Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1818 жылы ғылым және технология саласында маңызды оқиғалар болды, олар төменде тізілген.
The year 1818 in science and technology involved some significant events, listed below.
Астрономия
3 қаңтар (21:52 UTC) – Венера Жопарды жасырады, бір планетаның екінші планетаның алдынан өтуі 2065 жылдың 22 қарашасына дейін соңғы рет болады.
January 3 (21:52 UTC) – Venus occults Jupiter, last occultation of one planet by another before 22 November 2065.
Химия
Пьер Жозеф Пеллетье және Жозеф Бинайме Кавенту Парижде стрихнин алкалоидын бөліп шығарады. Луи Жак Тенард сутек пероксидін жасайды.
Pierre Joseph Pelletier and Joseph Bienaimé Caventou isolate the alkaloid strychnine in Paris. Louis Jacques Thénard discovers hydrogen peroxide.
Барлау
Джон Росс Солтүстік-Батыс жолын табу үшін теңізге шықты.
John Ross sets sail in search of the Northwest Passage.
Медицина
25 қыркүйек – Лондонда доктор Джеймс Бланделл адам қанын пайдаланып алғашқы қан құю операциясын жүзеге асырады. Жан Эскирол Францияда психикалық ауруларды емдеуде медициналандыруды күшейтуге шақыратын есептер жасайды. Карл Фердинанд фон Грейфе ринопластика туралы өзінің маңызды еңбегін, «Ринопластика» деген атпен жариялайды.
September 25 – In London, Dr James Blundell carries out the first blood transfusion using human blood. Jean Esquirol produces reports urging greater medicalization in the treatment of insanity in France. Carl Ferdinand von Graefe publishes his pioneering work on rhinoplasty, Rhinoplastik.
Метеорология
Люк Ховард ағылшын тіліндегі қалалық климатология бойынша алғашқы кітабы "Лондон климатын" жариялауды бастайды, онда атмосфералық электр және жауын-шашынның пайда болу себептері туралы жаңа көзқарастар ұсынылады. Александр Ади симпиометрді патенттейді.
Luke Howard begins publication of The Climate of London, the first book on urban climatology in English, presenting new thinking on atmospheric electricity and the causes of precipitation. Alexander Adie patents the sympiesometer.
Физика
29 шілде – Француз физигі Августин Жан Фреснель өзінің жүлделі "Жарық дифракциясы туралы мемуары" Француз ғылым академиясына тапсырады, жарықтың көлеңкеге таралу шегін нақты анықтап, осы арқылы жарық толқындық теориясына қарсы ең ежелгі шағымды жоққа шығарады.
July 29 – French physicist Augustin Jean Fresnel submits his prizewinning "Memoir on the Diffraction of Light" to the French Academy of Sciences, precisely accounting for the limited extent to which light spreads into shadows, and thereby demolishing the oldest objection to the wave theory of light.
Технология
2 қаңтарда Лондонда Азаматтық инженерлер институты құрылды. 12 қаңтарда Карл Драйс Мангеймде «Данди атты» (Laufmaschine велосипеді) ойлап тапты. 3 ақпанда Джеремия Чаббқа детекторлық құлыпқа патент берілді. 6 сәуірде Генрих Штёлцель мен Фридрих Блюмель алғашқы мыс аспап клапанын патенттеді. Шотландияның Лейт қаласынан кеме жасаушы Томас Мортон патенттік сырғананы (patent slip) ойлап тапты. Пастор Роберт Стирлинг өзінің Стирлинг қозғалтқышының алғашқы практикалық үлгісін жасады. Адам Рамедж АҚШ-та жақсартылған баспа машинасына патент алды.
January 2 – Institution of Civil Engineers inaugurated in London. January 12 – The Dandy horse (Laufmaschine bicycle) is invented by Karl Drais in Mannheim. February 3 – Jeremiah Chubb is granted a patent for the Chubb detector lock. April 6 – Heinrich Stölzel and Friedrich Blühmel patent the first brass instrument valve. Shipbuilder Thomas Morton of Leith, Scotland, invents the patent slip. Rev. Robert Stirling builds the first practical version of his Stirling engine. Adam Ramage files a United States patent for an improved printing press.
Жарияланымдар
Бенджамин Силлиман геологияға баса назар аудара отырып, American Journal of Science журналын жариялауды бастайды; ХХІ ғасырда ол АҚШ-та үздіксіз шығарылып келе жатқан ең ұзақ мерзімді ғылыми журналға айналады.
Benjamin Silliman begins publishing the American Journal of Science, concentrating on geology; by the 21st century it will be the longest running scientific journal issued in the United States.
Туылғандар
8 сәуір – Август Вильгельм фон Хофман (1892 жылы қайтыс болды), неміс химигі. 1 мамыр – Лион Плейфэр (1898 жылы қайтыс болды), шотланд химигі. 29 маусым – Анжело Сеччи (1878 жылы қайтыс болды), итальяндық астроном. 1 шілде – Игнац Семмельвейс (1865 жылы қайтыс болды), венгр дәрігері. 1 тамыз – Мария Митчелл (1889 жылы қайтыс болды), американдық астроном. 27 қыркүйек – Герман Колбе (1884 жылы қайтыс болды), неміс химигі. 24 желтоқсан – Джеймс Прескотт Джоул (1889 жылы қайтыс болды), ағылшын физигі.
April 8 – August Wilhelm von Hofmann (died 1892), German chemist. May 1 – Lyon Playfair (died 1898), Scottish chemist. June 29 – Angelo Secchi (died 1878), Italian astronomer. July 1 – Ignaz Semmelweis (died 1865), Hungarian physician. August 1 – Maria Mitchell (died 1889), American astronomer. September 27 – Hermann Kolbe (died 1884), German chemist. December 24 – James Prescott Joule (died 1889), English physicist.
Өлімдер
28 шілде – Гаспар Монж (1746 жылы туған), француз математигі. 11 тамыз – Иван Петрович Кулибин (1735 жылы туған), орыс ойлап табушысы. Брайан Хиггинс (1741 жылы туған), Ирландияда туған химик. Уильям Джонс (шамамен 1745 жылы туған), ағылшын көбелектерді зерттеушісі.
July 28 – Gaspard Monge (born 1746), French mathematician. August 11 – Ivan Petrovich Kulibin (born 1735), Russian inventor. Bryan Higgins (born 1741), Irish born chemist. William Jones (born c. 1745), English lepidopterist.