Кіріспе

Босниялық кинорежиссер, актер және музыкант (туған 1954)

Эмир Кустурица (; 24 қараша 1954 жылы туған) – серб кинорежиссері, сценарист, актер, продюсер және музыкант. Оның француз азаматтығы да бар. Кустурица – 1980-жылдардың ортасынан бері белсенді жұмыс істеп келе жатқан ең көрнекті еуропалық кинорежиссерлердің бірі, ол маргиналды адамдарға деген терең симпатиясын білдіретін сюрреалистік және натуралистік фильмдерімен танымал. Ол сондай-ақ қала құрылысындағы жобаларымен де танылды. Кустурица Канн кинофестивалінде бес рет қатысып, екі рет «Алтын пальма» сыйлығын жеңіп алды («Іссапарда болған әке» және «Жер асты» фильмдері үшін), сондай-ақ «Цыған уақыты» үшін «Үздік режиссер» сыйлығын алды. Кустурица «Аризона арманы» үшін Берлин кинофестивалінде «Күміс аю», «Қара мысық, ақ мысық» үшін Венеция кинофестивалінде «Күміс арыстан» және «Долли Беллді есіңізде ме?» үшін «Үздік дебюттік жұмыс» үшін «Күміс арыстан» сыйлықтарын жеңіп алды. Ол сондай-ақ Францияның «Өнер мен әдебиет орденінің» командирі атанды. 2000-жылдардың ортасынан бастап Кустурицаның негізгі тұрақты мекені Сербияның Мокра-Гора аймағындағы «Өмір – ғажайып» фильмі үшін салынған Дрвенград қаласында орналасқан. Ол фильм үшін тарихи ауылдың бір бөлігін қайта жаңартуға атсалысты. 2011 жылдың 9 қарашасынан бастап Серб Республикасының Ғылым және өнер академиясының мүшесі. Басқа да марапаттардың ішінде, 2002 жылы ЮНИСЕФ-тің елшісі болып тағайындалды және сегіз жылдан кейін Францияда Құрмет Легионы орденінің рыцары атанды. 2010 жылы «Smrt je neprovjerena glasina» («Өлім – расталмаған қауесет») атты автобиографиясын, ал 2013 жылы «Sto jada» («Жүздеген қиындықтар») атты көркем әдебиет кітабын жариялады. Эмир Сараево қаласында, Босния және Герцеговинаның астанасында, дінге бейжай қараған мұсылман отбасының жалғыз баласы ретінде өсті. 1993 жылы ол жазғандай, оның әкесінің анасы «мұсылмандық дәстүрлерге берілген», ал әкесі «ешқандай діни сектаға жатпаған, ол мүлдем діншіл емес еді». Жас кезінде Кустурица Сараевоның Горица ауданында өзін тәртіпсіз мінез-құлыққа бейім деп мойындады. Әкесінің танымал режиссер Хаджрудин «Шиба» Крвавацпен достығы арқасында он жеті жастағы Кустурица 1972 жылы Югославия мемлекеті қаржылаған Крвавацтың «Вальтер Сараевоны қорғайды» атты партизандық фильмінде шағын рөлге ие болды.

Кинодағы мансабы

1978 жылы Кустурица Прагадағы Сахналық өнер академиясының кино мектебін (ФАМУ) бітірді, осы себепті ол кейде Прага кино мектебінің құрамына жатқызылады – бұл Югославия кино режиссерлерінің бейресми тобы, олар ФАМУ-да оқып, ұқсас ықпал мен эстетикалық көзқарастарға ие болған. ФАМУ-ды бітіргеннен кейін Кустурица Югославияда теледидарға арналған қысқаметражды фильмдер түсіре бастады.

1980 жылдар

Ол өзінің көркем фильмінің дебютін 1981 жылы "Долли Беллді есіңізде ме?" фильмімен жасады. Бұл фильм сол жылы Венеция кинофестивалінде "Үздік алғашқы жұмыс" үшін беделді Күміс Арыстанды жеңіп алды. Сол жылы, 27 жасында, ол жаңадан құрылған Сараево сахналық өнер академиясында оқытушы болып жұмыс істеді, бұл қызметін 1988 жылға дейін атқарды. Ол сонымен қатар "Ашық сахна Обала" (Otvorena scena Obala) көркемдік директоры болды. Кустурицаның екінші көркем фильмі "Әке командировкада болғанда" (1985) Канн кинофестивалінде "Алтын пальма" жүлдесін, Югославияның бес киножүлдесін және Американдық киноакадемиясының "Ең үздік шетелдік фильм" номинациясын жеңіп алды. 1989 жылы ол рома халқының мәдениеті мен олардың жастарын қанау туралы "Цыган уақыты" фильмі үшін тағы да көп мақтауларға ие болды. 1989 жылы ол 16-шы Мәскеу халықаралық кинофестивалінің қазылар алқасының мүшесі болды.

