Кіріспе

Толқындардың бірден көп бағытпен тербелісу қасиеті. Поляризация (сондай-ақ поляризация) – тербелістердің геометриялық бағытын анықтайтын көлденең толқындардың қасиеті. Көлденең толқында тербеліс бағыты толқынның қозғалыс бағытына перпендикуляр болады, сондай-ақ қатты денелердегі көлденең дыбыс толқындары (шегіру толқындары) да осыған жатады. Жарық сияқты электромагниттік толқын әрқашан бір-біріне перпендикуляр болатын қосарланған тербелісті электр және магнит өрістерінен тұрады; конвенция бойынша электромагниттік толқындардың «поляризациясы» электр өрісінің бағытына қатысты анықталады. Сызықтық поляризацияда өрістер бір бағытта тербеледі. Дөңгелек немесе эллипстік поляризацияда толқын қозғалысын жасағанда, өрістер тұрақты жылдамдықпен бір жазықтықта оң немесе сол жаққа қарай айналады. Күн, от және шамдар сияқты көптеген көздерден келетін жарық немесе басқа электромагниттік сәулелену, поляризацияның тең қоспасы бар қысқа толқын тізбектерінен тұрады; мұндай жарық поляризацияланбаған жарық деп аталады. Поляризацияланған жарықты поляризацияланбаған жарықты поляризатор арқылы өткізу арқылы алуға болады, ол тек бір поляризацияның толқындарына өтуге мүмкіндік береді. Көптеген оптикалық материалдар жарықтың поляризациясына әсер етпейді, бірақ кейбір материалдар – екі сыну, дихроизм немесе оптикалық белсенділік көрсететін материалдар – жарықтың поляризациясына байланысты әртүрлі әсер етеді. Олардың кейбіреулері поляризациялық сүзгілер жасауға қолданылады. Жарық, сондай-ақ, беттен бұрышпен шағылғанда жартылай поляризацияланады. Кванттық механикаға сәйкес электромагниттік толқындарды фотондар деп аталатын бөлшектер ағыны ретінде қарастыруға болады. Осылай қарағанда электромагниттік толқынның поляризациясы фотондардың спин деп аталатын кванттық механикалық қасиетімен анықталады. Фотонның екі мүмкін спині бар: ол өзінің қозғалыс бағыты бойынша оң немесе сол жаққа қарай айналуы мүмкін. Дөңгелек поляризацияланған электромагниттік толқындар тек бір типті спині бар фотондардан тұрады, ол оң немесе сол жақ спин болуы мүмкін. Сызықтық поляризацияланған толқындар оң және сол дөңгелек поляризацияланған күйлердің суперпозициясынан тұратын фотондардан тұрады, олардың амплитудасы тең және ұшақта тербеліс беру үшін фазалары синхрондалған. Жер бетіндегі толқындар немесе толқын жетекте таралатын толқындар (мысалы, оптикалық талшықтар) көбінесе көлденең толқындар емес, бірақ оларды электрлік немесе магниттік көлденең режим немесе гибридтік режим деп сипаттауға болады. Тіпті бос кеңістікте де, ұзындық өрістің құрамдас бөліктері фокустық аймақтарда пайда болуы мүмкін, онда жазық толқынның жуықтауы бұзылады. Радиальды немесе тангенциалды поляризацияланған жарық мұндай мысал бола алады, оның фокусында электр немесе магнит өрісі толық бойлық (таралу бағыты бойынша) болады. Сұйықтықтардағы дыбыс толқындары сияқты бойлық толқындар үшін тербеліс бағыты, анықтама бойынша, қозғалыс бағытымен бірге болады, сондықтан поляризация мәселесі көбінесе тіпті талқыланбайды. Алайда, қатты денедегі дыбыс толқындары көлденең де, бойлық та болуы мүмкін, барлығы үш поляризациялық компонентке ие. Бұл жағдайда көлденең поляризация қисайту кернеуінің бағытымен және таралу бағытына перпендикуляр бағыттағы орын ауыстырумен байланысты, ал бойлық поляризация қатты денелердің сығылуын және таралу бағыты бойынша тербелісін сипаттайды. Көлденең және бойлық поляризациялардың дифференциалдық таралуы сейсмологияда маңызды.

