Кіріспе
Джон Филлипс (John Phillips) (25 желтоқсан 1800 – 24 сәуір 1874) – ағылшын геологы. 1841 жылы тау жыныстары қабаттарындағы қазбалардың салыстырылуына негізделген алғашқы жаһандық геологиялық уақыт шкаласын жариялады, соның ішінде ол өзі ойлап тапқан мезозой терминін қоса терминологияны стандарттауға үлкен үлес қосты.
John Phillips FRS (25 December 1800 – 24 April 1874) was an English geologist. In 1841 he published the first global geologic time scale based on the correlation of fossils in rock strata, thereby helping to standardize terminology including the term Mesozoic, which he invented.
Өмір және жұмыс
Филипс Уилтширдегі Марден қаласында дүниеге келген. Оның әкесі ежелгі Уэльс отбасынан шыққан, бірақ Англияда акциз қызметкері болып қоныстанды және әйгілі ағылшын геологы Уильям Смиттің әпкесіне үйленді. Екі ата-анасы да бала кезінде қайтыс болғаннан кейін, Филипсстің қамқорлығын Смит өз міндетіне алды және 1815 жылдың басында Филипс Смиттің Лондон үйіне әкелінді. Келесі бірнеше жылда ол түрлі мектептерге барып, геологиялық зерттеулер мен жазуда ағасына көмектесті; сондай-ақ литографияға (дайындалған тас тақталардан басып шығару) қызығушылық танытты және бұл процестің алғашқы ағылшын шеберлерінің бірі болды, шамамен 1816 және 1819 жылдар аралығында тәжірибелер жүргізді. Мектепті бітіргеннен кейін Филипс Смитпен бірге геологиялық карталарды дайындауға байланысты саяхаттар жасады. 1824 жылдың көктемінде Смит геология бойынша дәріс оқу үшін Йоркке барды, және онымен бірге оның туған інісі Филипс те барды. Филипс Йоркширдің ірі қалаларында мұражайларды ұйымдастыру және ондағы жинақтар бойынша дәріс оқу курстарын өткізу үшін келісімдер жасады. 1826 жылы ол Йоркшир мұражайының сақтаушысы және Йоркшир философиялық қоғамының хатшысы болды, сонымен қатар Генри Робинсон ЙПС кітапханашысы қызметін атқарды. Осы орталықтан Филипс өз қызметін округтен тыс қалаларға кеңейтті және 1831 жылы Лондон университетінің колледжін өз іс-әрекетіне қосты. Сол жылы Йорк қаласында Ұлыбритания ғылымын дамыту қауымдастығы құрылды, және Филипс оны ұйымдастыруға атсалысқан адамдардың бірі болды. 1832 жылы бірінші көмекші хатшы болып тағайындалды, ол 1859 жылға дейін қызмет етті. 1834 жылы ол Лондон Корольдік колледжінде геология профессоры лауазымына қабылданды, бірақ Йорк қаласындағы жұмысын сақтап қалды. 1834 жылы Филипс Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды. Кейінгі жылдары ол құқық ғылымдарының докторы (LL. D.) дәрежесін Дублин мен Кембриджден, ал азаматтық құқық докторы (D. C. L.) дәрежесін Оксфордтан алды; ал 1845 жылы Лондон геологиялық қоғамының Вулластон медалімен марапатталды. 1840 жылы ол Йорк мұражайынан бас тартты және Генри Де ла Беш басқаратын Ұлыбритания геологиялық қызметіне тағайындалды. Филипс Девон, Корнуолл және Батыс Сомерсет аймақтарының палеозойлық қазбаларын зерттеумен біраз уақыт айналысты, олар туралы сипаттамалық еңбек жариялады (1841 жылы). Сол жылы ол тау жыныстарының қабаттарын онда табылған қазбалардың түрлеріне сәйкес реттеп, алғашқы рет дүниежүзілік геологиялық уақыт шкаласын жариялады. Бұл палеозой кезеңінің терминдерін қолдануды стандарттауға көмектесті, ол бұрынғы қолданыстан гөрі ұзақ мерзімге дейін созылды, ал мезозой кезеңі, соңғысы оның жеке өнертабысы болды. Ол сондай-ақ Малверн таулары аймағын егжей-тегжейлі зерттеді, оның нәтижесінде "Зерттеулер туралы естеліктер" том II-де (1848) жарияланған егжей-тегжейлі есеп дайындалды. 1844 жылы ол Дублиндегі Тринити колледжінің геология профессоры болды. Тоғыз жылдан кейін, Оксфорд университетінің геология кафедрасында декан Баклендтің орнын ауыстырған Хью Эдвин Стрикленд қайтыс болғаннан кейін, Филипс оның орнына тағайындалды. 1856 жылы декананың қайтысымен Филипс өзі оқырман болды, ол өмірінің соңына дейін осы лауазымды иеленді. Оксфордта тұрған кезінде ол 1859 жылы құрылған Университет мұражайының негізін қалауға және ұйымдастыруға үлкен үлес қосты (оның Университет мұражайындағы тастар мен қазбалар туралы хабарламаларын қараңыз, 1863 ж.; және Х. В. Акланд пен Дж. Раскин жазған "Оксфорд мұражайы", 1859 ж.; 1893 ж. қосымшалармен қайта басылды). Филипс 1854 жылдан 1870 жылға дейін Ашмолеан мұражайының да сақтаушысы болды. 1859-1860 жылдары ол Лондон геологиялық қоғамының президенті, ал 1865 жылы Британдық қауымдастықтың президенті болды. Филипс 1862 жылы Марс планетасының қарсы тұру кезінде астрономиялық бақылаулар жасады. 1874 жылдың 23 сәуірінде ол All Souls колледжінде түскі ас ішіп, бірақ шығып бара жатып, сүрініп, тас баспалдақтан құлап түсті. Ол келесі күні қайтыс болып, өз қарындасы Энн мен оның меценаты Томас Грейдің қасында Йорк зиратында жерленді. Оның табытын Оксфордтың теміржол стансасына 200 университет оқытушысы сүйемелдеп алып келді. Марс және Ай бетіндегі кратерлер оның құрметіне аталған.
Көк пластинка
2016 жылдың ақпан айында Йорк мұражай бағындағы (Сент-Мэри лоджіның қабырғасына) Джон Филлипсті еске алу үшін көк тақта орнатылды, ол 19 ғасырдың ортасында осы жерде тұрған. Йоркшир философиялық қоғамы, Йорк азаматтық қоры және Йорк мұражайлары қоры арнайы орнатқан тақтада былай деп жазылған: "Джон Филлипс ФРС, 1800-1874, геолог. Йоркшир философиялық қоғамының қызметкері және Йоркшир мұражайының алғашқы сақтаушысы 1839-1853 жылдар аралығында осы жерде тұрды".