1990 жылдар

Кустурица келесі онжылдықта жоғары бағаланған фильмдер түсіруді жалғастырды, соның ішінде оның американдық дебюті – абсурдтық комедия «Аризона арманы» (1993). Ол белгілі серб драматуры Душан Ковачевичтің сценарийі негізінде түсірілген «Ауыл асты» (1995) атты қара комедиялық эпосы үшін «Алтын пальма» жүлдесін жеңіп алды. Ол сонымен қатар Колумбия университетінің магистратуралық кино бөлімінде кинорежиссурадан сабақ берді. 1998 жылы ол Венеция кинофестивалінде «Қара мысық, ақ мысық» фильмі үшін ең жақсы режиссура номинациясында «Күміс арыстан» сыйлығын жеңіп алды, бұл фильм Дунай өзенінің жағасындағы цыған (рома) елді мекеніндегі фарсқа толы комедия. Фильмнің музыкасын белградтық No Smoking Orchestra тобы жазды.

2000 жылдар

2001 жылы Кустурица "Super 8 Stories" атты, "No Smoking Orchestra" тобы туралы деректік жол және концерттік фильм түсірді, ол осы топтың мүшесі болып табылады. 2005 жылы ол Канн кинофестивалінің қазылар алқасының төрағасы болып тағайындалды. Оның "Кустурицаның Марадонасы" фильмі, аргентиналық футбол жұлдызы Диего Марадона туралы деректік фильм, 2007 жылдың мамыр айында Италияда шықты. Ол 2008 жылы Канн кинофестивалі барысында Францияда тұсаукесер өткізді. Оның "Маған уәде бер" фильмі 2007 жылы Канн кинофестивалінде көрсетілді. 2007 жылдың маусым айында Кустурица Ману Чаоның "Rainin in Paradize" синглына бейнеклип түсірді, ол Ману Чаоның "La Radiolina" альбомынан алынған. 2002 жылы Кустурица Сербиядағы ЮНИСЕФ-тің ұлттық елшісі атанды. 2008 жылдың қаңтарынан бастап ол жыл сайынғы жеке Küstendorf кинофестивалін ұйымдастырып келеді. Оның алғашқы фестивалі 2008 жылдың 14-21 қаңтарында "Өмір - керемет" фильмі үшін салынған Дрвенград/Кустендорф ауылында өтті. Оның келесі фильмі "Салқын су" Таяу Шығыс қақтығысының фондық құрылымындағы комедия болады. Фильмнің түсірілімі 2010 жылдың қараша айында Германияда басталды.

2010 жылдар

2011 жылдың 11-22 мамырында өткен 64-ші Канн кинофестивалінде Кустурица фестивальдің ресми таңдауындағы Un Certain Regard бөлімінің қазылар алқасына төрағалық етті. 14 мамырда Канн қаласында оған Францияның ең жоғары наградасы – Құрмет легионының кавалерінің белгісі табыс етілді. 2012 жылдың қыркүйегінде Кустурица Санкт-Петербург халықаралық кинофестивалінің бас қазылар алқасының төрағасы болу ұсынысын қабылдады. Фестиваль барысында ол Санкт-Петербург тұрғындары мен қонақтарына өзінің "No Smoking Orchestra" тобымен концерт берді. 2013 жылдың соңғы айларында Кустурица "саясаттың соңғы батыры" деп есептейтін Уругвай президенті Хосе Мухиканың өмірі туралы деректі фильм түсіруге кірісті. "El Pepe: A Supreme Life" фильмі 2018 жылы шықты.

Актерлік өнер

Көптеген жылдар бойы кинодағы эпизодтық рөлдерден кейін Кустурицаның алғашқы маңызды актерлік рөлі 2000 жылы режиссер Патрис Леконт түсірген "Сент-Пьердің жесірі" фильмінде, француз аралдық колониясы Сент-Пьердегі сотталған ретінде болды. 2002 жылы Кустурица Нил Джордан режиссерлік жасаған "Жақсы ұры" фильмінде электр гитарашы және қауіпсіздік маманы рөлінде ойнады. 2009 жылғы француз фильмі "Аралық іс" ("L'affaire Farewell") фильмінде ол КГБ агенты, полковник Сергей Грегорьевтің рөлін сомдады. "Сүт жолымен" ("On the Milky Road") (2016) фильмінде ол сүт тасушы және бүркітші Коста рөлін ойнады.

