Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сербиялық кинорежиссер және сценарист (1932–2019)
Serbian film director and screenwriter (1932–2019)
Душан Макавеев (13 қазан 1932 – 25 қаңтар 2019) – 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында Югославия киносындағы жаңашылдықпен танымал болған сербиялық кинорежиссер және сценарист. Макавеевтің халықаралық аренада ең сәтті болған туындысы – 1971 жылы түсірілген «W. R.: Ағзаның құпиялары» атты саяси сатиралық фильмі, оның режиссурасы мен сценарийін өзі жазған.
Dušan Makavejev (, ; 13 October 1932 – 25 January 2019) was a Serbian film director and screenwriter, famous for his groundbreaking films of Yugoslav cinema in the late 1960s and early 1970s—many of which belong to the Black Wave. Makavejev's most internationally successful film was the 1971 political satire W. R.: Mysteries of the Organism, which he both directed and wrote.
Мансап
Макавеевтің алғашқы үш көркем фильмі – «Адам құс емес» (1965, «Қара толқын» кезеңінің актрисасы және иконасы Милена Дравич ойнаған), «Махаббат оқиғасы немесе жоғалған телефон операторының ісі» (1967, «Қара толқын» кезеңінің актрисасы және иконасы Эва Рас ойнаған) және «Қорғалмаған тазалық» (1968) – оған халықаралық деңгейде атақ әкелді. Соңғысы 18-ші Берлин халықаралық кинофестивалінде жюридің ерекше «Күміс аю» сыйлығын жеңіп алды. 1970 жылы ол 20-шы Берлин халықаралық кинофестивалінің қазылар алқасының мүшесі болды. 1991 жылы 17-ші Мәскеу халықаралық кинофестивалінің қазылар алқасының мүшесі болды. 1971 жылы түсірген «W. R.: Ағзаның құпиялары» (Милена Дравич, Ягода Калопер және Ивица Видович ойнаған) фильмі, жыныстық және саяси мазмұнына байланысты Югославияда тыйым салынды. Ол фильмдегі авторитарлық тұлғаларды өздерін бақылай алмай, басқаларды басқаруға тырысатын адамдар деп сипаттады. Макавеевтің фильміне байланысты туған саяси дау-дамай Югославиядағы саяси ахуалдың күшейе түскенін көрсетті, бұл режиссердің отандық мансабын тоқтатып, оның Еуропа мен Солтүстік Америкаға көшіп, жұмыс істеуіне әкелді. Макавеевтің келесі фильмі – «Татымды фильм» (1974) – режиссердің Югославиядан тыс жерде түсірген алғашқы толық метражды туындысы болды (фильм Канадада түсірілді). Фильмдегі жыныстық қатынастың ашық бейнеленуі және сексуалдық мәселелерге батыл қарауы көрермендер санын азайтты (демек, ол көбінесе артхаус кинотеатрларымен шектелді) және сонымен қатар фильмнің бірнеше елде цензураға ұшырауына себеп болды. Макавеев: «Татымды фильмнен кейін мен барлық байланыстарымды үзіп жібергендей болдым. Продюсерлермен сөйлесу мүмкіндігінен айырылдым». Жеті жылдық үзілістен кейін Макавеев салыстырмалы түрде дәстүрлі қара комедия – «Монтенегро» (1981) фильмін шығарды. Режиссердің келесі көркем фильмі – Фрэнк Мурхаус жазған әңгімелерге негізделген және Эрик Робертс пен Грета Скаччи ойнаған «Кока-Кола баласы» (1985) – оның ең көп көрерменге толыған туындысы болып саналады. Макавеев 2007 жылы түсірілген серб деректі фильмі «Забраньени без забране» («Тыйым салынбаған тыйым») фильміндегі баяндаушылардың бірі ретінде пайда болады, ол Югославия кино цензурасының тарихы мен мәніне терең үңіледі, елдің ерекше саяси-мәдени механизмдері арқылы саяси тұрғыдан даулы фильмдерге ресми емес тыйым салуды зерттейді. Фильмде коммунистік дәуірдегі маңызды режиссерлермен жасалған түпнұсқа сұхбаттар бар. Ол екі кітапта таңдамалы мақалаларын жариялады: «Poljubac za drugaricu parolu» (1960) және «24 sličice u sekundi» (1965).