Поляризация күйі

Поляризацияны ең жақсы түсіну үшін бастапқыда тек таза поляризациялық күйлерді және тек оптикалық жиіліктегі когерентті синусоидты толқынды қарастыру керек. Жақын диаграммадағы вектор бір реттік лазердің (оның тербеліс жиілігі әдетте 1015 есе жылдам болады) сәулеленетін электр өрісінің тербелісін сипаттай алады. Өріс x y жазықтықта, парақ бойымен, z бағытында таралатын толқынмен, параққа перпендикуляр болып тербеледі. Төмендегі алғашқы екі диаграммада екі түрлі бағыт бойынша сызықтық поляризацияның толық циклы бойынша электр өрісі векторының жолы көрсетілген; олардың әрқайсысы поляризацияның ерекше күйі (SOP) деп саналады. 45°-тағы сызықтық поляризацияны көлденең сызықтық поляризацияланған толқынның (сол жақтағы суреттегідей) және сол фазадағы бірдей амплитудалы тік поляризацияланған толқынның қосындысы ретінде қарастыруға болады. Егер көлденең және тік поляризациялық компоненттер арасында фазалық ауысу енгізілсе, онда, әдетте, үшінші суретте көрсетілгендей, эллипстік поляризацияны аламыз. Фазалық ауытқу дәл ±90° болғанда, дөңгелек поляризация пайда болады (төртінші және бесінші суреттер). Осылайша практикада дөңгелек поляризация сызықтық поляризацияланған жарықтан басталады және осындай фазалық ауысуды енгізу үшін төртінші толқын тақтасы қолданылады. Екі фазалық ауысу компонентінің айналу электр өрісі векторының пайда болу нәтижесі оң жақтағы анимацияда көрсетілген. Белгілі болғандай, дөңгелек немесе эллипстік поляризация өрістің сағат жүрісімен немесе сағат жүрісіне қарсы айналуын қамтиды. Бұл жоғарыда көрсетілген екі дөңгелек поляризация сияқты, поляризацияның ерекше күйлеріне сәйкес келеді. Әрине, x және y осьтерінің бағыты осы сипаттамада кездейсоқ қолданылады. Мұндай координаттар жүйесін таңдау және поляризациялық эллипске x және y поляризациялық компоненттер тұрғысынан қарау, Джонс векторының (төменде) осы негіздік поляризациялар тұрғысынан анықталуына сәйкес келеді. Әдетте, x-тің түсіп түсу жазықтығында болуы сияқты белгілі бір мәселеге сәйкес келетін осьтерді таңдайды. Түсіп түсу жазықтығына (p және s поляризациялары, төмендегідей) сызықтық поляризациялар үшін жеке шағылысу коэффициенттері бар болғандықтан, бұл таңдау толқынның беттен шағылысуын есептеуді айтарлықтай жеңілдетеді. Сонымен қатар, тек сызықтық поляризациялар емес, кез келген ортогональды поляризациялық күйлердің жұптарын негіз функциялары ретінде пайдалануға болады. Мысалы, оң және сол дөңгелек поляризацияны негізгі функциялар ретінде таңдау дөңгелек екі бұрылыс (оптикалық белсенділік) немесе дөңгелек дихроизмді қамтитын мәселелерді шешуді жеңілдетеді.

