Кіріспе

Vetus Latina ("Ескі латын" латын тілінде), Vetus Itala ("Ескі итальян"), Itala ("Итальян") және Ескі итальян тілінде де белгілі, және белгілі бір таңбамен (сиглуммен) көрсетіледі, – бұл латын тіліне жасалған Библия мәтіндерінің (Ескі және Жаңа өсиеттер) Вульгатадан (4-ғасырдың соңында Иероним жасаған латын аудармасы) бұрынғы аудармаларына берілген жалпы атау. Vetus Latina аудармалары Вульгатамен бірге қолданыла берді, бірақ ақырында Вульгата Католик шіркеуінің стандартты латын Библиясына айналды, әсіресе Тридент соборы (1545–1563) Вульгата аудармасын католик Библиясы мәтіні үшін авторитетті деп бекіткеннен кейін. Дегенмен, Vetus Latina мәтіндері литургияның кейбір бөліктерінде сақталып қалды (мысалы, "Пәтер Ностер"). Vetus Latina-ның ағылшын тіліндегі аудармасы "Ескі латын" болғандықтан, олар кейде "Ескі латын Библиясы" деп те аталады, бірақ олар ежелгі латын емес, кейінгі латын тілінде жазылған. Бүгінде сақталған Vetus Latina қолжазбалары 350 жылдан бастап 13-ғасырға дейінгі кезеңде жазылған.

Мәтін

"Vetus Latina Bible" деп аталатын жалғыз бір кітап жоқ. Vetus Latina – Септуагинта мен Жаңа өсиеттің Иеронимнің "Вулгатасынан" бұрын жасалған латын тіліне аудармаларының жиынтығы. Оған Тобит кітабы, Юдит кітабы және 1, 2 Маққабилер кітаптары кіреді.

Жаңа Келісім

Брюс Мецгер Ескі Латын қолжазбаларындағы Лұқа 24:4–5 аяттарын салыстырғаннан кейін, осы үзінді үшін ғана "сақталған Ескі Латын қолжазбаларында кем дегенде 27 түрлі нұсқа бар екенін" анықтады.

Ауыстыру

IV ғасырдың соңында Иероним Ескі өсиеттің латын тіліндегі аудармаларын жаңартуға кіріскенде, ол Септуагинта мен Ветус Латина аудармаларын сол кезде қол жетімді еврей тіліндегі түпнұсқа мәтіндермен тексерді. Ол шіркеу дәстүрінен айырылып, өзінің "Вулгата" нұсқасындағы Ескі өсиеттің көп бөлігін грек тіліндегі Септуагинтадан емес, еврей тіліндегі көздерден аударды. Оның бұл таңдауы замандасы Августин тарапынан қатаң сынға ұшырады, ал Иеронимді жалғаншы деп есептегендер одан да күшті айыптаулар жасады. Бір жағынан, ол Септуагинтаны түзетуде еврей мәтіндерінің филологиялық және теологиялық тұрғыдан басымдығын дәлелдесе, екінші жағынан, оған тағылған ересь айыптарының тұсында Иероним Септуагинта мәтіндерін де мойындады.