Кіріспе

Коста-Рика президенті Хулио Акоста Гарсия (1872 жылдың 23 мамырында дүниеге келген – 1954 жылдың 6 шілдесінде қайтыс болған) 1920 жылдан 1924 жылға дейін Коста-Риканың 24-ші президенті қызметін атқарды.

Ерте өмір

Рафаэль Хулио дель Росарио Акоста Гарсия 1872 жылдың 23 мамырында Коста-Риканың Алахуэла провинциясындағы Сан-Рамон қаласында Jesús de la Rosa García Zumbado және Хуан Висенте Акоста Чавес отбасында дүниеге келген. Оның отбасы испандық тектен шыққан, оның сегіз бауыры болған: Акилес, Максимо, Эмилио, Рауль, Улисес, Луис, Рикардо және Хорасио. Акоста туған кезде оның отбасы Сан-Хоседен Сан-Рамонға көшіп келген, онда оның әкесі мен үш екесі «Үш бауыр шахтасын» (lang es) және шаруашылықты басқарған. Оның анасы, Хесусита, дін қызметкерлері отбасынан шыққан. Акоста білімін Сан-Хоседе бастады және Хуан Фернандес Ферраз басқарған Сан-Хосе университеті институтында орта білімін бастады, ол дайындық мектебі болған. Орта білімін ол Картагодағы Сан-Луис-Гонзага колледжінде аяқтады. Ол өте ерте жасынан саясатқа қызығушылық танытқан және жиырма жасында бірнеше жастардың саяси қозғалысына қатысқан, сол кезде бірнеше радикалдар тұтқындалған. Алахуэлаға қайтып келгеннен кейін ол банан плантациясында жұмыс істеді және саясатқа кірмес бұрын мектеп кеңесінде қызмет еткен.

Кәсіби өмірінің басталуы

1902 және 1906 жылдар аралығында Акоста Алахуэла провинциясынан сайланған делегат ретінде Конституциялық конгресске қатысты. 1907 жылы ол Эл-Сальвадорға Бас консул болып жіберілді. 1910 жылдың сәуір айында Сан-Сальвадорда Мария Наталия Елена Галлегос Розалеске үйленді және екі жылдың ішінде Эл-Сальвадордағы тұрақты министр болып тағайындалды. 1915 жылдың ортасында Акоста Коста-Рикаға қайта шақырылып, Сыртқы істер, Әділет, Кешірім және Құдайға табыну министрлігінің хатшысы қызметіне тағайындалды. Акостаны алаңдатқан мәселелердің бірі – ұзаққа созылған Панамамен шекаралық дау болды. Бұл дау 1910 жылы Панама Ұлы Колумбиядан бөлінгеннен кейін Коста-Рикамен шекараны нақтылау қажеттігі туғанда басталды. Екі тарап шекараны төрешілер шешеді деген келісімге келді. Атлантикалық жағалауда француз төрешісі Коста-Рикадан Панамаға аумақ берді, және екі тарап та осы шешімді қабылдады. Тынық мұхиты жағалауында төреші Панамадан Коста-Рикаға аумақ беруді талап етті. Панама осы шешімге қарсылық білдірді, ал АҚШ Жоғарғы Сотының төрағасы Эдвард Дуглас Уайт 1914 жылы «Уайт шешімін» шығарды, онда Тынық мұхитындағы аумақ Коста-Рикаға берілуі тиіс екені расталды. Дау әлі де шешілмегендіктен, 1916 жылы Акоста АҚШ-тың даулы аумақты басып алуын ұсынды, бұл екі елдің инженерлеріне шекараны зерттеп, мәселені шешуге мүмкіндік береді. Сыртқы істер министрі қызметін атқарган кезінде Акоста жиі саяхаттады. Ол Орталық Американың барлық елдеріне ресми сапармен барған алғашқы министр болды. 1917 жылдың 27 қаңтарында Акоста министрлік лауазымынан айырылды, себебі Федерико Тиноко және Хоакин Тиноко ағайындылары үкіметті құлату үшін төңкеріс жасады. Ол отбасымен бірге әйелінің ата-анасының шаруашылығына, Ла-Эсперансаға қашып, Акоста ферма басқарушысы болып жұмыс істеді. Содан кейін ол Коста-Рикадағы аласапыран туралы жазған «Диарио дель Сальвадор» газетінің редакциясында жұмысқа орналасты. 1919 жылы Тиноко отставкаға кеткеннен кейін және уақытша президент Хуан Баутиста Кирос Сегура билікті уақытша президент Франсиско Агилар Баркероға тапсырғаннан кейін, Акоста Коста-Рикаға оралуға шақырылды. 1919 жылдың 8 қыркүйегінде Конституциялық партия оны өзінің өкілі ретінде таңдаған кезде ол президенттікке кандидат болды. 7 желтоқсанда 89% дауыспен сайланған ол 1920 жылдың 8 мамырында Коста-Риканың 24-ші президенті болып ресми түрде қызметке кірді.

