Зичмни және Зeno картасы: құпия саяхат немесе ойдан шығарылған хикая?
Zichmni
Зичмни – 1400 жылғы картадағы аңыз кейіпкер. Венециялық саяхатшылармен бірге Гренландияға, мүмкін Солтүстік Америкаға сапарлаған князь туралы мәліметтер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Зихмни – Венециялық Катерино Зеноның 1558 жылы жазған кітабында айтылатын зерттеуші ханзаданың есімі. Кітап автордың ата-бабалары, ағайынды Николо мен Антонио Зеноның 1400 жылға жататын хаттары мен картасына (Зено картасы деп аталады) негізделген. Зихмни Фрисланданың оңтүстік жағалауындағы бірнеше аралдардың үлкен билеушісі деп сипатталады. Бұл аралдың, мүмкін, шындықта болмаған, Ирландиядан үлкен және Исландияның оңтүстігінде орналасқан деген болжам бар. Кітаптағы хаттар 1398 жылы Зихмни ханзадасы мен Зено ағайындылары жасаған зерттеу сапары туралы бірінші қолдан баяндайды. Кітапта саяхатшылар Солтүстік Атлантиканы кесіп, Гренландияға жеткені айтылады. Кейбір жаңа авторлар олардың Солтүстік Америка жағалауына жеткен болуы мүмкін деген пікір білдіреді. Тарихшылар Зено хаттарының дұрыстығын қабылдау мәселесінде келіспеушілікке толы. Кейбіреулер осы әңгіменің шындығын дәлелдеу үшін Зихмни Генри Синклер есімді шотланд ақсұлуы болған деседі. Дегенмен, басқа ғалымдар бұл сәйкестікте қателіктер бар екенін көрсетеді және оны өте күмәнді деп санайды. Зихмниді Генри Синклермен алғаш рет 1784 жылы Иоганн Рейнхольд Форстер теңестірген. Жас Николоның саяхаттары туралы әңгіме әлі де пікірталас тудыруда. Зено ағайындыларының барған деген аралдарының кейбіреулері қазіргі орналасқан жерлермен ұқсас немесе мүлдем жоқ. Зерттеулер көрсеткендей, Зено ағайындылары өздерінің зерттеулерін жүргізіп жатқан кезде басқа жұмыстармен айналысқан. Венеция сотының заманауи құжаттары Николоның 1390-1392 жылдары Грекиядағы Модоне мен Коронаның әскери губернаторы қызметін атқарған кезінде 1394 жылы парақорлық үшін сотталғанын көрсетеді. Ол өзінің соңғы өсиетнамасын 1400 жылы Венецияда жазды, бұл 1394 жылы Фрисландада қайтыс болғаннан кейін көп жыл өткен соң болды. Саяхаттардың уақытында ағайындылардың қайда болғаны туралы әртүрлі пікірлер бар, кейбір мұрағаттық жазбалар оларды сол кезде Венецияда көрсетседі. Андреа ди Робилант бұл түсіндірменің дұрыс емес екенін айтады. «Канада биографиясының сөздігінде» былай делінген: «Зено ісі – зерттеу тарихындағы ең абсурдты және бірқатар табысты жалғандықтардың бірі». Ди Робилант оған келіспейді, жас Николо «жақсы әңгімеші емес, бірінші дәрежелі шатастырушы» болды деп мәлімдейді, оның қателігі ата-бабаларының саяхаттарының шындығын сақтайтын екінші қолдан қайта баяндаудың нәтижесі болды.
Zichmni is the name of an explorer prince who appears in a 1558 book by Caterino Zeno of Venice, allegedly based on letters and a map (called the Zeno map) dating to the year 1400 by the author's ancestors, brothers Nicolò and Antonio Zeno. Zichmni is described as a great lord of some islands off the southern coast of Frislanda, a possibly fictitious island claimed to be larger than Ireland and located south of Iceland. According to the book, the letters provided a first hand account of a voyage of exploration undertaken in 1398 by Prince Zichmni, accompanied by the Zeno brothers. The book claims that the voyagers crossed the North Atlantic to Greenland. A few recent authors speculate that they may have reached the coast of North America. There is disagreement among historians as to whether to accept the Zeno letters as valid. Some proponents of the authenticity of the tale maintain that Zichmni was a Scottish nobleman named Henry Sinclair. However, other scholars have pointed to flaws in this identification and consider it extremely unlikely. The first person to identify Zichmni with Henry Sinclair was Johann Reinhold Forster in 1784. The account of the voyages given by the younger Nicolò continues to attract debate. Some of the islands the Zeno brothers allegedly visited either conflate existing locations or do not exist at all. Research has shown that the Zeno brothers were occupied elsewhere when they were supposedly doing their exploring. Contemporary Venetian court documents place Nicolò as undergoing trial for embezzlement in 1394 for his actions as military governor of Modone and Corone in Greece from 1390–1392. He wrote his last will and testament in Venice in 1400, many years after his alleged death in Frislanda around 1394. There is disagreement about the brothers' whereabouts at the time of the supposed voyages, with some readings of archival records placing the brothers in Venice at that time. Andrea di Robilant suggests this interpretation is in error. According to The Dictionary of Canadian Biography Online, "the Zeno affair remains one of the most preposterous and at the same time one of the most successful fabrications in the history of exploration." Di Robilant disagrees, stating that the younger Nicolò was "a first class muddler, not a fablemonger", whose inaccuracy was the result of second hand retelling that still contains much of the truth of his forebears' voyages.
Қазіргі заманғы көзқарастар
Көптеген тарихшылар картаны және оған қоса берілген әңгімені Кристофер Колумбтан бұрын Жаңа әлемді ашқандығы үшін Венецияға артық құқық беру мақсатымен жас Зеноның жасаған алдауы деп есептейді. Картаның нақтылығына қарсы дәлелдер көбінесе Солтүстік Атлантикада және Исландия жағалауында көптеген көзге көрінбейтін аралдардың болуына негізделген. Осыдан бар емес аралдардың бірі – Фрисланд, онда Зено ағалардың уақыт өткізгені айтылады.
Most historians regard the map and accompanying narrative as a hoax, perpetrated by the younger Zeno to make a retroactive claim for Venice as having discovered the New World before Christopher Columbus. The evidence against the authenticity of the map is based largely on the appearance of many phantom islands in the North Atlantic and off the coast of Iceland. One of these non existent islands was Frisland, where the Zeno brothers allegedly spent some time.