of several monastic orders in the new diocese called Tir Briuin Breifne from the mid twelfth century with abbey remains existent in locations such as Drumlane and later Trinity Island. Historically, the Ui Briuin Kingdom of Breifne was part of the western province of Connacht ruled over by the O'Rourke clan until around 1256 when under Norman occupation the kingdom was split in half. West Breifne still ruled by O'Rourkes and East Breifni ruled by O'Reillys. During the sixteenth century in the reign of Queen Elizabeth I the county of Cavan was formed and transferred to Ulster from 1584, following the composition of Breifne. In the south, the Lough Sheelin area was part of Leinster until the late 14th century. Under James VI and I, from 1610 the Plantation of Ulster saw the settlement and origins of several new towns within the county that include Bailieborough, Cootehill, Killeshandra and Virginia. Existing towns such as Cavan and Belturbet became over time more important as trading centres. Wars during the mid seventeenth century aimed at trying to unsettle the Plantation only led to further plantations of English and Scottish settlers into the county, bringing with them better farming methods and the beginnings of a thriving flax and linen industry. Some areas of Cavan were hard hit by the Great Famine potato blight between 1845 and 1849. The winter of 1847 is particularly noted for the high levels of deaths nationally caused by diseases such as typhus and cholera. Several instances of eviction also occurred during the nineteenth century, with one such story where the local landlord in Mountnugent parish decided to evict over 200 people. The famous ballad "By Lough Sheelin Side" is based on this event witnessed by the local Catholic priest. Edward Saunderson, founder of the Ulster Unionist Council, was born in the county. However, when the Irish Unionist Party met on 9 June 1916, the delegates from Cavan learnt that they would not be included in any "temporary exclusion of Ulster" from Home Rule; they agreed only with very great reluctance.

Жергілікті билік

+ 2019 жылғы Каван округі кеңесі сайлауының нәтижелері
Партия Орын саны Дауыс үлесі 2014 жылдан бергі өзгеріс Орын санының өзгерісі
8 38,9% 1,7% 1
7 33,4% 3,5% Өзгеріс жоқ
1 12,4% 5,9% 3
0 2,2% 1,6% Өзгеріс жоқ
2 13,2% 9,3% 2

Каван үш жергілікті сайлау округіне бөлінеді: Бейлиборо-Кутехилл, Бэллиджеймсдуфф-Вирджиния және Каван-Белтурбет. Олардың барлығында 18 округтік кеңес депутаты сайланады. 2019 жылғы жергілікті сайлауда Каван округіндегі сайлауға қатысудың орташа көрсеткіші 55,5% құрады, бұл 2014 жылғы көрсеткішпен (56,42%) шамамен тең. Ең жоғары сайлауға қатысу көрсеткіші Бейлиборо-Кутехилл округінде тіркелді – 57,1%.

Бұрынғы аудандар

Бұрын ол Bailieborough, Bawnboy, Castlerahan, Cavan, Enniskillen No. 2 және Mullaghoran ауылдық округтеріне, сондай-ақ Cavan, Belturbet және Cootehill қалалық округтеріне бөлінген. Ауылдық округтер 1925 жылы таратылды. 1950 жылы Belturbet және Cootehill қалалық комиссиялар деңгейі төмендетілді. 2002 жылы Cavan қалалық округі мен Belturbet және Cootehill қалалық комиссиялары қалалық кеңестерге айналды. 2014 жылы Ирландиядағы барлық қалалық кеңестер таратылды.

Ұлттық сайлау

Каван округі Каван-Монаган сайлау округінің құрамында, ол бес депутатты сайлайды. Бұл сайлау округі 1977 жылы құрылды, бұрын 1921 жылдан бері болған Каван сайлау округінің орнын басты. 2016 жылдан 2020 жылға дейін Батыс Каван аймағы Слиго-Лейтрим сайлау округіне кірген.

Еуропалық сайлау

Еуропалық Парламент сайлаулары үшін аудан Мидлендс-Солтүстік-Батыс сайлау округінің құрамына кіреді.

Жол

Екі ұлттық негізгі тас жол округ арқылы өтеді: N3 және N16 тас жолдары. N3 – Каван округындағы ең ұзын тас жол, ол Вирджинияға жақын Уайтегейттегі Мит шекарасынан басталып, Белтурбет арқылы Фермана округына дейін кесіп өтеді. N16 тас жолы Слайго қаласынан басталып, Каван округының солтүстік-батыс шетіндегі Блэклионда аяқталады. Округті шамамен үш ұлттық екінші деңгейдегі тас жолдар кесіп өтеді. N87 тас жолы Белтурбеттен басталып, Балликоннелл және Суонлинбар қалалары арқылы өтіп, Фермана округына өтеді, онда ол A32 тас жолына айналады. N54 бағыты Монахан және Клоунс қалаларынан Батлерсбриджде N3 тас жолымен қосылады. N55 тас жолы Каванды Баллинах және Гранард арқылы Атлонмен байланыстырады. Bus Éireann округ бойынша ауылдар мен қалаларға автобус қызметтерін ұсынады, соның ішінде Каваннан Дублин әуежайына тікелей бағыт та бар.

