Жұқпалы ішек қоздырғышымен туындаған қан инфекциясы ауруы
Septicemic plague
Жұқпалы ауру – Yersinia pestis бактериясынан туындайтын қан инфекциясы. Белгілері: қызба, ішек бұзылысы, қан кету, дене мүшелерінің зақымдануы, өлім. Дер кезінде емделмесе, өлімге алып келеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Адамның Yersinia pestis қоздырғышынан туындайтын ауруы
Human disease caused by Yersinia pestis
Септик оба – обаның үш түрінің бірі және оны Yersinia pestis – грам-теріс бактериялар түрі тудырады. Септик оба – қан инфекциясын қамтитын жүйелік ауру және көбінесе жұққан шыбырлаулардың шағуы арқылы таралады. Септик оба тараған интраваскулярлық қан ұю бұзылысына алып келуі мүмкін және емделмеген жағдайда әрқашан өлімге соқтырады. Обаның басқа түрлері – бубондық және пневмониялық оба. Құрсақ ауруы
Қан ұю проблемаларына байланысты тері астында қан кету
Ауыз, мұрын немесе тік ішек қан кетуі
Асқазан-ішек симптомдары, соның ішінде лоқсып, құсу (қанмен бірге болуы мүмкін) және диарея
Қызба
Ауру
Қан қысымының төмендеуі
Органдардың жұмысының тоқтауы
Шок
Шеткі ағзалардағы (көбінесе саусақтарда, мұрында және бақайшаларда) тіндердің (гангренаның) өлімі
Тыныс алудың қиындауы
Өлім
Septicemic plague is one of the three forms of plague, and is caused by Yersinia pestis, a gram negative species of bacterium. Septicemic plague is a systemic disease involving infection of the blood and is most commonly spread by bites from infected fleas. Septicemic plague can cause disseminated intravascular coagulation and is always fatal when untreated. The other varieties of the plague are bubonic plague and pneumonic plague. Abdominal pain
Bleeding under the skin due to blood clotting problems
Bleeding from mouth, nose or rectum
Gastrointestinal symptoms, including nausea, vomiting, which can be with blood, and diarrhea
Fever
Chills
Low blood pressure
Organ failure
Shock
Death of tissue (gangrene) in extremities, mostly fingers, nose, and toes
Difficulty breathing
Death
Бұл симптомдар көптеген адам ауруларында кездеседі және өздерінен-өздері ешқандай оба инфекциясын көрсете алмайды. Септик обаның асимптоматикалық болуы мүмкін екенін және ешқандай симптомсыз өлімге әкелуі мүмкін екенін ескеру маңызды.
These symptoms are common to many human illnesses and are not considered, in and of themselves, to signify infection with any form of plague. It is important to note that septicemic plague may be asymptomatic and may cause death absent of any symptoms.
Алдын алу
Септик оба инфекциясын жұқтырмау үшін келесі қадамдар мен сақтық шараларын қолдану қажет. Соңғы тридцать жылда Колорадо штатында осы бактерияға үш адам ғана шалдыққан.
The following steps and precautions should be used to avoid infection of the septicemic plague: Only three people in Colorado had contracted the bacteria in the previous thirty years.
Тарих
Септик обасы 1348-1350 жылдар аралығында болған үш обаның ең сирек кездесетін түрі болды (қалған екеуі – бубондық оба және пневмониялық оба). Басқалары сияқты, септик обасы да Шығыс Азиядан Қара теңіз арқылы сауда жолдарымен Жерорта теңізіне тарады. Венеция және Флоренция сияқты ірі порты қалалары мен сауда орталықтары ең ауыр зардап шекті. Қара өлімнен кейін Еуропадағы жұмысшы халықтың көптеп қаза болуы, оның салдарынан шаруалар еңбегінің экономикалық маңызы артуы, 1381 жылғы шаруалар көтерілісіне негізгі түрткіс болды.