Поляризациялық эллипс

Қараңыз, таза поляризацияланған монохроматикалық толқын. Егер электр өрісі векторының бір тербеліс циклы бойынша графигін салсақ, суретте көрсетілгендей, эллипстік поляризацияның нақты бір күйіне сәйкес келетін эллипс пайда болады. Сызықтық және дөңгелек поляризация эллипстік поляризацияның ерекше жағдайлары ретінде қарастырылуы мүмкін. Поляризациялық күйді эллипстің геометриялық параметрлерімен және оның "оң/сол жақтылығымен" – яғни, эллипс айналымы сағат тілі бойынша ма, әлде сағат тіліне қарсы бағытта ма – байланысты сипаттауға болады. Эллипстік фигураны параметрлеудің бір жолы – эллипстің үлкен осі мен x осі арасындағы бұрыш ретінде анықталатын ψ бағыттау бұрышын және ε = a/b эллипстігін, яғни эллипстің үлкен және кіші осьтерінің қатынасын белгілеу. Бұл қатынас созылу коэффициенті деп те аталады. Эллипстік параметрі – эллипстің эксцентриситетінің немесе эллипстік бұрыштың баламалы параметрлеуі, суретте көрсетілгендей.

Геология

(Сызықтық) қос сыну қасиеті кристаллдық минералдарда кең таралған, және шындығында поляризацияның бастапқы ашылуында шешуші роль атқарды. Минералогияда бұл қасиет минералдарды анықтау үшін поляризациялық микроскоптарды пайдалану арқылы жиі қолданылады. Толығырақ ақпарат алу үшін оптикалық минералогияға қараңыз. Қатты денелердегі дыбыс толқындары поляризацияланады. Жер арқылы үш поляризацияның әртүрлі таралуы сейсмология саласында маңызды рөл атқарады. Көлденең және тік поляризацияланған сейсмикалық толқындар (серпімелі толқындар) SH және SV деп аталады, ал бойлық поляризацияланған толқындар (қысым толқындары) P толқындары деп аталады.

Химия

Біз (жоғарыда) кристалл түрінің екі қырлылығын анықтауға пайдалы екенін көрдік, сондықтан сызықтық екі қырлылықты анықтау геология мен минералогияда ерекше пайдалы. Сызықтық поляризацияланған жарық, әдетте, мұндай кристалл арқылы өтетін кезде поляризациялық күйі өзгереді және екі қиылысқан поляризатордың арасында қарағанда, жоғарыдағы суретте көрсетілгендей, көзге түседі. Химияда да сұйық ерітіндідегі поляризациялық осьтердің бұрылуы пайдалы өлшем болуы мүмкін. Сұйықта сызықтық екі қырлылық мүмкін емес, бірақ хиральды молекула ерітіндіде болғанда дөңгелек екі қырлылық пайда болуы мүмкін. Егер мұндай молекуланың оң және сол жақ энантиомерлері тең мөлшерде болса (рацемалық қоспа деп аталады), олардың әсерлері бір-бірін жояды. Дегенмен, егер тек біреуі ғана (немесе біреуі басым болса), әсіресе органикалық молекулалар үшін, таза дөңгелек екі қырлылық (немесе оптикалық активтілік) байқалады, бұл тепе-теңдіктің мөлшерін (немесе молекуланың концентрациясын, егер тек бір ғана энантиомер бар деп есептеуге болады) көрсетеді. Бұл поляризацияланған жарықты сұйықтықтан өткізетін поляриметр арқылы өлшенеді, оның соңында жарық өтуін тоқтату үшін айналатын тағы бір поляризатор орналасқан.

Астрономия

Астрономияның көптеген салаларында ғарыштан келетін поляризацияланған электромагниттік сәулеленуді зерттеу өте маңызды. Жұлдыздардың жылулық сәулеленуінде көбінесе фактор болмаса да, поляризация когерентті астрономиялық көздерден (мысалы, гидроксил немесе метанол мазерлері), белсенді галактикалардағы үлкен радио көпіршіктері сияқты когерентті емес көздерден, және пульсар радио сәулеленуінен (кейде когерентті болуы мүмкін) де кездеседі. Сондай-ақ, жұлдыздар аралық шаңнан шашырау арқылы жұлдыздар жарығына да әсер етеді. Сәулелену және шашырау көздері туралы ақпарат беруден басқа, поляризация Фарадей айналымы арқылы жұлдызаралық магнит өрісін де зерттейді. Космостық микротолқындық фонның поляризациясы ғаламның өте ерте кезеңдеріндегі физиканы зерттеу үшін қолданылады. Синхротрон сәулеленуі полярланған болады. Астрономиялық көздер Жердегі биологиялық молекулалардың хиралдығына себеп болды деген пікір бар, бірақ органикалық емес кристалдардағы хиралдылықты таңдау басқаша теория ретінде ұсынылған.

