1895 жылғы ғылым мен технология: Тсиолковскийнің ғарыш лифті, гелийдің ашылуы, жануарлар ауруларын тудыратын паразиттің табылуы. Табиғатты қорғау қоғамы құрылды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1895 жылы ғылым және технология саласында маңызды оқиғалар болды, олар төменде тізілген.
The year 1895 in science and technology involved some significant events, listed below.
Астрономия және ғарыш ғылымдары
Константин Циолковский ғарыш лифтісін ұсынды.
Konstantin Tsiolkovsky proposes a space elevator.
Биология
26 сәуір – Нью-Йорк зоологиялық қоғамы, қазіргі Жабайы табиғатты қорғау қоғамы, құрылды. Дэвид Брюс цетсе шыбығымен тасымалданатын трипанозома паразитін ашады, ол ірі қара малдың өлімге алып келетін нагана ауруын қоздырады.
April 26 – The New York Zoological Society, the modern day Wildlife Conservation Society, is chartered. David Bruce discovers the Trypanosoma parasite carried by the tsetse fly which causes the fatal cattle disease nagana.
Химия
26 наурыз – Шотландиялық химик Уильям Рамзи клейвейт минералын өңдеу арқылы Жерде гелийді бөліп алады. Бұл үлгілерді Норман Локкьер мен Уильям Крукс гелий екеніне анықтап шығарады. Сол жылы Пер Теодор Клеве мен Абрахам Ланглет Швецияның Уппсала қаласында клейвейттен тәуелсіз түрде гелийді бөліп алып, оның атомдық салмағын анықтайды. Эмиль Фишер мен Артур Шпейер алғаш рет Фишер-Шпейер этерификациясын сипаттайды. Карл фон Линде Линде циклына патент беру үшін өтініш береді.
March 26 – Scottish chemist William Ramsay isolates helium on Earth by treating the mineral cleveite. These samples are identified as helium by Norman Lockyer and William Crookes. It is independently isolated from cleveite in the same year by Per Teodor Cleve and Abraham Langlet in Uppsala, Sweden, who determine its atomic weight. Emil Fischer and Arthur Speier first describe Fischer–Speier esterification. Carl von Linde files for patent of the Linde cycle.
Климатология
11 желтоқсан – Сванте Арреньюс "Ауадағы көмірқышқылдың жер температурасына тигізетін әсері туралы" атты мақаласын Швед Корольдік ғылым академиясына ұсынғанда, атмосфералық көмірқышқылға байланысты ("Көктемшік эффектісі") жаһандық климаттың сезімталдығы туралы сандық мәліметтер келтіреді.
December 11 – Svante Arrhenius delivers quantified data about the sensitivity of global climate to atmospheric carbon dioxide (the "Greenhouse effect") as he presents his paper "On the Influence of Carbonic Acid in the Air Upon The Temperature of the Ground" to the Royal Swedish Academy of Sciences.
Экология
Евгений Уорминг «Plantesamfund» (1909 жылы «Өсімдіктер экологиясы» деп аударылған) жариялап, экология ғылымын қалыптастырады. Парижде құстарды қорғау бойынша алғашқы халықаралық жиын өтеді.
Eugen Warming publishes Plantesamfund (translated as Oecology of Plants, 1909) and founds the scientific discipline ecology. The first international meeting for the protection of birds is held in Paris.
Математика
Диедерик Кортевег пен Густав де Врис "Кортевег-де Врис" теңдеуін туындытады, ол тікбұрышты қимасы бар каналдағы ұзын, жеке су толқындарының қалыптасуын сипаттайды. Георг Кантор жинақтар теориясы бойынша мақаласының бірінші бөлігін жариялайды, онда шексіз кардинал сандар арифметикасы және континуум гипотезасы қарастырылады. Анри Пуанкаре "Анализ Situs" мақаласын жариялайды, бұл топологияның алғашқы жүйелі зерттелуі болып табылады.
Diederik Korteweg and Gustav de Vries derive the Korteweg–de Vries equation, a description of the development of long solitary water waves in a canal of rectangular cross section. Georg Cantor publishes the first part of a paper on set theory containing the arithmetic of infinite cardinal numbers and the continuum hypothesis. Henri Poincaré publishes his paper "Analysis Situs", providing the first systematic treatment of topology.
Медицина
Натуропатия терминін доктор Джон Шеель ашты. Адольф Пинар ұрықты тыңдауға арналған Пинар мүйізін ойлап тапты.
The term naturopathy is coined by Dr John Scheel. Adolphe Pinard invents the Pinard horn, a fetal stethoscope.
Физика
7 мамыр – Александр Степанович Попов Ресей физика-химия қоғамына найзағайды анықтауға жетілдірілген, когерерлі радио қабылдағышты (когерентті) көрсетіп, оны электромагниттік толқындардың алғашқы практикалық қолданылуы деп таныды. 8 қараша – Вильгельм Рентген рентген сәулелері деп аталатын электромагниттік сәулеленудің бір түрін ашты.
May 7 – Alexander Stepanovich Popov demonstrates a radio receiver (containing a coherer) refined as a lightning detector to the Russian Physico Chemical Society, recognized as the first practical application of electromagnetic waves. November 8 – Wilhelm Röntgen discovers a type of electromagnetic radiation which he calls X rays.
