Барни Олдфилд – американдық жарыс шеберінің өмірбаяны

Кіріспе

Америкалық жарыс жүргізушісі (1878–1946) американдық автожарысшы

Берна Эли "Барни" Олдфилд (29 қаңтар 1878 – 4 қазан 1946) – американдық жарыс спортының пионері. Оның есімі "20 ғасырдың басындағы жылдамдықпен байланысты" болды. Ол 1905 жылы AAA Ұлттық чемпионатының алғашқы жеңімпазы атанды. Велосипед жарыстарында жетістікке ие болғаннан кейін, Олдфилд 1902 жылы автожарыстармен айналыса бастады және 1918 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін осы салада қызмет етті. Ол дөңгелек трассада сағатына 96 шақырым жылдамдықпен (60 миль/сағ) көлік тізгіндеген алғашқы адам болды.

Ерте өмір

Берна Эли Олдфилд 1878 жылғы 29 қаңтарда Огайо штатының Фултон округіне қарасты Йорк қалашығында, Уосон мен Толедо маңында, жұмысшы Генри Клей Олдфилд пен оның әйелі Сараның отбасында дүниеге келді. Ол өзінің атын Америка Азамат соғысы кезінде 68-Огайо ерікті жаяу әскерінде әкесімен бірге қызмет өткерген адамның құрметіне алған. Оның Берта деген әпкесі болған. 1880 жылғы АҚШ халық санағы бойынша Олдфилдтер Уосон қаласында тұрған. 1889 жылы олар Толедоға көшіп, онда әкесі Генри мемлекеттік психикалық ауруханада жұмысқа орналасты. 1891 жылдың жазында Берна өзінің алғашқы велосипедін сатып алу үшін су тасымалдаушы болып жұмыс істеді. Аңыз бойынша, ол әдетте жексенбі күндері Толедодағы жергілікті өрт сөндіру станциясында келесі шақыруды күтіп отыратын. Компанияның "беделді тұлғасы" ретінде оған екі жылқының тартқан үлкен қызыл өрт сөндіру машинасына мінуге рұқсат етілді, ол көшелермен жылдам жүретін. Келесі жылы Берна мектептен кейін "Toledo Blade" және "Toledo Bee" газеттерін сатумен айналысты. Олдфилд 1892 жылы сегізінші сыныпты бітірмей мектепті тастап кетті. Ол әкесімен бірге күндіз психикалық ауруханада асханада көмекші болып, ал түнде қала орталығындағы қонақ үйде лифтер болып жұмыс істеді. Ақырында ол қонақ үйде толық жұмыс істеді, себебі психикалық науқастармен жұмыс істеуге қарағанда бұл мамандық оған көбірек ұнады. Қонақ үйдің басқарушысы "Берна" есімінің "әлсіз есім" екенін айтып, оны "Барни" деп өзгертуге кеңес берді. Олдфилд "тартымды тұлға" деп сипатталды және қонақ үйде көптеген сыйлықтар алды. Ол осы ақшаға пневматикалық дөңгелектері бар "Advance Traveller" велосипедін сатып алды.