Поляризделген күн көзілдіріктер

Поляризацияланбаған жарық, жылтыр (жарық) бетке шағылысқаннан кейін, әдетте поляризацияның белгілі бір дәрежесіне ие болады. Бұл құбылысты 1800-жылдардың басында математик Этьен Луи Малус байқаған, және оның құрметіне Малус заңы деп аталған. Поляризациялық күн көзілдіріктер осы әсерді пайдаланып, көлденең беттерден туындайтын, әсіресе алдынан келе жатқан жолдың шағылысуынан болатын жарықты азайтады. Поляризацияланған күн көзілдірік кигендер кейде түске тәуелді екіұстамалық (birefringence) әсерлері сияқты, көз күтпеген поляризациялау эффектілерін байқай алады, мысалы, нығайтылған шыныда (көліктің терезелері сияқты) немесе мөлдір пластиктен жасалған заттарда, шағылысу немесе шашырау арқылы туындаған табиғи поляризациямен бірге. LCD мониторлардан шығатын поляризацияланған жарық (төменде қараңыз) оларды киген кезде өте жақсы көрінеді.

Аспанның поляризациясы және фотосурет

Поляризация аспан жарығында байқалады, себебі бұл Жер атмосферасы арқылы өтетін кезде аэрозольдердің шашыратуынан туындаған күн сәулесінің әсерінен болады. Шашыраған жарық ашық аспандағы жарық пен түстерді жасайды. Шашыраған жарықтың бұл жартылай поляризациясы фотосуреттерде аспанды қараңғылату және контрастты арттыру үшін қолданылуы мүмкін. Бұл эффект аспандағы Күнге 90° бұрыш жасаған нүктелерде ең күшті байқалады. Поляризациялық сүзгілер осы эффекттерді пайдаланып, аспандағы шағылысу немесе шашырау қатысатын көріністерді суретке түсіру нәтижелерін оңтайландырады. Аспанның поляризациясы навигацияда бағдар алу үшін қолданылған. Pfund аспан компасы 1950 жылдары Жердің магнит өрісінің полюстеріне жақын, күн мен жұлдыздар көрінбеген кезде (мысалы, күндізгі бұлт немесе сумерек кезінде) пайдаланылды. Викингтер 9-11 ғасырларда Солтүстік Атлантика арқылы жасаған кең ауқымды экспедицияларында, 12 ғасырда Азиядан Еуропаға магниттік компас келгенге дейін, ұқсас құрылғыны ("күн тасы") пайдаланған деген пікірлер бар. Аспан компасына байланысты, 19 ғасырдың соңында Чарльз Уитстон ойлап тапқан "полярлық сағат" та бар.