Психиатрия
Зигмунд Фрейд пен Йозеф Бройер "Гистерия туралы зерттеулер" (Studien über Hysterie) жариялайды.
Sigmund Freud and Josef Breuer publish Studien über Hysterie (Studies on Hysteria).
Технология
13 ақпан – Аугуст және Луи Люмиер ағайындылары Францияда кинематограф кинокамерасы/проекторын патенттеді. 18 наурыз – Германияда Зиген мен Нетфен қалалары арасында әлемдегі алғашқы бензинді автобус маршруты ашылды. 22 наурыз – Огюст және Луи Люмиер Париждегі Société d'encouragement pour l'industrie nationale мүшелеріне проекцияланған целлюлоидті фильмдегі «Люмиер фабрикасынан жұмысшылардың шығуы» (46 секундтық) фильмін көрсетті. 30 наурыз – Рудольф Дизель Германияда дизель қозғалтқышын патенттеді. 6 мамыр – Чикагода Metropolitan West Side Elevated Railroad ашылды, ол АҚШ-тағы алғашқы электрмен жұмыс істейтін жылдам транзит жүйесі және алғашқы аяқталған Шерцер айналмалы көпірі болды. 26 маусым – Рудольф Дизельдің 250/400 (220/400) қозғалтқышының екінші прототипі керосин отынымен алғаш рет тежегіш сынақтан өтті. 31 желтоқсан – Огден Болтонға электр велосипедіне патент берілді. Әлемдегі алғашқы портативті қолға ұсталатын электр дрелі Вильгельм мен Карл Файн ағайындылары Германияда жасады. Сент-Пол, Миннесота штатының сағатшысы Эрнест А. Хаммель теледиаграмманы ойлап тапты.
February 13 – Brothers Auguste and Louis Lumière patent their cinematograph motion picture film camera/projector in France. March 18 – The world's first gasoline bus route is started in Germany, between Siegen and Netphen. March 22 – Auguste and Louis Lumière make what is probably the first presentation of a projected celluloid film moving picture, the 46 second Workers Leaving the Lumière Factory, to members of the Société d'encouragement pour l'industrie nationale in Paris. March 30 – Rudolf Diesel patents the Diesel engine in Germany. May 6 – The Metropolitan West Side Elevated Railroad is opened in Chicago as the first electrically operated rapid transit system in the United States, including the first completed Scherzer rolling lift bridge. June 26 – Second prototype of Rudolf Diesel's Motor 250/400 (220/400) passes brake testing for the first time, using kerosene fuel. December 31 – Ogden Bolton Jr. is granted for an electric bicycle. The world's first portable handheld electric drill is developed by brothers Wilhelm and Carl Fein in Germany. Ernest A. Hummel, a jeweler of St. Paul, Minnesota, invents the telediagraph.
Басқа іс-шаралар
Мамыр – Х.Г. Уэллстің алғашқы «ғылыми фантастикасы», «Уақыт машинасы» повесі жарық көрді (сериялық жарияланым аяқталды және алғашқы кітаптық басылымдары шықты). 25 шілде – Мария Склодовская Пьер Кюриге Сео қаласындағы қалалық әкімдікте үйленді.
May – Publication of H. G. Wells' first "scientific romance", the novella The Time Machine (serial publication completed and first book editions). July 25 – Maria Skłodowska marries Pierre Curie in the town hall at Sceaux.
Өлімдер
26 қаңтар – Артур Кейли (1821 жылы туған), ағылшын математигі. 11 сәуір – Лотар Мейер (1830 жылы туған), неміс химигі. 5 мамыр – Карл Вогт (1817 жылы туған), неміс ғалымы, зоология, геология және физиология салаларында маңызды еңбектер жариялаған. 29 маусым – Томас Генри Хаксли (1825 жылы туған), ағылшын биологы. 10 тамыз – Феликс Хоппе-Зейлер (1825 жылы туған), неміс физиологы. 26 тамыз – Фридрих Мишер (1844 жылы туған), швейцариялық биохимик. 24 қыркүйек – Герман Хеллригель (1831 жылы туған), неміс ауыл шаруашылығы химигі, бұршақ тұқымдас өсімдіктердің атмосфералық азотты сіңіру механизмін ашқан. 28 қыркүйек – Луи Пастер (1822 жылы туған), француз биологы. 27 желтоқсан – Эвинд Аструп (1871 жылы туған), норвегиялық Арктика зерттеушісі.
January 26 – Arthur Cayley (born 1821), English mathematician. April 11 – Lothar Meyer (born 1830), German chemist. May 5 – Carl Vogt (born 1817), German scientist who published notable works in zoology, geology and physiology. June 29 – Sir Thomas Henry Huxley (born 1825), English biologist. August 10 – Felix Hoppe Seyler (born 1825), German physiologist. August 26 – Friedrich Miescher (born 1844), Swiss biochemist. September 24 – Hermann Hellriegel (born 1831), German agricultural chemist who discovered the mechanism by which leguminous plants assimilate the free nitrogen of the atmosphere. September 28 – Louis Pasteur (born 1822), French biologist. December 27 – Eivind Astrup (born 1871), Norwegian Arctic explorer.