Кіріспе

Кокер-спаниель – бұл спаниель тұқымдас иттердің екі түріне жататын иттер: американдық кокер-спаниель және ағылшын кокер-спаниель, екеуі де өздерінің туған жерлерінде жай ғана кокер-спаниель деп аталады. 20 ғасырдың басында кокер-спаниельдерге шағын аң аулау спаниельдері де кірген. Кокер-спаниельдер бастапқыда Ұлыбританияда аң аулау иттері ретінде өсірілген, ал "кокер" термині еуразиялық ағаш құсын аулауда қолданылуынан шыққан. Тұқым АҚШ-қа әкелінген кезде, оны басқа стандарт бойынша өсірді, бұл оған американдық ағаш құсын аулауға мамандануға мүмкіндік берді. 20 ғасырдың басында АҚШ-та кокердің физикалық ерекшеліктері өзгертілді. Испаниельдер туралы алғашқы айғау 14 ғасырда Фуа графы Гастон III-нің "Аң аулау кітабында" кездеседі. 19 ғасырда "кокинг" немесе "кокер-спаниель" – далалық немесе жер спаниелінің бір түрі болған. 1901 жылға дейін кокер-спаниельдер салмағы бойынша ғана далалық спаниельдер мен спрингер-спаниельдерден ажыратылған. Қазіргі екі тұқымның да негізін қалаушы екі ит саналады: ағылшын түрі Ch. Obo-дан, ал американдық түрі Obo-ның ұлы Ch. Obo II-ден тараған. АҚШ-та ағылшын кокері 1946 жылы жергілікті тұқымнан бөлек деп танылды, ал Ұлыбританияда американдық түрі 1970 жылы жеке тұқым ретінде мойындалды. Сонымен қатар, ағылшын кокер-спаниелінің екінші штемі – жұмысшы штемі, стандартқа емес, жұмысқа қабілетіне қарай өсіріледі. Екі тұқымның терісі мен денсаулығы да көбінесе ұқсас, бірақ кейбір ерекшеліктері бар.

Тарих

Олардың шығу тегі белгісіз болса да, "шпинель" туралы 14 ғасырдағы жазбаларда кездеседі. Олардың Испаниядан шыққандығы жиі болжанады, ал 15 ғасырда Йорк герцогы Эдвардтың "Ойын шебері" атты еңбегінде олар "Соққылы құс іздеушілердің тағы бір түрі бар, оларды соққылы құс іздеушілер және спаниельдер дейді, себебі олардың тегі Испаниядан келген, басқа елдерде көп болғанына қарамастан" деп сипатталады. "Ойын шебері" көбінесе Фуа-Беарнның Гастон III-нің 14 ғасырдағы "Аң ауы туралы кітап" атты еңбегінің ағылшын тіліне аудармасы болды. 1801 жылы Сиденхэм Эдвардс "Cynographia Britannica" еңбегінде "Құрлықтағы спаниель" екі түрге бөлінеді деп жазды: соққылы құс іздеуге арналған және кокер спаниель. "Кокер" термині осы иттердің тоқылдақ аулауда қолданылуынан туындады. 19 ғасырда "кокер-спаниель" – шағын далалық спаниельдің бір түрі болды; сол кезде бұл термин Норфолк спаниелі, Сюссекс спаниелі және Клумбер спаниелі сияқты көптеген спаниель тұқымдарын қамтыды. Сюссекс кокерлері немесе Клумбер кокерлері болмаса да, кейбір иттер Уэльс кокерлері және Девоншир кокерлері деп аталды. Уэльс немесе Девоншир кокерлері 1903 жылға дейін кокерлер деп есептелді, содан кейін Кеннел клубы оларды Уэльс спрингер-спаниелі деп мойындады. Кокер-спаниель үшін ең жоғары салмақ шегі 1900 жылға дейін сақталды, ал одан ауыр иттер спрингер-спаниельдерге жатқызылды. Девоншир және Уэльс кокерлерінің түстерін Джон Генри Уолш "Денсаулық және аурудағы ит" кітабында Стоунхендж псевдонимімен Суссекс спаниеліне қарағанда күңгірт бауыр түсі деп сипаттады. 1873 жылы Ұлыбританияда Кеннел клубы құрылғаннан кейін селекционерлер кокерлер мен спрингерлердің тегін тіркеуге тырысты. 1892 жылы ағылшын кокер-спаниелі мен ағылшын спрингер-спаниелі Кеннел клубымен жеке тұқымдар ретінде мойындалды. Қазіргі кокер-спаниель тұқымдасының негізін қалаған екі ит бар деп саналады. Тұқым құмарлары Ч. Обоны қазіргі ағылшын кокер-спаниелінің атасы деп есептейді, ал оның ұлы Ч. Обо II американдық кокер-спаниелінің түпкі атасы болып саналады. Өмірінің барысында Обо II жарнамаларда Америкадағы барлық жүлделі кокерлердің әкесі немесе атасы деп мәлімделді.