Музыкалық мансап

1986 жылдың ортасында отыз бір жасар Кустурица Сараевоның панк/гараж рок тобы Zabranjeno Pušenje-де бас-гитарада ойнай бастады, бұл топ Жаңа Примитивизм қозғалысының бір бөлігі болды. Бұған дейін "Алтын пальма" жүлдесін жеңіп алған, танымал кинорежиссер Кустурица, Zabranjeno Pušenje тобының жетекшісі Неле Карайлич бұқаралық ақпарат құралдарында дау туғызғаннан кейін, оның сөздік қылмыс жасауына байланысты сотталуына және Югославия медиасында топқа ресми тыйым салынуына соққаннан кейін ғана топқа қосылды. Бұл олардың коммерциялық перспективасына зиян келтіріп, алты мүшесінің үшеуі топты тастап кетті. Кустурица топтың үшінші студиялық альбомы Pozdrav iz zemlje Safari-ден үш трекке бас-гитара тартып, әндердің бірін жазды, сондай-ақ альбомнан "Manijak" трекіне музыкалық видео түсірді. Топтың күнделікті жұмысына толыққанды қатыспаса да, Кустурица 1988 жылы "Цыган уақыты" фильмінің түсірілімі басталғаннан кейін Zabranjeno Pušenje-ден кетті. Кустурица 1990-шы жылдардың соңында "Black Cat, White Cat" фильмінен кейін топқа қайта оралды, ал топтың аты Emir Kusturica & The No Smoking Orchestra болып өзгерді. 1999 жылы No Smoking Orchestra Universal рекордтық компаниясы арқылы Unza Unza Time атты жаңа альбомын және Эмир Кустурицаның режиссерлік еткен музыкалық видеосын жазды. Топ 1999 жылдан бері халықаралық гастрольдерде. Музыкант және композитор Горан Брегович Кустурицаның үш фильміне музыка жазды: "Цыган уақыты", Iggy Pop-тың қатысқан "Аризона арманы"; және "Underground".

Өлім - расталмаған аңыз

Кустурицаның "Өлім – расталмаған қауесет" (Смрт је непровјерена гласина / Smrt je neprovjerena glasina) атты автобиографиясы 2010 жылы қазан айында Белградта "Новости" баспасында жарық көрді. Кітаптың таныстырылымы 26 қазанда Белград кітап жәрмеңкесінде өтті, оған Неле Карайлич, Душан Ковачевич, сыртқы істер министрі Вук Еремич, Воислав Коштуница және тағы басқалар қатысты. Алғашында тек Сербия, Черногория және Ресейдің Серб Республикасында ғана жарық көрген кітаптың 20 000 данасы тез сатылып кетті. 32 000 данадан екінші басылымы қараша айында шықты және ол да бірнеше апта ішінде сатылды. 8 желтоқсанда 40 000 данадан үшінші басылымы шықты және бір күннен кейін Белградтағы "Дом Синдиката" үйінде таныстырылды. 2011 жылдың ақпан айында тағы 10 000 данамен төртінші басылымы шықты, көп ұзамай 100 000-шы кітаптың сатылғаны туралы хабарланды. Баспагер сатқан кітаптардың соңғы саны 114 000 болды. Кітаптың аудармалары 2011 жылы 30 наурызда Италияда (Алис Пармеггиани аударған) "Dove sono in questa storia" ("Мен бұл оқиғада қайдамын?") деген атпен, 2011 жылы 6 сәуірде Францияда JC Lattès баспасынан "Où suis-je dans cette histoire ?", ал 2011 жылдың қыркүйегінде Германияда "Der Tod ist ein unbestätigtes Gerücht" деген атпен жарық көрді. 2012 жылы кітап Болгарияда "Cмъpттa e нeпoтвъpдeн cлуx", Грекияда "Κι εγώ πού είμαι σ' αυτή την ιστορία;", Румынияда "Unde sunt eu în toată povestea asta", ал Венгрияда "Hogy jövök én a képbe?" деген аттармен жарияланды.

