Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1840 жылы ғылым және техника саласында маңызды оқиғалар болды, олар төменде тізілген.
The year 1840 in science and technology involved some significant events, listed below.
Оқиғалар
Уильям Уивелл "Индуктивті ғылымдар философиясы" атты еңбегін жариялап, ғалым (екінші рет) және физик терминдерін енгізеді. Юстус фон Либих Брауншвейгте "Die Organische Chemie in ihre Anwendung auf Agricultur und Physiologie" басылымын шығарады, ол егін өндірісінде ауыл шаруашылығы химиясының маңыздылығын баса көрсетеді; ол кем дегенде сегіз рет қайта басылады. Ниагара шарлауының алғашқы суреті, дагерротипия түрінде, ағылшын химигі Хью Ли Паттинсон жасаған.
William Whewell publishes The Philosophy of the Inductive Sciences, introducing the terms scientist (for the second time) and physicist. Justus von Liebig publishes Die Organische Chemie in ihre Anwendung auf Agricultur und Physiologie in Braunschweig, emphasising the importance of agricultural chemistry in crop production; it will go through at least eight editions. The first known photograph of Niagara Falls, a daguerreotype, is taken by English chemist Hugh Lee Pattinson.
Астрономия
Джон Уильям Дрейпер астрономиялық фотографияны ойлап тапты және Айдың суретін түсірді.
John William Draper invents astronomical photography and photographs the Moon.
Биология
Джон Гулд "Австралия құстары" еңбегін жариялауды бастайды.
John Gould begins publication of The Birds of Australia.
Химия
Гермен Гесс энергияны сақтау заңының алғашқы тұжырымын ұсынады, бұл заң химиялық процестегі энергия өзгерістері бастапқы және түзілген заттардың күйіне ғана тәуелді екенін, ал екі күй арасындағы нақты жолға тәуелді емес екенін көрсетеді. Джордж Ричардс Элкингтон Англияның Бирмингем қаласындағы хирург Джон Райт өнертапқан электроқаптау процесін патенттейді.
Germain Hess proposes Hess's law, an early statement of the law of conservation of energy, which establishes that energy changes in a chemical process depend only on the states of the starting and product materials and not on the specific pathway taken between the two states. George Richards Elkington patents the electroplating process invented by surgeon John Wright of Birmingham in England.
Жер ғылымдары
Луи Агассиз "Мұздықтар туралы зерттеулер" атты еңбегін жариялайды, бұл Жер мұздық дәуірін бастан өткергенін алғаш рет ғылыми тұрғыдан дәлелдеген маңызды жұмыс. Родерик Мерчисон Ресейде девон қабаттарының стратиграфиясын анықтап, Ұлы девон дауын шешеді.
Louis Agassiz publishes his Etudes sur les glaciers, the first major scientific work to propose that the Earth has seen an ice age. Roderick Murchison identifies Devonian stratigraphy in Russia, ending the Great Devonian Controversy.
Барлау
19 қаңтар – Капитан Чарльз Уилкстің АҚШ зерттеу экспедициясы Уилкс жерін көріп, Антарктида толыққанды континент екенін дәлелдейді. 21 қаңтар – Жюль Дюмон д'Урвилль француз кемесі «Астролябе» арқылы Адели жерін алғаш рет зерттейді. «Немезис» (1839) – бұл, бір жыл бұрын Корольдік астроном Джордж Бидделл Эйри жасаған, темір корпустың компасқа тигізетін әсерін ескере отырып компасты реттеу әдістерінің арқасында, Жақсы Үміт мүйісін айналып өтетін алғашқы темір кеме.
January 19 – Captain Charles Wilkes' United States Exploring Expedition sights Wilkes Land, providing evidence that Antarctica is a complete continent. January 21 – Adélie Land first visited by Jules Dumont d'Urville in the French ship Astrolabe. The Nemesis (1839) becomes the first iron ship to sail around the Cape of Good Hope, aided by techniques to adjust the compass for the effect of an iron hull developed the year before by George Biddell Airy, the Astronomer Royal.
Ғылым тарихы
Парижде Джозеф Франсуа Малгайн редакциялаған Амбруаз Паренің толық еңбектері жариялана бастайды.
Publication begins in Paris of the Œuvres complètes d’Ambroise Paré edited by Joseph François Malgaigne.
Медицина
15 сәуір – Лондондағы Король колледжі ауруханасы ашылды. 23 шілде – Ұлыбританиядағы вакцинация актісі кедейлерге тегін вакцинация жасауды қарастырады және шешекке егуге тыйым салады.
April 15 – King's College Hospital opens in London. July 23 – Vaccination Act in the United Kingdom provides for free vaccination for the poor and prohibits variolation.
Метрология
Джозеф Уитворт өзінің жоғары дәлдікті "соңғы өлшемдер" техникасын ұсынады.
Joseph Whitworth introduces his precision "end measurements" technique.
Физика
Карл Фридрих Гаусс өзінің "Диоптрикалық зерттеулерін" жариялайды, онда ол параксиалдық жуықтау (Гаустың оптикасы) негізінде суреттердің қалыптасуын алғашқы рет жүйелі түрде талдайды.
Carl Friedrich Gauss publishes his Dioptrische Untersuchungen, in which he gives the first systematic analysis of the formation of images under a paraxial approximation (Gaussian optics).
Технология
Роберт Бунсен Бунсен жасушасын ойлап табады. Британдық өнертапқыш Уоррен Де ла Ру вакуумдық түтік арқылы алғашқы шамды жасап шығарады, бірақ платина орамды пайдалану оны коммерциялық жағынан тиімсіз етеді.
Robert Bunsen invents the Bunsen cell. British inventor Warren De la Rue creates the first light bulb using a vacuum tube, although its use of a platinum coil makes it commercially unviable.