Велосипед жарысы

Кларенс Бригам, «Кливленд» маркалы велосипедтерді сатқан, және Эдвард Г. Игер («Eager & Green Mercantile» фирмасынан), өз дүкенінде «Колумбия» модельдерін сатқан, өздерінің қалаларында Уосон Велосипед клубын ұйымдастырды. Олар велосипед сатуды көбейтуді және Мичиган көлінің жағалауындағы теміржол арқылы қалаға көбірек адамдарды тартуды мақсат етті. Суонтон, Клайд, Монро, Адриан, Блисфилд және Толедо қалаларындағы басқа да велосипедшілер тобы да осы велосипед жарысының аясында болды. Велосипедшілер әдетте жылқы жарыстарына арналған қоғамдық жарыс жолдарында жарты миль және бір мильдік жарыстарға қатысты. Клубтың басқа мүшелері: Фред Баллмейер, Ора Брэйли, Курт және Бафф Харрисон, Док Майерс, Эмиль Винцелер, Док Майли, Фрэнк Харпер, Дэн Реймонд (барлығының велосипедтерін жөндеуші), Сид Блэк (кейіннен «Packard Motor Company» президенті болған, Кливлендтен келген трюктер орындайтын велосипедші) және Барни Олдфилд. 1892 жылдың қазан айында Уосон қаласында екінші «Күміс турнир» өтті. 1893 жылы Олдфилд басқа бір қонақ үйде лифт операторы болып жұмыс істей бастады. Ол әр түн сайын бір тұрғынның жеңіл «Кливленд» велосипедін жертөледе сақтап қоятын, кейде оны «қарызға алып», түнде мініп жүретін. 16 жасында Олдфилд 1894 жылы «Dauntless» велосипед фабрикасының өкілдері оны Огайо штатының чемпионатында өнер көрсетуге шақырғаннан кейін велосипед жарыстарында белсенді қатыса бастады. Екінші орынға ие болғанымен, бұл жарыс оның өміріндегі маңызды кезең болды. Олдфилд «Stearns» велосипед фабрикасының бөлшек сату бөлімінің өкілі болып жұмысқа орналасты. Сол жерде ол болашақ әйелі Беатрис Ловетта Оатиспен танысты, олар 1896 жылы үйленді. 1896 жылы Олдфилд Сиракузадағы (Нью-Йорк штаты) «Stearns» компаниясынан әуесқой командасында жарысу үшін жалақы алды. Ол 8 шақырымдық жарыста жарты мильге басымдық танытты. 1903 жылдың 20 маусымында Индиана штатының жәрмеңкесінде Олдфилд бір мильді бір минутта жүрген алғашқы жүргізуші болды. Екі айдан кейін ол Нью-Йорк штатының Йонкерс қаласындағы «Empire City» жарыс жолында 55,8 секундта бір мильді жүрді. Александр Уинтон Олдфилдті кәсіби жүргізуші ретінде шақырып, жарысқа қатысу үшін тегін машиналармен қамтамасыз етуге келісті. Олдфилд, оның менеджері Эрнест Моросс және агенті Уилл Пикенс АҚШ бойынша уақытты өлшеу және жарыс жүргізу арқылы саяхаттап, өнер көрсетуші ретінде танымал болды, жарыс кезінде аузында пураны ұстап, бұрынғы жазада сынған азу тістерінің орнына жастықша ретінде пайдаланды. Олдфилд «машинаны өте шебер, жылдам және батыл басқара білуімен ғана танымал болған алғашқы американдық» атанды. Ол «Benz» көлігін сатып алып, 1910 жылы «Blitzen Benz» машинасын жүргізу кезінде жылдамдығын арттырды. Кейін 1910 жылы Олдфилд Флорида штатының Дейтона-Бич қаласында 16 наурызда «Blitzen Benz» машинасында әлемдік жылдамдық рекордын орнатты – 131.724 миль/сағ, осының арқасында ол «жылдамдық патшасы» деген лақап атын алды.

Clarence Brigham, who sold the “Cleveland” brand bike, and Edward G. Eager (of Eager & Green Mercantile) who sold the “Columbia” models in his store, organized the Wauseon Cycle Club in their town. They wanted both to increase bicycle sales and draw more people to the town via the Michigan Lake Shore Railroad. Other cycling groups in Swanton, Clyde, Monroe, Adrian, Blissfield, and Toledo were part of the same cycle racing circuit. Bicyclists raced in half mile and mile classes on public racetracks usually reserved for horse racing. Other members of the Club included Fred Ballmeyer, Ora Brailey, Curt and Buff Harrison, Doc Myers, Emil Winzeler, Doc Miley, Frank Harper, Dan Raymond (who fixed everyone's bikes), Sid Black (a trick cyclist from Cleveland who later became president of the Packard Motor Company), and Barney Oldfield. In October 1892, the second “Silver Tournament” was held in Wauseon. In 1893, Oldfield began working as an elevator operator at a different hotel. Every night he stored one hotel tenant's lightweight "Cleveland" cycle in the basement; he sometimes "borrowed it", riding it at night. At age 16, Oldfield began serious bicycle racing in 1894 after officials from the "Dauntless" bicycle factory asked him to ride for the Ohio state championship. Although he came in second, the race was a turning point. Oldfield was hired as a parts sales representative for the Stearns bicycle factory. There he met Beatrice Lovetta Oatis, his future wife; they married in 1896. By 1896, Oldfield was paid by Stearns, based in Syracuse, New York, to race on its amateur team. Oldfield won by a half mile in the five mile (8 km) race. On June 20, 1903, at the Indiana State Fairgrounds, Oldfield became the first driver to run a mile track in one minute flat, or Two months later, he drove one mile in 55.8 seconds at the Empire City Race Track in Yonkers, New York. Alexander Winton hired Oldfield as a professional driver and agreed to supply him with free cars for racing. Oldfield, his manager Ernest Moross, and his agent Will Pickens traveled throughout the United States in a series of timed runs and match races, and he earned a reputation as a showman, racing while holding a cigar in his mouth to cushion the spot where he had broken some molar teeth in a crash. Oldfield was "the first American to become a celebrity solely for his ability to drive a car with great skill, speed, and daring." He bought a Benz, and raised his speed in 1910 to while driving his "Blitzen Benz". Later in 1910 Oldfield reached the speed of At Daytona Beach, Florida, on March 16, 1910, in his Blitzen Benz, he set the world speed record, driving 131.724 mph, for which he earned the nickname “speed king”.