Жүздеген қайғы

Кустурицаның екінші кітабы – «Сто яда» романы, Сербияда 2013 жылдың 24 сәуірінде «Новости» а.қ. баспасынан 35 000 дана тіражбен жарық көрді. 6 маусымда 25 000 дана көлемдегі екінші басылымы шықты. Кітаптың француз тіліне аудармасы 2015 жылдың қаңтар айында JC Lattès баспасынан «Étranger dans le mariage» деген атпен жарияланды.

Неге маған бұл қажет болды ?

Оның үшінші кітабы, "Неге маған бұл керек болды" (Шта ми ово треба / Šta mi ovo treba) деп аталатын күнделігі 2018 жылдың қазан айында жарық көрді және алғаш рет Белград кітап көрмесінде таныстырылды.

Дренград

Дренград (ағаш қала) – Кустурицаның "Өмір – керемет" фильмі үшін салған дәстүрлі ауыл. Ол Сербияның астанасы Белградтан оңтүстік-батысқа қарай екі жүз километр жерде, Ужице қаласының жанында Златибор ауданында орналасқан. Бұл Мокра Гора және Вишеградқа жақын орналасқан, Югославияның Иво Андричтің "Дринадағы көпір" романымен әйгілі.

Цигандық панк опералар уақыты

2007 жылы Кустурица мен Неле Карайлич «Цыгандар уақыты» панк-операсын дайындады. Алғашқы идея 2002 жылы, бес жыл бұрын Кустурицаның әріптесі Марк ди Доменикодан туындады, ал жобаны Париж операсының директоры Жерар Мортье қолға алды. Кюстурица өзінің 1988 жылғы аттас фильмі негізінде либретто жазды, онда Балқандағы цыған жастарының ауырған қарындасының операциясына ақша табу үшін Италияға көшіп келген оқиғасы бейнеленген. Режиссер жас серб халық әншілері Стеван Анджелкович пен Милица Тодоровичті Перхан мен Азра рөлдеріне шақырды, ал тәжірибелі Карайлич Ахмет Джида рөлін сомдады. Алғашқы фильмдегі музыканы Горан Брегович жазған; алайда, Кустурица мен ол 1990 жылдардың соңынан бері қарым-қатынаста болмағандықтан, бұл туындыларды пайдалану мүмкін болмады. «No Smoking Orchestra» тобының мүшесі Дежан Спаравало жаңа музыканы жазды. Премьера 2007 жылдың маусым айында Париждегі Бастилия операсында өтті, және жағымды пікірлерге ие болды. Бастилияның үлкен сахнасынан кейін, қойылым кішкентай ареналарда көрсетілді. 2008 жылдың наурыз айында қойылым Париждегі Конгресс сарайында сахналанды. 2010 жылдың күзінде қойылым Белградтағы Сава орталығында қойылды. 2012 жылдың 29 маусымында опера Баня-Лукадағы қалалық стадионда алғаш рет ашық аспан астында, 10 000 көрерменнің қатысуымен көрсетілді. Одан кейін шілде айында Испанияның Картахена қаласында «La Mar de Músicas de Cartagena» фестивалі аясында қойылым өтті. Панк-операның келесі сахналануы 2013 жылдың тамызында Ресейдің Краснодар қаласында Кубана фестивалі барысында жоспарланған.

Кюстендорф кино және музыка фестивалі

2008 жылдан бері Дрвенград жыл сайынғы Кюстендорф кино және музыка фестиваліне төңкерілді, онда әлемнің түкпір-түкпірінен фильмдер мен музыка ұсынылады, сондай-ақ студенттік қысқаметражды фильмдерге арналған конкурс бағдарламасы бар. Фестиваль қызыл кілемшесіз және Голливудтың танымал фестиваль атрибуттарысыз өткізіледі. Кустуриканың кино саласындағы беделі мен кәсіби және жеке байланыстарының арқасында жыл сайын Еуропа және әлемдік киноның көрнекті қонақтары келеді. Фестивальге Джонни Депп, Моника Беллуччи, Никита Михалков, Гаэль Гарсия Берналь, Абель Феррара, Ким Ки Дук, Одри Тату сияқты әлемдік жұлдыздар қатысты.

Андричград

2011 жылдың 28 маусымында Кустурица 2014 жылға дейін аяқталуы жоспарланған Вишеградта орналасқан Андричградты (Каменград деп те аталады, яғни Тас қала) салу жобасын бастады. Андричград Сербиядағы Кустурицаның алғашқы қаласы Дрвенградтан бірнеше шақырым қашықтықта орналасқан. Андричград Нобель сыйлығының лауреаты Иво Андричтің "Дринадағы көпір" кітабы негізінде түсірілетін "На Дрини ćuprija" атты жаңа фильмінің түсірілім алаңы ретінде пайдаланылады. Қаланың аты Андричград, серб тілінде "Андрич қаласы" деген мағынаны білдіреді, оның тегінен алынған.

