Кіріспе

Мүгедектер үшін теннис нұсқасы

Инвалидтік арбадағы теннис – мүгедектер арбасында ойнауға бейімделген теннис түрлерінің бірі. Көліктің мөлшері, тордың биіктігі және ракеткалар бірдей, бірақ жаяу тенниспен салыстырғанда екі маңызды айырмашылық бар: спортшылар арнайы жасалған арбаларды пайдаланады және допқа екі рет дейін секіруге рұқсат етіледі, екінші секіру кортының сыртында да болуы мүмкін. Инвалидтік арбадағы теннис 2007 жылдан бері барлық төрт Үлкен турнирде (Grand Slam) өткізіліп келеді және Жазғы Паралимпиада ойындарының бағдарламасына кіреді. Үш санат бар: ерлер, әйелдер және "Quad"; әр санатта жеке және жұптық турнирлер өтеді. "Quad" – ең жаңа санат, ол кем дегенде бір жоғарғы аяқ-қолының қызметін жоғалтқан, бірақ квадриплегиядан басқа да түрлі мүгеделіктері бар ойыншыларға арналған. Бұл санат кейде, әсіресе Паралимпиада ойындарында, аралас деп аталады. "Quad" ойыншылары жиі ракетканы қолдарына таспамен бекітеді, бұл функцияның жоғалғанын өтеуге көмектеседі, және кейбір ойыншыларға электр қуатымен жүретін арбаларды пайдалануға рұқсат беріледі.

Тарих

Инвалидтік арбалы теннис 1976 жылы Брэд Паркстің күш-жігерінің арқасында танымал болды, ол бәсекелі арбалы теннис спортының негізін қалаушы ретінде танылады. 1982 жылы Франция Еуропада инвалидтік арбалы теннис бағдарламасын енгізген алғашқы ел болды. Одан бері, осы спортты элиталық деңгейде насихаттауға көп күш жұмсалды. Спорт тез арада бүкіл әлемде таралып, 1988 жылғы Сеул жазғы Паралимпиадасында демонстрациялық түрде көрсетілді. 1990 жылы Майамиде мүгедектер арбасында ойнайтын теннисшілердің жарысы дене мүмкіндігі шектеусіз теннисшілермен бірге өткізілді. Бұл 15 жылдан астам уақыт бойы жалғасты. 1992 жылғы Барселона жазғы Паралимпиадасында инвалидтік арбалы теннис толыққанды жарыс түріне ие болды. 2000 жылғы Сиднейде өткен жазғы Паралимпиада ойындары халықтың қызығушылығын арттырып, осы спортты жыл сайынғы төрт үлкен теннис турниріне (Grand Slam) қосуға мүмкіндік берді. 2004 жылы Рик Дрейнидің күш-жігерінің нәтижесінде Паралимпиада бағдарламасына квад категориясы қосылды. 2002 жылғы Австралия ашық чемпионатында 8-ші сыныптағы инвалидтік арбалы теннисшілердің жарысы алғаш рет үлкен турнирдің алаңында және уақытында өтті. 2005 жылы Мастерс сериясы құрылды, ол барлық Grand Slam турнирлері мен жыл соңындағы чемпионаттарды біріктірді, Уимблдон мен АҚШ ашық чемпионаты Мельбурнге қосылды. 2007 жылы Ролан Гаррос та қосылды, ал Классикалық 8 турнирі екі аптадан кейін сол жерде өткен Австралия ашық чемпионатымен ауыстырылды. 2009 жылы дене мүмкіндігі шектеусіз теннисшілердің барлық турнирлері Grand Slam деп атала бастады. Нидерланды көптеген ірі турнирлерде, соның ішінде Паралимпиада ойындары мен Grand Slam турнирлерінде жеңіске жетіп, үстемдік танытты. Эстер Вержеер төрт Паралимпиада алтын медалін жеңіп алып рекордты сақтайды – 2000, 2004, 2008 және 2012 жылғы ойындарда. Ол қатарынан жеңіске жеткен ең көп инвалидтік арбалы теннис ойыншысы болып табылады. 2013 жылғы маусымда ITF қос ойында үшінші және шешуші сеттің орнына матч-тай-брейктерді қабылдауға шешім қабылдады. Алайда, бұл тай-брейктер ITF1 және одан төмен деңгейдегі турнирлерде және Әлемдік командалық кубокта ғана қолданылады. Grand Slam турнирлері өз форматтарын өздері анықтауға құқылы болды.