Темір жол

1850-ші жылдардың ортасында Мидленд Ұлы Батыс темір жолы Уэстмит округіне жататын Инни бұрылысы (кейін Слайгоға дейін кеңейтілген желісі бойынша) мен Каван қаласы арасында теміржол құрылысын жүргізді. Каван қаласындағы алғашқы теміржол станциясы 1856 жылы ашылған Каван теміржол станциясы болды. XIX ғасырда Кингскорт теміржол станциясы және Каван мен Лейтрим темір жолы сияқты көптеген маңызды теміржол станциялары салынды. Теміржолдар Каванның экономикалық дамуының маңызды бөлігі болды және Ирландияның барлық аймандарына жолаушылар мен жүк тасымалдады. Теміржолдар сонымен қатар Кавандағы GAA-ның танымалдылығының өсуіне көмектесті, жанкүйерлер қалалар арасында оңай саяхаттады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін елдегі көмір тапшылығына байланысты пайдасыз желілер жабылды. 1947 жылы жолаушылар тасымалы тоқтатылды, бірақ жүк және мал тасымалы жалғасты. Ұлы Солтүстік темір жолы (GNR) Каван және Лейтрим темір жолына қызмет көрсетуді жалғастырды. Дегенмен, 1959 жылы қалған теміржол желілеріндегі барлық қызметтер тоқтатылып, олардың бойындағы станциялар жабылды. Белтурбет теміржол станциясы қазір теміржол мұражайы ретінде жұмыс істейді.

Су

Тарихи тұрғыдан алғанда, көлдердегі су деңгейі төмендеуден бұрын, аймақта су көлігі өте маңызды рөл атқарды. Бұл Erne, Shannon және Boyne сияқты ірі өзен жүйелеріне қосылатын көлдер мен су жолдарының күрделі желісі арқылы іске асырылды. Бірақ қазіргі таңда бұл көбінесе Эрн өзенінде және Шэннон-Эрн су жолындағы Белтурбет пен Бэлликоннеллден басталатын демалыс қайықтарымен, сондай-ақ балық аулауға байланысты. Каван аймағында жылдың әр күніне шаққандай 365 көл бар.

Демография

2016 жылы Каванның халқы 76 176 адамды құрады. Аймақтағы жалпы егіс жерінің көлемі белгілі, ал Каванда шамамен 219 568 бас ірі қара мал бар. Киллешандрада орналасқан және Каванның әртүрлі аймақтарында өндіріс орындары бар Lakeland Dairies Group компаниясы – Ирландиядағы екінші ірі сүт кооперативі, оның жылдық кірісі 545 миллион евроны құрайды. Каван – Ирландияда шошқа шаруашылығы бойынша көш бастаған округтердің бірі, аймақтың шаруашылықтары ұлттық шошқа табынының бес бөлігін өсіреді. Шошқа шаруашылығына қатысты ережелер салаға қысым көрсетуде, себебі ол қолжетімді несиеге үлкен тәуелді. Дәстүрлі түрде ауыл шаруашылығымен айналысқан Каван, кейіннен басқа салаларды дамытты, олардың ішінде тас карьерлері, энергия өндірісі және өндіріс кәсіпорындары басты орынды алады. 2014 жылдың қыркүйегіне қарай Каван 9 жел электр стансасында 113,14 МВт жел энергиясын өндірді. Ең ірі жел электр стансасы Бинду ауылында орналасқан, оның қуаты 48 МВт. Торфты кесу округтің солтүстік-батыс бөлігінде, Куилкаг тауларында жүзеге асырылады. Quinn Quaries және Gypsum Industries сияқты ірі өнеркәсіп орындары да округтегі маңызды жұмыс берушілердің қатарында. Округте бірнеше тас карьерлері бар, ал Quinn цемент зауыты Бэлликоннелл қаласында орналасқан. Каван тұрғынының орташа айлық табысы 17 251 евроны құрайды, бұл Ирландияның ең бай округі Дублиннен шамамен 4000 евроға кем, ал мемлекеттік орташа көрсеткіштің 89,3 пайызын құрайды. 2006 жылғы халық санауынан бері округте орташа айлық табыс айтарлықтай төмендеді.