Дисплей технологиялары

Сұйық кристалл дисплейі (СКД) технологиясының принципі сұйық кристалл массиві арқылы сызықтық поляризацияның осьін айналдыруға негізделген. Артқы жарықтандырудан (немесе артқа шағылыстыратын қабаттан, артқы жарықтандыруы жоқ немесе қажет емес құрылғыларда) жарық алдымен сызықтық поляризациялау табағынан өтеді. Бұл поляризацияланған жарық нақты сұйық кристалл қабатынан өтеді, ол пиксельдер (теледидар немесе компьютер мониторы үшін) немесе басқа форматта, мысалы жеті сегментті дисплейде немесе белгілі бір өнімге арналған арнайы символдармен ұйымдастырылуы мүмкін. Сұйық кристалл қабаты дәйекті оң (немесе сол) хиралдылықпен, негізінен ұсақ спиральдерден тұрады. Бұл дөңгелек екі бұрылысты тудырады және сызықтық поляризация күйінің 90 градусқа айналуын қамтамасыз ету үшін жасалған. Алайда, жасушаға кернеу қолданғанда молекулалар тураланады, дөңгелек екі бұрылыс азаяды немесе мүлдем жоғалады. Дисплейдің көру жағында басқа сызықтық поляризациялау табағы орналасқан, әдетте белсенді қабаттың артындағысынан 90 градусқа бұрылған. Сондықтан, дөңгелек екі бұрылыс жеткілікті кернеу қолдану арқылы жойылғанда, жіберілген жарықтың поляризациясы алдыңғы поляризаторға тік бұрышта қалады және пиксель қараңғы болып көрінеді. Кернеусіз, поляризацияның 90 градусқа айналуы оның алдыңғы поляризатордың осьтеріне дәл сәйкес келуіне әкеледі, бұл жарықтың өтуіне мүмкіндік береді. Аралық кернеулер поляризация осьінің аралық айналуын тудырады және пикселдің аралық қарқындылығы болады. Бұл принципке негізделген дисплейлер кең таралған және қазір теледидарлардың, компьютерлік мониторлардың және бейне проекторлардың басым көпшілігінде қолданылады, бұл бұрынғы CRT технологиясын ескірген. СКД дисплейлерінің жұмысында поляризацияны пайдалану поляризацияланған күн көзілдірігін киген адамға бірден көрінеді, бұл дисплейді көбінесе оқылмайтын етеді. Басқа мағынада, поляризациялық кодтау 3D фильмдер үшін қолданылатын стереоскопиялық дисплейлерде сол және оң көзге бөлек бейнелерді жеткізудің жетекші (бірақ жалғыз емес) әдісіне айналды. Бұл әр көзге арналған жеке бейнелерді ортогональды бағыттағы поляризациялық сүзгілері бар екі проектордан немесе, көбінесе, уақыт-мультиплексті поляризациясы бар бір проектордан (бірінен кейін бірі келетін кадрлар үшін жылдам ауыспалы поляризациялық құрылғы) проекциялауды қамтиды. Поляризацияланған 3D көзілдіріктер, тиісті поляризациялық сүзгілермен, әр көзге тек көзделген бейнені алуды қамтамасыз етеді. Тарихи тұрғыдан мұндай жүйелер сызықтық поляризациялық кодтауды қолданды, өйткені ол арзан және жақсы бөлуді ұсынды. Алайда, дөңгелек поляризация екі бейнені бөліп алуды бастың еңкеюіне сезімсіз етеді және қазіргі кезде 3D кино көрсетуде кеңінен қолданылады, мысалы RealD жүйесінде. Мұндай бейнелерді проекциялау проекцияланған жарықтың поляризациясын сақтайтын экранды қажет етеді (мысалы, күміс экран); қалыпты диффузиялық ақ проекциялық экран проекцияланған бейнелердің деполяризациясына әкеледі, сондықтан бұл қолдануға жарамсыз. Қазіргі кезде ескірген болса да, CRT компьютерлік дисплейлер шыны корпусынан шағылысып, бөлме жарығынан жарық түсіріп, нәтижесінде контраст азайды. Бұл мәселені шешу үшін бірнеше антирефлексиялық шешімдер қолданылды. Бір шешім шеңберлік поляризацияланған жарықтың шағылысу принципіне негізделген. Экранның алдындағы дөңгелек поляризациялық сүзгі (мысалы) тек дөңгелек поляризацияланған бөлме жарығын өткізеді. Дұрыс шеңберлік поляризацияланған жарық (+z бағытында таралғанда, электрлік (және магниттік) өрісінің бағыты сағат тілімен айналады). Шағылысқанда, өріс әлі де айналу бағытымен бірдей, бірақ енді таралу -z бағытында, нәтижесінде кері айналған толқын шеңберлік поляризацияланған болып қалады. Дөңгелек поляризациялау сүзгісі шашыратушы шынының алдына орналастырылғанда, шыныдан шағылысқан жағымсыз жарық осы сүзгімен тоқтатылатын поляризациялық күйде болады, бұл шағылысу мәселесін жояды. Шағылысқандағы дөңгелек поляризацияның кері айналуы мен шағылыстың жойылуын 3D кино көзілдірігін киіп, айнаға қарап, екі линзада сол және оң қолмен дөңгелек поляризацияны қолданатын кезде оңай байқауға болады. Бір көзін жапса, екінші көз өзінің айнадағы бейнесін көреді, ол өзінен көрінбейді; бұл линза қара болып көрінеді. Алайда, екінші линза (жабық көздің) дұрыс дөңгелек поляризацияға ие болады, бұл жабық көзді ашық көздің көруіне мүмкіндік береді.

