Кіріспе

Британдық Қарулы Күштердің кәсіби басшысы Қорғаныс штабының бастығы (CDS) – британдық Қарулы Күштердің кәсіби басшысы және Қорғаныс министрі мен Ұлыбритания Премьер-Миністрінің ең жоғары әскери кеңесшісі. Қорғаныс штабының бастығы Қорғаныс министрлігінде орналасқан және министрліктің жоғары лауазымды мемлекеттік қызметшісі, Қорғаныс жөніндегі мемлекеттік хатшының орынбасарымен бірге жұмыс істейді. Қорғаныс штабының бастығы – қазіргі уақытта Қарулы Күштерде қызмет ететін ең жоғары ранкті офицер. Конституциялық тұрғыдан, монарх Қарулы Күштердің де-юре бас қолбасшысы болып табылады. Бірақ, іс жүзінде Ұлыбритания Үкіметі корольдік құқығын іске асырып, Қорғаныс министрлігінің Қорғаныс Кеңесі арқылы Қарулы Күштерге бағыт беруді қамтамасыз етеді, ал Қорғаныс штабының бастығы осы Кеңестің мүшесі болып табылады. Қазіргі Қорғаныс штабының бастығы – адмирал сэр Тони Радакин, ол 2021 жылдың қараша айында генерал сэр Ник Картерден қызметін қабылдады. Қорғаныс штабының басшылары қорғаныс министрінің ұсынысы бойынша Премьер-Министрге тағайындалады, содан кейін монарх бекітеді.

Постының тарихы

Бұл лауазым 1959 жылы Екінші дүниежүзілік соғыста маңызға ие болған бірлескен операциялардың жаңа тұжырымдамасын бейнелеу үшін құрылды. Алғашқы иегері Корольдік әуе күштері маршалы сэр Уильям Диксон болды. Бұл лауазымға тағайындалғанға дейін ол 1956 жылдан бастап Штаб басшылары комитетінің төрағасы қызметін атқарды. 1956 жылға дейін тұрақты төраға лауазымы болмағандықтан, үш қызмет басшысы кездесулерде кезекпен төрағалық етіп тұрды. Лауазым құрылғаннан бастап 1970 жылдардың ортасына дейін Қорғаныс штабының бастығы тағайындалғанда үш қызмет арасында қатаң ротация принципі сақталды. Ротациялық реттіліктегі алғашқы бұзушылық Корольдік әуе күштері маршалы сэр Эндрю Хамфринің қазасынан туды. Лауазым құрылғаннан 1997 жылға дейін Қорғаныс штабының бастығы британдық қарулы күштерінің тиісті түріндегі жоғарғы шенге – флот адмиралы, армия фельдмаршалы немесе Корольдік әуе күштері маршалы (НАТО дәрежелік коды OF 10) қызметіне тағайындалды. Алайда, Суық соғыс аяқталғаннан кейін Ұлыбритания қарулы күштерінің әскер санының азаюы және бейбіт уақытта жаңа 5 жұлдызды шендер берілмейтініне байланысты, 1997 жылдан бері Қорғаныс штабының бастығы адмирал, генерал немесе әуе маршалы (НАТО OF 9) шеніне ие, ол оның бұрынғы шені болып табылады. Дегенмен, 2010 жылдары Гатри, Бойс, Уокер және Стирруп Қорғаныс штабының бастығы қызметінен кеткеннен кейін біраз уақыттан соң әрқайсысы өздерінің қызметтеріндегі жоғарғы шендерге құрметті түрде көтерілді. Корольдік теңіз жаяу әскері офицерінің тағайындалуына қарсы ресми саясат болмаса да, корпустағы аз ғана офицерлер осы лауазымға қарастыруға жеткілікті жоғары шенге жетеді. Алайда, 2016 жылы Гордон Мессенджер генералдың төрт жұлдыздық шеніне көтеріліп, Қорғаныс штабының вице-бастығы болып тағайындалды.

Қадір-қасиет

Әдетте, бұрынғы Қорғаныс штабының басшылары зейнеткерлікке шыққанда өмір бойына теңдік дәрежесін алады және Лордтар палатасында саяси көзқарасы жоқ, тәуелсіз теңдер ретінде отырады. Олардың тағайындалуы әдеттегі процедура бойынша Лордтар палатасының тағайындалу комиссиясы арқылы емес, премьер-министрдің тікелей Корольге ұсынуы арқылы жүзеге асырылады. Премьер-министр зейнеткерлікке шыққан "көрнекті мемлекеттік қызметкерлердің шектеулі санын" теңдік дәрежесіне ұсыну құқығына ие. Сэр Джок Стирруп 2010 жылдың 1 ақпанында Вестминстер қаласындағы Мэрилебоун бароны Стирруп ретінде Лордтар палатасына енгізілді.