Кіріспе
Vetus Latina ("Ескі латын" латын тілінде), Vetus Itala ("Ескі итальян"), Itala ("Итальян") және Ескі итальян тілінде де белгілі, және белгілі бір таңбамен (сиглуммен) көрсетіледі, – бұл латын тіліне жасалған Библия мәтіндерінің (Ескі және Жаңа өсиеттер) Вульгатадан (4-ғасырдың соңында Иероним жасаған латын аудармасы) бұрынғы аудармаларына берілген жалпы атау. Vetus Latina аудармалары Вульгатамен бірге қолданыла берді, бірақ ақырында Вульгата Католик шіркеуінің стандартты латын Библиясына айналды, әсіресе Тридент соборы (1545–1563) Вульгата аудармасын католик Библиясы мәтіні үшін авторитетті деп бекіткеннен кейін. Дегенмен, Vetus Latina мәтіндері литургияның кейбір бөліктерінде сақталып қалды (мысалы, "Пәтер Ностер"). Vetus Latina-ның ағылшын тіліндегі аудармасы "Ескі латын" болғандықтан, олар кейде "Ескі латын Библиясы" деп те аталады, бірақ олар ежелгі латын емес, кейінгі латын тілінде жазылған. Бүгінде сақталған Vetus Latina қолжазбалары 350 жылдан бастап 13-ғасырға дейінгі кезеңде жазылған.
Vetus Latina ("Old Latin" in Latin), also known as Vetus Itala ("Old Italian"), Itala ("Italian") and Old Italic, and denoted by the siglum , is the collective name given to the Latin translations of biblical texts (both Old Testament and New Testament) that preceded the Vulgate (the Latin translation produced by Jerome in the late 4th century). The Vetus Latina translations continued to be used alongside the Vulgate, but eventually the Vulgate became the standard Latin Bible used by the Catholic Church, especially after the Council of Trent (1545–1563) affirmed the Vulgate translation as authoritative for the text of Catholic Bibles. However, the Vetus Latina texts survive in some parts of the liturgy (e. g., the Pater Noster). As the English translation of Vetus Latina is "Old Latin", they are also sometimes referred to as the Old Latin Bible, although they are written in the form of Latin known as Late Latin, not that known as Old Latin. The Vetus Latina manuscripts that are preserved today are dated from AD 350 to the 13th century.
Мәтін
"Vetus Latina Bible" деп аталатын жалғыз бір кітап жоқ. Vetus Latina – Септуагинта мен Жаңа өсиеттің Иеронимнің "Вулгатасынан" бұрын жасалған латын тіліне аудармаларының жиынтығы. Оған Тобит кітабы, Юдит кітабы және 1, 2 Маққабилер кітаптары кіреді.
Жаңа Келісім
Брюс Мецгер Ескі Латын қолжазбаларындағы Лұқа 24:4–5 аяттарын салыстырғаннан кейін, осы үзінді үшін ғана "сақталған Ескі Латын қолжазбаларында кем дегенде 27 түрлі нұсқа бар екенін" анықтады.
Ауыстыру
IV ғасырдың соңында Иероним Ескі өсиеттің латын тіліндегі аудармаларын жаңартуға кіріскенде, ол Септуагинта мен Ветус Латина аудармаларын сол кезде қол жетімді еврей тіліндегі түпнұсқа мәтіндермен тексерді. Ол шіркеу дәстүрінен айырылып, өзінің "Вулгата" нұсқасындағы Ескі өсиеттің көп бөлігін грек тіліндегі Септуагинтадан емес, еврей тіліндегі көздерден аударды. Оның бұл таңдауы замандасы Августин тарапынан қатаң сынға ұшырады, ал Иеронимді жалғаншы деп есептегендер одан да күшті айыптаулар жасады. Бір жағынан, ол Септуагинтаны түзетуде еврей мәтіндерінің филологиялық және теологиялық тұрғыдан басымдығын дәлелдесе, екінші жағынан, оған тағылған ересь айыптарының тұсында Иероним Септуагинта мәтіндерін де мойындады.