The septicemic plague was the least common of the three plague varieties that occurred during the Black Death from 1348 to 1350 (the other two being bubonic plague and pneumonic plague). Like the others, septicemic plague spread from East Asia through trade routes on the Black Sea and down to the Mediterranean Sea. Major port cities and trade centres such as Venice and Florence were hit the hardest. The massive loss of the working population in Europe following the Black Death, resulting in the increased economic bargaining power of the serf labour force, was a major precipitating factor for the Peasants' Revolt of 1381.
Басқа жануарлар
Септик оба – зооноз, яғни әдетте адамдар жануарлардан, мысықтар мен ет жейтін жануарлар сияқтылардан жұқтыратын ауру. Ешкі, қой және түйелер де бактерия тасымалдаушылар болуы мүмкін. Мысықтарда клиникалық белгілер сирек байқалады, бірақ олар да жұқтыруы мүмкін. Солтүстік Американың Ұлы жазықтарының батысындағы аймақтар – обамен жұқтырған жануарлардың көптеп кездесетін жерлері. Обаға шағылған жануарлар көптеген басқа елдерде де табылады, әсіресе денсаулық сақтау бақылаулары тиімді емес дамушы елдерде. Ауру бактериясын жиі тасымалдайтын жануарлар – ірі кеміргіштер мен қоянтектер, бірақ ет жейтін жануарлар да кейде өз жемдері арқылы жұқтыруы мүмкін. Жемдік жануарлар бұл ауруға иммунитетсіз, ал түрлі оба штаммдарының, мысалы, ормани обаның (sylvatic plague) таралуы кейде қара құйрықты дала иттері мен қара аяқты тобықтың популяциясын жоқ еткен. 1960 жылдан бері қара құйрықты дала иттерінде оба белсенділігі байқалып келеді. АҚШ-та індет тек батыс штаттарында ғана орын алады және ол өте қауіпті, өлім-жітім көрсеткіші 100%-ға жуық, себебі жануарлардың обаға қарсы иммунитеті жоқ. Аман қалғандар – жұқпалы аурудан құтылып қалғандар, ал індеттен кейін қалпына келген топтар да қауіпте қалады. Қара аяқты тобықтар қара құйрықты дала иттерін аулағандықтан, жабайы тобықтар да ормани обаның құрбаны болады. Індет бір популяциядағы тобықтың шамамен 100%-ын өлтіре алады, ал тірі қалған тобықтар көбінесе аштыққа ұшырайды, өйткені дала иттері олардың негізгі жемі болып табылады. Бұл жануарлар арасында обаның таралуын болдырмау үшін, шашып-вакцинациялау науқандары жүргізілуде. Осыған ұқсас септикалық проблемалар әлемнің көптеген елдерінде, әсіресе денсаулық сақтау жүйесіне жұмсалатын қаржы өте төмен және денсаулық сақтау бақылаулары тиімді емес дамушы елдерде кездеседі.
Septicemic plague is a zoonosis, a disease that generally is acquired by humans from animals, such as rodents and carnivores. Goats, sheep and camels also may carry the bacteria. Cats rarely develop clinical signs but can be infected. Areas west of the Great Plains of North America are one region where plague infected animals commonly occur. Plague infested animals are found in many other countries as well, especially in developing countries where health controls are not effective. Animals that commonly carry plague bacteria are large rodents and Leporidae, but carnivores sometimes also become infected by their prey. Prey animals are not immune to the disease, and outbreaks of various strains of plague, such as sylvatic plague, have on occasion devastated populations of black tailed prairie dogs and black footed ferrets. Plague has been active in black tailed prairie dog populations since the 1960s. In the United States outbreaks only occur in the western States and they are devastating, with mortality rates near 100% because the animals have no immunity to the plague. Survivors are the ones that happened not to become infected and colonies that recover from a plague outbreak remain at risk. Because black footed ferrets prey on black tailed prairie dogs, wild ferret populations also fall victim to sylvatic plague. An outbreak can kill nearly 100% of ferrets in a population, and surviving ferrets commonly face starvation because prairie dogs are their main prey. Spray and vaccinate campaigns have aimed at preventing the spread of the plague among these animals. Similar septicemic problems occur in many countries across the world, especially in developing countries where spending on health systems is very low and health controls are not effective.