Босату және кейінгі мансап

Олдфилдтің "заңсыз" жарысқа қатысқаны үшін Америка Автомобиль қауымдастығының (AAA) жарыс комиссиясы жарыстардан шеттетуге алып келді, және ол мансабының көп бөлігінде санкцияланған жарыстарға қатыса алмады. Ол жылдамдық рекордтарын орнату үшін ақы алып, жарыстар мен көрсетулер өткізу арқылы мансап жасады. 1914 жылы оның агенті Уилл Пикенс «Ғалам Чемпионаты» ұйымдастырды, онда Олдфилдті өзінің тағы бір клиенті, авиатор Линкольн Бичиге қарсы қойды. Олдфилд Fiat көлігімен Бичидің бипландарына қарсы кемінде 35 рет жарысып, елді аралап саяхаттады. Ең шалғай аймақтарда олар округтік жәрмеңкелердегі ат жарыс жолдарында жарысты. Чемпионат «өте табысты» болды, және Олдфилд пен Бичи саяхаттарынан 250 000 доллардан астам табыс тапты. AAA жаңадан қабылдағаннан кейін Олдфилд 1914 және 1916 жылғы Индианаполис 500 жарысына қатысып, әр жолы бесінші орынды иеленді. Ол сағатына 100 миль жылдамдықпен бір айналым жасаған алғашқы адам болды. 1914 жылғы Индианаполистегі финишке Stutz көлігімен жетті, және ол Еуропалық брендтер басымдық танытқан жарыста американдық көлікте ең жоғары нәтиже көрсеткен жүргізуші болды. Олдфилд сол көлікті 1914 жылдың қараша айында Лос-Анджелестен Финикске дейінгі жолдан тыс жарыста жеңіске жетіп пайдаланды. Олдфилд сол жылы Вандербильт кубогы және Корона 300 сияқты екі маңызды жол жарысында екінші орын алды. 1915 жылы ол Калифорния штатындағы Венеция қаласында өткен 300 шақырымдық жол жарысын жеңіп алды. 1914 жылдың қараша айында Олдфилд Лос-Анджелестен Финикске дейінгі Кактус Дерби жарысын жеңіп алды; жеңімпаздың медалі оны «Әлемнің шебер жүргізушісі» деп жариялады. 1916 жылдың 28 мамырында ол Джон Уолтер Кристи жасаған «Кристи Рейсер» алдыңғы дөңгелекті жетекпен Индианаполис спидвейін сағатына 100 мильден астам жылдамдықпен айналған алғашқы адам болды. Ол Флорида штатының Ормонд қаласындағы Дейтона Бич жол трассасында Blitzen Benz көлігімен бір, екі және километрлік рекордтарды жаңартты. Кейін ол әр жарысқа қатысқаны үшін 4000 доллар төлемақы алды. Олдфилд 1946 жылдың 4 қазанында жүрек талмасынан қайтыс болды. Ол барлығы төрт рет үйленген. Ол 1924 жылы ажырасып, 1945 жылы қайта үйленген Бесси Губи Олдфилдтің өмірінде екінші және төртінші әйелі болды. Олар алғаш рет үйленгенде, Бетти есімді қызды асырап алды (ол қайтыс болған кезде Келлиге үйленген еді).