Отбасы

Кустурица Майя Мандичке үйленген; жұптың екі баласы бар. Оның босниялық тамырына соңғы сатқындық деп санаған сыншыларына ол былай деп жауап берді: «Менің әкем атеист еді және ол өзін әрқашан серб деп сипаттады». Діннің жоғарыда аталған қақтығысына қарамастан, Кустурица өзін босниялық немесе серб ретінде қарастырудан бас тартты. Керісінше, ол өзінің тек югослав екенін қайта-қайта айтты. Анасы өлім төсегінде жатқанда, ол әулетін білуге тырысып, Кустурица әулетінің православие дінінің екі тармағынан тарағанын анықтады. Оның XVIII ғасырда Арсланагич көпірін салуға көмектескен атасы Билецадан және Бабич әулетінен шыққан. Географ Жевто Дедиджердің (1880–1918) Билеца аймағындағы (1902) зерттеулеріне сәйкес: Кустурица әулеті Плана ауылындағы čopor (топталған аймақ, сөзбе-сөз "топ") жерінде тұрған; олар Кожак әулетімен (төрт үй) қатар сегіз үй салып, солтүстік-батысқа қарай Авдич әулетінен (23 үй) бір жазықтықпен орналасқан. Границада Планадан 80 жыл бұрын көшіп кеткен Кустурица әулеті болған. Саво Пуичтің сөзіне қарағанда, атасы Хадждарбег Кустурица Волуяк тауында тұратын čauš (әскери шенді тұлға) болған және ол әділ адам ретінде танылған, мұсылман құлдарын босатып алған, православие дін қызметкерлерін және өзіне бағынышты шаруаларын қорғаған.

Сербия мәселесі

Кустурица Анте Марковичтің Югославия реформалық күштері одағының ерте қолдаушысы болды. 2007 жылғы парламент сайлауында ол премьер-министр Воислав Коштуница мен оның орталық-оңшыл Сербия демократиялық партиясына тікелей емес қолдау көрсетті. 2007 жылы ол Косовоның бөлінуіне қарсы сербтік «Косово – Сербия» науқанына қолдау көрсетті. Кустурицаға 2012 жылдың 12 мамырында «серб халқының әлемдегі жанқиярлық қамқорлығы мен таныстырылуы» үшін Бірінші дәрежелі Әулие Сава ордені табысталды.

Роман Полански

2009 жылы Кустурица 1977 жылғы жыныстық қанаулыққа қатысты айыптаулар бойынша тұтқындалған режиссер Роман Поланскиді қолдау петициясына қол қойды. Ол кинофестивальға жол тартқанда ұсталған болатын. Петиция авторларының пікірінше, мұндай әрекет кинофестивальдерін туындыларын "еркін және қауіпсіз" көрсетуге арналған орын ретіндегі дәстүрін жояды, сондай-ақ бейтарап елдерге саяхаттайтын кинорежиссерлерді тұтқындау "ешкімнің салдарына наразы бола алмайтын іс-әрекеттерге" есік ашады.

Путин мен Ресей

Ресей президенті Владимир Путин туралы ол 2012 жылы былай деді: "Егер мен ағылшын болсам, Путинге қарсы болар едім. Егер мен америкалық болсам, тіпті онымен соғысар едім, бірақ егер мен ресейлік болсам, оған дауыс берер едім". 2012 жылғы мамыр айында Путиннің үшінші рет президенттікке ие болуы кезінде Кустурица Кремльде болды. Ол 2014 жылы Ресейдің Қырымды қосып алуын қолдады. 2016 жылдың 4 қарашасында Мәскеуде Владимир Путиннен Достық орденімен марапатталды. Ол шарада орыс тілінде сөйледі. 2022 жылдың сәуірінде Кустурица Украинаға басып кіргеннен кейін Ресейге санкциялар салмауға шақыратын петицияға қол қойды. Петицияда Ресей және Сербия халықтары арасындағы одақ – Сербияның аумақтық тұтастығын сақтаудың жалғыз кепілі екені айтылды.

