Кіріспе

20 ғасырлық американдық автоспорт шебері және құрлықтағы жылдамдық рекордын ұстаушы Гэри Майкл Габелич (хорватша Gabelić; 29 тамыз 1940 – 26 қаңтар 1984) – американдық автоспорт шебері. Ол 1970 жылғы 23 қазанда Юта штатының Вендовер қаласының жанындағы Бонневилл тұзды даласындағы құрғақ көл төсегінде "Blue Flame" атты зымыран көлігімен Халықаралық Автомобиль Федерациясының (FIA) құрлықтағы жылдамдық рекордын жаңартты.

Жеке өмір

Гари Майкл Габелич 1940 жылғы 29 тамызда дүниеге келді және Оңтүстік Калифорнияда өсті, Лонг-Бич политехникалық орта мектебінде оқыды. Ол Оңтүстік Калифорниядағы жарыс өркендеген шақта өсті және сол дәуірдің көптеген танымал жарыскерлерімен, мысалы, сүйреп жүгіруші Том Макьюэнмен достық қарым-қатынаста болды. Жақын орналасқан Lions Drag Strip Лонг-Бичке іргелес болды және Лонг-Бичтегі Reath Automotive Speed Shop дүкенінің NHRA сүйреп жүгіру жарысының аңызы Биг Джо Рит оған үлкен әсер етті. Габелич Рей Мари Рамзиге (1946 жылы туған) үйленді. Ол 1964 жылы Калифорния штатының Пало-Альто қаласындағы Пало-Альто орта мектебін бітіріп, 1968 жылы Лонг-Бичке көшіп келді. Гай Майкл Габелич 1980-жылдардың басында дүниеге келді. Ол United Airlines авиакомпаниясында бортсервисі болып жұмыс істеді. Габеличтің әкесі хорват-американдық, ал анасы мексика-американдық тегінен шыққан. Габелич 1984 жылғы қаңтарда мотоцикл апатында қаза тапты. Оның жесірі Рей Мари 2003 жылы United Airlines-тен зейнеткерлікке шыққаннан кейін, 2004 жылы Лонг-Бич қалалық кеңесіне сайланды және сегіз жыл қызмет етті.

Мансап

Габелич жас кезінде Вермиллионның дәріханасында 1960 жылдардағы Volkswagen жеткізу фургонын жүргізді. Ол сол кезде Калифорния штатының Лонг-Бич қаласындағы Биксби-Ноллс ауданында ата-анасымен бірге тұрды. Кейін ол 1967 жылы Rockwell Standard компаниясымен біріккеннен кейін North American Aviation компаниясында жұмыс істеді. Габелич пошта бөлмесінде жұмыс істей бастады және 1968 және 1969 жылдары «Аполлон» жобасының жартылай штатты сынақ қатысушысы болғанға дейін тоғыз жыл бойы әртүрлі лауазымдарда қызмет етті. Габелич 1968-1969 жылдары «Аполлон» бағдарламасының сынақ астронавты болды, бұл туралы 2001 жылы оның отбасы орнатқан тақтада көрсетілген. Настоящий астронавттардан айырмашылығы, ол капсулаларды ұшпады, бірақ олардың салмақсыз жағдайдағы ұзақ мерзімді жұмысқа қабілеттілігін, төзімділігін және экстремалды көлденең күштер астындағы өнімділігін сынады, сондай-ақ теледидардағы айға жасалған ұшулар туралы сирек айтылса да, дәретхана жабдықтарын да сынады. Габелич «Меркурий-7» астронавты Уолли Ширрамен бірдей дене бітіміне ие болды және оның үшін көптеген ғарышқа шығуға дейінгі тексерулерді жүргізді, сондай-ақ олар операциялық қолдануға дайын деп танылғанға дейін капсулалар мен жабдықтарды сынады. «Меркурий» жобасы 1960 жылдардың басында аяқталды, ал Уолли Ширра «Аполлон-7» ғарыш кемесінің командирі болды.

Жер бетіндегі жылдамдық рекорды

Габелич бір ұшу милясы мен бір ұшу километрінен астам орташа жылдамдыққа қол жеткізе отырып, жер үсті жылдамдығының рекордын жаңартты. Бұл әрекетте қолданылған итермелеу күші 58 000 ньютоннан (13 000 фунт) 67 000 ньютоннан (15 000 фунт) аралығында болды. Бір рет жүгіру кезінде шамамен ең жоғары жылдамдыққа қол жеткізілді. FIA ережелеріне сәйкес, жер үсті жылдамдығының рекорды FIA өлшеген километрлік және мильдік трассалар арқылы екі рет жүгіргеннен кейін ғана мойындалады. Екі нәтиженің орташасы ресми уақыт пен жылдамдық ретінде есептеледі. Сонымен қатар, екі жүгіру бір сағат ішінде жасалуы керек. Габелич бірінші жүгірісінде және екінші жүгірісінде жаңа FIA километрлік рекордын орнатты. Мильдік FIA рекорды алғаш рет бұзылды және 1983 жылға дейін бұзылмады, ол кезде Ричард Нобл Thrust 2 көлігімен оны жаңартты. Шапшаң километрлік FIA рекорды 1997 жылы ThrustSSC дыбыс жылдамдығынан асып түскенге дейін 27 жыл бойы сақталды.

Жарыс мансабы

1969 жылы Габелич төртінші мильге арналған сүйрегіш қайықтың рекордын орнатты. Бұл Дональд Кэмпбелл 1955 жылғы 23 шілдеде Bluebird K7 кемесімен бұзған Халықаралық мотор спорты одағының (UIM) Су жылдамдығы рекордынан (WSR) өзгеше. 1972 жылы Габелич эксперименталды 4 дөңгелекті Funny Car машинасының апатында ауыр жарақат алды. Ол жарты шақырымдық жүгіріс кезінде бақылаудан шығып, сол қолының жартысын жоғалтуға жақын болды және сол аяғын соншалықты қиын сындырды, бір жылдан астам уақыттан кейін де гипске салынған күйде болды. Бұл оқиға оның жарыс мансабын аяқтады және ол енді жарысқа қатыспады, есе орнына жаңа үстін дыбыстан жылдам көлікке назар аударды.

Жарыстан кейін

1980 жылдардың басында ол Том Дэниелмен бірге "Rocketman Corporation" компаниясын құрды. Мақсаты – белгілі бір диапазон жылдамдығына жете алатын көлік құралын жобалау және жасау еді. Бұл концептуалды көлік "American Way" деп аталды, бірақ 1984 жылдың қаңтар айында мотоцикл апатында оның қазасынан кейін жоба тоқтатылды. Габелич 1977 жылы "Joyride to Nowhere" фильмінде түсті және 1971 жылы "One Second from Eternity: The History of the Land Speed Record" деректі фильмін жасады. Габелич және оның отбасы Ричард Доусонмен "Family Feud" ойынында қатысты, онда ол Доусонға Калифорния штатының Лонг-Бич қаласының кілтін табыс етті. 2008 жылы Габелич Пайн-авенюдегі конгресс-орталығының алдындағы Лонг-Бич моторспорттық даңқ аллеясына енгізілді. Ол салтанатта әйелі Рей өкілдік етті, ол сегіз жыл қызмет еткеннен кейін 2012 жылы Лонг-Бич қалалық кеңесінен зейнеткерлікке шықты. 2016 жылы ол Америка Моторспорттық Даңқ залына енгізілді.