Радио хабарларын тарату және қабылдау

Барлық радио (және микротолқындық) антенналар тарату немесе қабылдау үшін пайдаланылады, олар өзінен поляризацияланады. Олар белгілі бір поляризацияда (немесе одан сигналдар алады) таратып береді, кері поляризацияға мүлдем сезімтал емес; кейбір жағдайларда поляризация бағыттың функциясы болып табылады. Көптеген антенналар номиналды түрде сызықтық поляризацияланған, бірақ эллипстік және дөңгелек поляризациялау мүмкіндігі де бар. Оптикадағы қағидаға сәйкес, радио толқынының "поляризациясы" оның электр өрісінің поляризациясына қатысты түсініледі, ал магнит өрісі сызықтық поляризацияланған толқын үшін оған қатысты 90 градусқа бұрылады. Көптеген антенналар сызықтық поляризацияланған. Шындығында, симметрияны ескере отырып, бақылаушыны қамтитын жазықтықта орналасқан антеннаның поляризациясы тек сол жазықтықтың бағытында болатынын көрсетуге болады. Бұл көптеген жағдайларда қолданылады, бұл мұндай антеннаның таралу бағытындағы поляризациясын оңай анықтауға мүмкіндік береді. Сондықтан, төбесіндегі Яги немесе көлденең өткізгіштері бар логарифмдік антенна, екінші станциядан көкжиекке қарай қарағанда, міндетті түрде көлденең поляризацияланған болады. Бірақ тік "қамшы антеннасы" немесе антенна элементі ретінде пайдаланылатын AM хабар тарату мұнарасы (қайтадан, одан көлденең орын ауыстырылған бақылаушылар үшін) тік поляризацияда таратуды жүзеге асырады. Төрт қолды көлденең жазықтықта орналасқан турникті антенна да көкжиекке қарай көлденең поляризацияланған сәулеленуді жібереді. Алайда, сол турникті антенна "осілік режимде" (жоғарыға қарай, бірдей көлденең бағытталған конструкция үшін) қолданылғанда, оның сәулесі дөңгелек поляризацияланған болады. Орташа биіктікте ол эллипстік поляризацияланған. Поляризация радиобайланыста маңызды, өйткені, мысалы, егер көлденең поляризацияланған антеннаны тік поляризацияланған хабарды қабылдау үшін қолданса, сигналдың күші айтарлықтай төмендейді (немесе өте бақыланатын жағдайларда, мүлдем төмендейді). Бұл қағида спутниктік теледидарда белгілі бір жиілік жолағында арнаның қуатын екі есе арттыру үшін қолданылады. Бірдей жиілік арнасын қарама-қарсы поляризациялармен таратылатын екі сигнал үшін пайдалануға болады. Қабылдау антеннасын бір немесе басқа поляризацияға реттеу арқылы, сигналдың бірін екіншісінен кедергісіз таңдауға болады. Әсіресе жердің болуына байланысты, көлденең және тік поляризациялар арасында таралуда (сондай-ақ теледидардағы "көлеңкелерге" жауапты) айырмашылықтар бар. AM және FM радио хабарларын таратуда әдетте тік поляризация қолданылады, ал теледидар көлденең поляризацияны қолданады. Әсіресе төменгі жиіліктерде көлденең поляризациядан аулақ тұру керек. Себебі, көлденең поляризацияланған толқынның фазасы жерден шағылысқанда кері өзгереді. Алыстағы станцияның көлденең бағытында тікелей және шағылысқан толқын қабылданады, олар бір-бірін жояды. Бұл мәселе тік поляризациялау арқылы болдырмауға болады. Поляризация сонымен қатар радиолокациялық импульстерді таратуда және радиолокациялық шағылыстарды бірдей немесе басқа антенна арқылы қабылдауда маңызды. Мысалы, жаңбыр тамшыларының радиолокациялық импульстерді кері шашыратуын дөңгелек поляризацияны қолдану арқылы болдырмауға болады. Жоғарыда айтылғандай, дөңгелек поляризацияланған жарықтың көкжиекті шағылысуы поляризацияның қолдылығын кері айналдырады, осы қағида жаңбыр тамшылары сияқты толқын ұзындығынан әлдеқайда кіші заттардың шашырауына да қатысты. Екінші жағынан, бұл толқынның бұрыс металл объектісі (мысалы, ұшақ) арқылы шағылысуы поляризацияның өзгеруіне және сол антеннаның қайтару толқынын (ішінара) қабылдауына әкеледі. Ионосферадағы еркін электрондардың жердің магнит өрісімен бірлескен әсері Фарадейдің айналуын, дөңгелек қос бұрылысты тудырады. Бұл төменде айтылғандай, жұлдыздар аралық кеңістіктегі электрондардың сызықтық поляризацияның осін айналдыруына мүмкіндік беретін механизмнің өзі. Мұндай плазманың салдарынан болатын Фарадейдің айналу шамасы төменгі жиіліктерде өте жоғары болады, сондықтан спутниктер қолданатын жоғары микротолқындық жиіліктерде әсері минималды. Алайда, ионосфераның сынуынан кейін алынған орташа немесе қысқа толқындық хабарларға күшті әсер етеді. Толқынның ионосфера арқылы өту жолы және осындай жол бойындағы жердің магнит өрісі векторы өте болжауға болмайтындықтан, тік (немесе көлденең) поляризациямен жіберілген толқын қабылдағышта әдетте кездейсоқ бағытта поляризацияланады.