Жұмыс

Кустурица мен оның туындылары ел ішінде де, шетелде де қырқыстар тудырды. Душан Ковачевич жазған «Underground» фильмі мемлекеттік Югослав теледидарының қаражаты есебінен жартылай қаржыландырылды. Ол Югославияның Екінші дүниежүзілік соғыстан бастап 1990 жылдардағы қақтығыстарға дейінгі тарихын баяндайды. Босниялық және француз сыншылары фильмде сербтерді қолдайтын үгіт бар екенін мәлімдеді. Француз философы және жазушысы Ален Финкилькраут, 1990 жылдары Хорватия президенті Франьо Туджманды қолдаған адам, Канн кинофестивалі төрешілер алқасының сыйлығын сынап, былай деді: «Underground» фильмін мойындау арқылы Канн төрешілер алқасы дамыған қиялы бар шығармашылықты құрметтеген деп ойлады. Шындығында, ол қылмыстық стереотиптерді бейнелейтін құлшыныспен және жарқырап тұратын суретшіге құрмет көрсетті. Канн жюриі сербтердің ең тоқыраған және адаспаздық үгітінің нұсқасын мақтады. Боснияға қарсы осындай қатыгездік пен Батыстың немқұрайлылығы мен жеңілтек әрекеттеріне осындай әзіл-қалжыңды тілмен тіл білдіруді тіпті шайтан да ойлап шығара алмаған еді. Француз философы Бернар Анри Леви «Underground» фильмін сынап, фильм түсірді. Сараевода туған, соғысқа дейін АҚШ-қа эмиграциялаған жазушы Александр Хемон «Underground» сербтердің жасаған зұлымдықтарын «Балқан соғысын жаппай, табиғи, жабайы ақымақтықтың өнімі» ретінде көрсету арқылы азайтады деді.

Андрей Николаидис

Черногориялық жазушы және бағанашы Андрей Николаидис, Босния соғысы кезінде Слободан Милошевичтің насихатына қолдау білдіргені үшін Кустурицаны сынады. Кустурица Николаидисті және Monitor газетін Черногория Жоғарғы сотына азаматтық талаппен шағымданып, зиян өтеуін талап етті. Нәтижесінде, Николаидис Кустурицаға атақты режиссерді "Милошевичтің соғыс машинасының медиа жұлдызы" деп атағаны үшін 6490 доллар төлеуге міндеттелді. Сот дәлелдердің жеткілікті түрде сенімді емес екенін мәлімдеді. Соңында Николаидис пен газетке журналистика кодексін бұзғаны үшін, мақалада Кустурицаны "ақымақ, келбетсіз және жемқор" деп атағаны үшін 12 000 евро айыппұл салынды.

2010 жылғы Анталия фестивалі

2010 жылдың қазан айында Кустурица түрік режиссері Семих Капланоглу мен Түркияның мәдениет министрі Ертугрул Гюнейдің Босния соғысы туралы оның айтқан сөздері мен пікірлеріне байланысты ашық сынағаннан кейін Анталия Алтын апельсин кинофестивалінің төрешілер алқасынан шықты. Кустурицаны сынға алуды «Түрік-Босниялық мәдени федерациясы» деп аталатын ұйым, Кустурица төрешілер алқасының құрамына енгені жарияланғаннан кейін бастады. Түрік БАҚ-тары Кустурицаның соғыста қаза болғандардың санын және мұсылман әйелдеріне жасалған зорлық-зомбылықты жиі азайтқандығын хабарлады. Кейін Нойеншвандердің баспасөз хатшысы ешқандай физикалық шабуыл болмағанын, ал Нойеншвандерге шағын топ сөздік шабуыл жасағанын мәлімдеді. Кустурица бұл оқиғаға қатысты келесіні айтты: Мен Анталия қаласының әкімі Мустафа Акайдыннан осы оқиға үшін шын жүректен кешірім алдым. Ақиқатында, мен Стамбулдағы биліктегі коалицияның орталық билігі мен Анталиядағы жергілікті биліктің арасындағы саяси күрестегі жанама құрбан болдым, онда жергілікті билік «Республикалық халық партиясының» қолында.

Сәулет

Филипп Роттье 2005 жылы Сербиядағы Златибор тауындағы этникалық ауыл жобасы – Кюстендорф (сондай-ақ Дрвенград – "ағаш қаласы" деп те аталады) үшін Еуропалық сәулет сыйлығымен марапатталды. Бұл сыйлық Брюссельдік архитектура қоры тарапынан үш жылда бір рет табыс етіледі.