Makavejev's first three feature films, Man Is Not a Bird (1965, starring actress and icon of the "Black Wave" period in film, Milena Dravić), Love Affair, or the Case of the Missing Switchboard Operator (1967, starring actress and icon of the "Black Wave" period in film, Eva Ras) and Innocence Unprotected (1968), all won him international acclaim. The last mentioned won the Silver Bear Extraordinary Prize of the Jury at the 18th Berlin International Film Festival. In 1970 he was a member of the jury at the 20th Berlin International Film Festival. In 1991 he was a member of the jury at the 17th Moscow International Film Festival. His 1971 movie W. R.: Mysteries of the Organism (starring Milena Dravić, Jagoda Kaloper, and Ivica Vidović) was banned in Yugoslavia due to its sexual and political content. He described authoritarian figures in the film as people who are not in control of themselves striving to control others. The political scandal surrounding Makavejev's film was symptomatic of an increasingly oppressive political climate in Yugoslavia that effectively ended the director's domestic career and resulted in his leaving Yugoslavia to live and work abroad in Europe and North America. Makavejev's next film, Sweet Movie (1974), was the first feature work that the director produced entirely outside of Yugoslavia (the film was made in Canada). The film's explicit depiction of sex together with its bold treatment of the more taboo dimensions of sexuality reduced the size of its audience (i. e. it was largely confined to the art house context) and also resulted in the film's being censored in several countries. Makavejev said: "After Sweet Movie it was as if I had burned all my bridges. I just lost the chance to talk to producers." After a seven year hiatus in feature film production, Makavejev released the comparatively more conventional black comedy entitled Montenegro (1981). The director's next feature film, The Coca Cola Kid (1985), which was based on short stories by Frank Moorhouse and featured performances by Eric Roberts and Greta Scacchi, is arguably his most accessible picture. Makavejev appears as one of the narrators in the 2007 Serbian documentary film Zabranjeni bez zabrane (Banned without being banned), which gives profound insight into the history and the nature of Yugoslav film censorship through its investigation of the country's distinctive political cultural mechanisms for unofficially banning politically controversial films. The film contains original interviews with key filmmakers from the communist era. He published two books of selected articles: Poljubac za drugaricu parolu (1960) and 24 sličice u sekundi (1965).
Көзқарастар
1993 жылы Макавеев Open Media компаниясы Channel 4 арнасы үшін түсірген және кейіннен The Times газетінде жарияланған британиялық "Пікірлер" телелекциясында жарты сағат сөйледі. Макавеев өзін әлем азаматы деп есептейді, бірақ сонымен қатар "Югославияның қалдықтарының" бірі екенін де айтады. Ол Жак Турнеурдың голливудтық қорқыныш фильмінің классикасы "Мысық адамдар" фильмін кино тарихында сербтерді атаған сирек фильмдердің бірі деп атады: "Қараңғы аймақтан келген, жамандықпен қиналып жүрген халық; олар ренжігенде қатыгез мысықтарға, пантераларға айналып, өздерін ренжіткен немесе қабылдамағандарды өлтіреді". Ол Боснияның этникалық принцип бойынша бөлінуіне қатысты:
In 1993 Makavejev wrote and appeared in a half hour televised Opinions lecture in Britain, produced by Open Media for Channel 4 and subsequently published in The Times. Makavejev speaks of himself as a citizen of the world but "of the leftovers of Yugoslavia too". He cites Jacques Tourneur's Hollywood horror classic Cat People as one of the rare films in the history of the cinema that mention Serbs, "a people from an obscure region who were haunted by evil; when hurt they turn into ferocious cats, like panthers, and killed those whom they thought to be the source of hurt of rejection". He comments on the division of Bosnia on ethnic lines:
"Сербтер де, хорваттар да ұлтшылдық мифтерді құраған, бұл голливудтық оқиғаның пайда болған таулы аймақтан шыққан. Қарулы қақтығысқа дейін бұл адамдар ұлтшылдық ықыласты қоздырып, идеологиялық соғыс жүргізіп, қақтығыс сөзсіз болатынын және екі ұлттың қанды құшақтасатынын көрсетті. Өмір сүріп қалған әр адам үшін этникалық тұрғыдан таза мемлекет құруға қанша уақыт керек? Әр отбасы үшін мемлекет, әке хорват болса, ана мұсылман болса, қыз югослав болса, ұл серб болса, ит үшін жеке ту, мысық үшін жеке валюта."
"Creators of nationalist myths, both Serbs and Croats, came from the same mountainous region that was probably the source of this Hollywood story. Before the armed conflict, these people were whipping up nationalist fever and indoctrination until conflict became inevitable and both nations were trapped in a bloody embrace How long will it take for an ethnically "clean" state for every single person who miraculously stays alive? A state for each family, a state for the father in case he is a Croat, a state for the mother in case she is a Muslim, a state for the daughter in case she is a Yugoslav, a state for the son in case he is a Serb, a specific flag for the dog, a currency for the cat."