Поляризация және көру

Көптеген жануарлар жарықтың поляризациясының кейбір компоненттерін қабылдай алады, мысалы, көлденең бағытталған сызықты поляризацияланған жарықты. Бұл көбінесе бағдарлау мақсатында қолданылады, себебі аспан жарығының сызықты поляризациясы күн бағытына әрқашан перпендикуляр болады. Бұл қабілет жәндіктердің, оның ішінде аралардың арасында кең таралған, олар осы ақпаратты байланыс билерін бағдарлау үшін пайдаланады. Байланыс үшін қолданылатын калмардың (сепида) жылдам өзгеріп тұратын, жарқын түсті терінің өрнектері поляризациялық өрнектерді де қамтиды, ал мантис-шаяндар поляризацияға селективті жарық шағылыстыратын тіндерге ие екені белгілі. Көгершіндер аспан поляризациясын қабылдайды деп есептелген, бұл олардың үйге оралуға көмектесетін факторлардың бірі болды деп болжанған, бірақ зерттеулер бұл кең таралған миф екенін көрсетті. Адамның қалың көзі поляризацияға нашар сезімтал, қосымша сүзгілердің қажеті жоқ. Поляризацияланған жарық көздің орталық бөлігіне жақын өте нашар өрнек құрайды, ол Хайдингердің щеткасы деп аталады. Бұл өрнекті көру өте қиын, бірақ жаттығу арқылы адам поляризацияланған жарықты қалың көзбен анықтауға үйренуі мүмкін.