Oldfield was suspended by the American Automobile Association (AAA) contest board for his "outlaw" racing, and was unable to race at sanctioned events for much of his career. He made his career by being paid to set speed records, and conducting match races and exhibitions. In 1914, his agent Will Pickens staged a "Championship of the Universe", pitting Oldfield against another of his clients, aviator Lincoln Beachey. Oldfield raced his Fiat car against Beachey's biplanes in at least 35 matches, barnstorming the country. In the more remote areas, they raced at county fair horse tracks. The Championship was "extremely successful", and both Oldfield and Beachey earned more than $250,000 in their barnstorming. After being reinstated by the AAA, Oldfield competed in the 1914 and 1916 Indianapolis 500, finishing fifth in each attempt. He was the first person to run a 100 mile per hour lap. His 1914 Indy finish was in an Indianapolis built Stutz, and he was the highest finishing driver in an American car in a race that was dominated by European brands. Oldfield used the same car in his victory at the Los Angeles to Phoenix off road race in November 1914. Oldfield also finished second in two major road races that year, the Vanderbilt Cup and the Corona 300. In 1915 he won the Venice, California 300 road race. In November 1914, Oldfield won the Los Angeles to Phoenix Cactus Derby Race; the victor's medal proclaimed him “Master Driver of the World”. On May 28, 1916, he became the first person to lap the Indianapolis Speedway at more than 100 mph in the front wheel drive "Christie Racer", designed by John Walter Christie. He used the Blitzen Benz to break the existing mile, two mile, and kilometer records at the Daytona Beach Road Course at Ormond, Florida. Afterward, he charged $4,000 for each of his appearances at driving races. Oldfield died on October 4, 1946, of a heart attack. He had married a total of four times. He was survived by Bessie Gooby Oldfield, whom he had divorced in 1924 and remarried in 1945, making her both his second and fourth wife. When they were first married, they adopted a daughter, Betty (who by his death was married to a Kelly).

Өнер көрсетулер

Олдфилд Бродвей мюзиклі «The Vanderbilt Cup» (1906) қойылымында он апта бойы өзін-өзі сомдады. Ол сондай-ақ фильмдерде де ойнады, оның ішінде үнсіз фильм «Барни Олдфилдтің өмір үшін жарысы» (1913), онда ол пойызға қарсы жарысып, пойыз жолына байланған қаһарманды құтқарады. Ол «The First Auto» (1927) фильмінде автомобиль тарихының алғашқы пионері ретінде де көрсетілді. «Бэк-стрит» (1941) көркем фильміндегі Вандербильт кубогы сахнасының техникалық кеңесшісі болды. Ол «Блондинка комета» атты жарыс фильмінде өзінің рөлінде ойнады, онда жас әйел жарыс машинасының жүргізушісі болып табысқа жетпек болады.

Жарыс қауіпсіздігі

Оллдфилдтің бәсекелесі және жақын досы Боб Берман Калифорния штатындағы Корона қаласында жарыс кезінде апатқа ұшырап қаза тапты. Оллдфилд пен Гарри Арминий Миллер, карбюраторларды жасап, дамытқан және ең белгілі қозғалтқыш жасаушылардың бірі болған, содан кейін жүргізушіні апат жағдайында қорғайтын, жылдам және берік жарыс көлігін жобалау үшін бірге жұмыс істеді. Олар ағымдық сызықты жүргізуші кабинасының ішінде қорғаушы тормен жабдықталған, жүргізушіні толығымен жауып тұратын жарыс көлігін жасады және оны "Алтын суасты кемесі" деп атады.

Кәсіпкерлік жобалар

Оллдфилд өзінің әріптесі Карл Г. Фишерге Индианаполисте «Фишер автомобиль компаниясын» құруға көмектесті. Бұл АҚШ-тағы алғашқы автомобиль сату орталығы деп есептеледі. Оллдфилд сонымен қатар «Firestone» компаниясы үшін «Oldfield» шинасын жасады. «Firestone» компаниясы өз таңбасымен Олдфилдтің: «Firestone шиналары – менің жалғыз өмірлік кепілім» деген сөзін жариялады. 1924 жылы Лос-Анджелестегі «Кимболл жүк көлігі» компаниясы жалғыз 1924 жылғы «Олдфилдті» жасады.