Қазіргі заманғы тұқымдар

Кокер-спаниельдің екі түрі – ағылшын кокер-спаниелі және американдық кокер-спаниелі. Америка Құрама Штаттарында американдық кокер-спаниель 2009 жылы AKC тіркеу деректері бойынша 23-ші ең танымал тұқым деп есептелді, бұл 1999 жылғы 13-ші орыннан танымалдылығының төмендеуі. 25 жыл бойы американдық кокер-спаниель Америкадағы ең танымал ит болды. Ол 1936 жылы ағылшын кокер-спаниелі жеке тұқым ретінде мойындалғанға дейін бірінші орынға ие болды және 1952 жылға дейін осы орында тұрды, содан кейін бигльдер ең танымал иттерге айналды. Ол 1983 жылы бірінші орынды қайта иеленіп, 1990 жылға дейін сақтап тұрды. Ұлыбританияда американдық кокер-спаниелі ағылшын кокер-спаниелінен әлдеқайда аз танымал, 2009 жылы 322 тіркелгенге қарсы ағылшын кокері 22 211 тіркелген.

Ағылшын кокер-спаниелі

Ұлыбританияда жай ғана кокер-спаниель деп аталатын бұл тұқым 1892 жылы Кеннел клубы (KC) тарапынан ресми түрде танылды. Американдық Кеннел клубы (AKC) 1946 жылы ағылшын кокер-спаниелін жеке тұқым ретінде мойындады. Бұл, негізінен, иттер өсіруші Х.С. Ллойдтың Ware Kennel-інің жетістігіне байланысты болды, оның иттері 1930-1950 жылдар аралығында алты рет үздік шоу иесі атанды. KC статистикасы бойынша, 2009 жылы 22 211 тіркемемен олар Ұлыбританиядағы екінші ең танымал ит тұқымы болды, одан тек 40 943 тіркемесі бар лабрадор ретривері ғана озып кетті. Үшінші орында 12 700 тіркемемен ағылшын спрингер-спаниелі тұрды. Ағылшын кокерінің танымалдылығы 1999 жылдан бері АҚШ-та тұрақты түрде артып келеді, ол AKC тіркемелерінде 76-шы орында болды, ал 2009 жылы 66-шы орынға көтерілді. Америка кокер-спаниелі 1970 жылы Ұлыбританияда KC тарапынан жеке тұқым ретінде мойындалды. Америка Құрама Штаттарында американдық кокер-спаниелі кокер-спаниель деп аталады. АКК стандарты бойынша, еркектерде құрсаудың биіктігі аралығында, ал аналықтарда аралығында болуы керек. Тұқымның салмағы әдетте аралығында болады. АҚШ-тағы ең беделді ит шоуы – Уэстминстер Кеннел клубының ит шоуында американдық кокер-спаниелі 1907 жылғы алғашқы марапатынан бері төрт рет үздік шоу иесі атанды. Ең табысты тұқым – 13 жеңісі бар Wire Fox Terrier. Американдық кокер-спаниелі AKC ережелері бойынша үш бөлек тұқым класына бөлінеді: "қара", "парти түсті" және "қарадан басқа кез келген біртүсті" (ASCOB).