Төрағалық

Акоста прогрессивті президент болды және Тиноконың репрессивті антиклерикалық және диктаторлық саясатын дереу тоқтатуға кірісті, сайлау процестерін реформалау, шекаралық дауларды шешу және жемқорлықсыз, халықтың сенімін жоғалтпайтын үкімет құруға уәде берді. Ол әйелдерге дауыс беру құқығын беруді қолдады, ардагерлерге зейнетақы жүйесін құрды, валютаны тұрақтандыру үшін қарыздарды қайта келісуді ұсынды және мемлекет пен Папа Бенедикт XV арасындағы қарым-қатынасты жақсартты. Оның басшылығымен Коста-Рика Тіл академиясы, Коста-Риканың Ұлттық банкі және халықаралық телеграф қызметі құрылды. Сондай-ақ, кәмелетке толмағандарды қорғау, ойын бизнесін реттеу, сақтандыру жүйесін реформалау, полиция корпусын құру, педагогикалық білім беруді дамыту, мектептерді тексеру және мұғалімдерге зейнетақы тағайындау, сондай-ақ 8-ден 15 жасқа дейінгі барлық балаларға тегін және міндетті білім беруді енгізу туралы заңдар қабылданды. Халық денсаулығы сақтау кеңесін құрып, Акоста әкімшілігі Медициналық кеңесті гомеопатия мен остеопатия салаларындағы ережелерді, сондай-ақ кедейлердің медициналық қажеттіліктеріне мемлекеттік көмек көрсету мақсатында кеңейтті. Акоста елдің халықаралық дипломатиясын жақсарту үшін Ұлттар Лигасына мүшелікке өтініш берді, ол 1921 жылдың 20 қаңтарында мақұлданды. Аймақтық деңгейде ол Орталық Америка Федеративтік Республикасын құру туралы келісім ұсынды. Никарагуа және Панамамен туындаған даулардың салдарынан, аталған одаққа Коста-Рика, Сальвадор, Гватемала және Гондурас кіруі тиіс болды. Басқа үш елдің парламенттері федерацияны мақұлдағанмен, Коста-Рика конгресі бұл ұсынысты қабылдамады. 1921 жылдың ақпан айында Панамамен шекаралық дау қайта жанданды, өйткені Панаманың даулы аумаққа кеңейетіні туралы қауесеттер Акостаны жағдайды бағалау үшін әскери экспедиция жіберуге мәжбүр етті. Панаманың даулы аумаққа әскер кіргізілуіне жауап ретінде, ол АҚШ-тан қорғаныс сұрады. Панаманың Испаниядан азаттығының 100 жылдығын тойлау Панамада ұлтшылдық сезімдерді оятты, ал баспасөздің ықпалымен шекаралық дау дипломатиялық қақтығыстан әскери қақтығысқа ұласты. Кото соғысы 1921 жылдың 21 ақпанынан 5 наурызына дейін жалғасты, Коста-Рика Панаманың Альмиранте және Бокас-дель-Торо округтеріне басып кірді, ал Панама күштері Коста-Риканың Пунтаренас провинциясына басып кірді. АҚШ соғыс кемелерін жіберді, ал Ұлттар Лигасы бейбіт шешімдерді іздеуге шақырды. Дипломатиялық келіссөздер жүргізілді, бірақ Панама тарапының кешігуі американ төрешісін Панаманы 23 тамызда Кото аймағынан шығаруға мәжбүр етті, осылайша мәселе шешілді.

Кейінгі мансап

Акостаның Конгресске соңғы хабары 1924 жылғы 1 мамырда жасалды. Ол отбасымен бірге үш жыл бойы Парижге көшіп, Халықаралық Қызыл Крест комитетінде жұмыс істеді. 1927 жылы Коста-Рикаға оралғаннан кейін 1929 жылға дейін Қызыл Крестпен жұмысын жалғастырды, содан кейін Ипотекалық несие кеңесінің мүшесі болып тағайындалды. 1932 жылы Конституциялық конгресске Сан-Хоседен депутат болып сайланды және 1932 жылдан 1936 жылға дейін қызмет етті. Коста-Рика Ұлттық банкінің басқармасына тағайындалып, 1938 жылға дейін қызмет етті, сосын қайтадан Конгресс депутаты болып сайланды. 1942 жылы өкілеттігі аяқталғаннан кейін Акоста Әлеуметтік қамсыздандыру қорының директоры болды, ал келесі ақпанда Ұлттық азаматтық қорғаныс кеңесінің төрағасы болды. 1944 жылы ол Мемлекеттік хатшының кеңсесінде Сыртқы істер министрі лауазымына қайта тағайындалды. Осы кезеңде ол Біріккен Ұлттар Ұйымының хартасына қол қою мақсатында 1945 жылы Сан-Францискода өткен конвенцияда Коста-Рика атынан қол қойды. 1947 жылдың мамырында Акоста инсульт алды және лауазымынан кетуге мәжбүр болды.

Өлім және мұра

Акоста 1954 жылғы 6 шілдеде Сан-Хоседе қайтыс болды және ресми салтанатты жерлеуден кейін Бас зиратқа жерленді. Өмірінде алған көптеген наградаларынан өзге, Коста-Рикада оның құрметіне аталған бірнеше мектеп бар. Сан-Хоседегі Моразан саябағында оның естелігіне ескерткіш қойылды.