Кіріспе

Лидстің шеткі ауданы, Англия. Хедингли – Лидстің, Батыс Йоркшир, Англия шеткі ауданы, қала орталығынан шамамен екі миль қашықтықта, A660 тас жолымен солтүстік-батысқа қарай орналасқан. Хединглиде Лидс Бекетт университетінің Бекетт Паркі кампусы және Хедингли стадионы бар. Аймақтың көп бөлігі Лидс қалалық кеңесінің және Лидс Солтүстік-Батыс парламенттік округінің Хедингли және Хайд Парк бөлігінде орналасқан.

Тарих

Хедингли өзінің тамырын тарихқа тірейді, 1086 жылғы «Domesday Book» кітабында Хеджингли немесе Хеджинглия деп аталады, онда Ильберт де Лейси 7 карукат, шамамен 840 акрға тең жерді иеленген. Атаудың көне ағылшын тілінен шыққандығы есептеледі, «Head(d)inga» – «Хедданың ұрпақтары», ал «lēah» – «ашық жер» деген мағынаны білдіреді. Мағынасында, ол «Хедданың халқының арасынан өткен жер» деп аударылады. Хедда кейде Әулие Хэддемен теңестіріледі. 1995 жылы Бекет паркінің жанынан табылған тас қабір, Римнің соңғы немесе Римнен кейінгі кезеңінде осы жерде ертерек қоныс болған болуы мүмкін екенін көрсетеді. Викинг дәуірінде Хедингли Скайрак вапентакесінің немесе Сиарачестің, «Шир еменінің» орталығы болды. Атау, заңдық дауларды шешуге және әскер жинауға арналған орын болған емен ағашына сілтеме болуы мүмкін. Шир емені деп аталатын ежелгі емен 1941 жылға дейін Сент-Михаил шіркеуінің солтүстігінде тұрды және екі пабқа – «Original Oak» және «Skyrack» аттарын берді. 13 ғасырда Уильям де Пойтвен Хединглидегі жерді Кирксталл аббаттығына сыйлады, ал 1341 жылы Хедингли және Берли қалашығының қалған бөлігін иесі Джон де Калверли монастырға берді. 1711 жылғы картада Хединглиде шіркеу, коттедждер мен фермалар солтүстік, батыс және оңтүстік бағыттарының тоғысқан жерінен пайда болған үшбұрыш тәрізді жерге шашырап орналасқан. Елді мекеннің төңірегінде жабық егістіктер орналасқан, ал солтүстікке қарай Хедингли Мур деген үлкен жалпы жер учаскесі болған. 1801 жылғы халық санағында Хединглиде 300 адам тұрғандығы көрсетілген. 1829 жылғы Парламент актісі Хедингли Мурды жапты және жер сатылымға қойылды. 1829 жылға дейін бау-бақшаның шетінде шамамен 30 жұмысшы үйі салынған. Бұл жердегі жерлер, әдетте, Хедингли Хиллдегі жерлерге қарағанда арзан болды, себебі ол бай виллалар салуға қолайлы болған жоқ. Бұл Мур жолы мен Коттедж жолының маңында кішкентай қабатты үйлердің салынуына себеп болды. 19 ғасырдың ортасында Фар-Хедингли негізінен иемденілмеген жалпы жерлердің үстінде дамуға бастады. Хедингли өнеркәсіптік революция кезінде Лидстің кеңеюіне дейін ауыл болып келді және қаланың ластануы мен жағдайынан қашу үшін байлардың көшіп келген танымал қала маңына айналды. 1840 жылы Лидс зоологиялық және ботаникалық бағы ашылды, бірақ жақын маңдағы Хедингли теміржол станциясының ашылуына қарамастан, 1849 жылы зообақ залалға ұшырап, 1858 жылы жабылды. Кардиган жолындағы аю ордасы әлі де сақталған. Ауылдың шығысында орналасқан Мейнвуд Бек ертедегі тұрғындар үшін су көзі болды, ал кейіннен Лидстің викториандық халқы үшін қуат көзіне айналды. Лидс трамвайы 1875 және 1959 жылдар аралығында Фар-Хединглидегі депода аяқталды. Трамвайлар Лидс қаласының орталығынан Хединглиге қолжетімділікті жақсартты, бұл өсуді жеңілдетті және бай орта тап тұрғындарын тартты. Трамвай, мүмкін, Хединглидің ауылдық мәртебесін жойып, оны қала маңына айналдырды. Бекет паркі мен оның төңірегіндегі аумақты есептемегенде, Хединглидің көп бөлігі 20 ғасырдың басына дейін дамыды. 1911 жылғы халық санағында Хединглиде 46 000-нан астам адам тұрғандығы көрсетілген. Лидс Беккет университеті (бұрынғы Лидс Метрополитен университеті) кампусы Хединглидегі Бекет паркінде орналасқан. Киркстолл-лейн маңындағы тұрғын үйлердің көпшілігі студенттерге жалға беріледі. Лидс политехникалық институтының университетке айналуы және одан кейінгі өсуі студенттер санының артуына әкелді. Хедингли стадионында Англияның тест матчтары мен регби лигасының матчтары өтеді, бұл көптеген көрермендерді тартады. Крикет алаңы тест матчтарына жарамдылығын сақтау үшін кеңейтілді, ал 2006 жылы регби алаңындағы шығыс трибунасы Карнеги трибунасымен ауыстырылды. Қысқы крикет павильоны жаңа трибунамен және медиа орталығымен ауыстырылды.

Кәсіби

Хедингли спорт саласында да танымал; оның стадионы Хедингли деп аталады – бұрын Хедингли деп жазылған. Стадион Йоркшир округінің крикет клубы, «Солтүстік Суперчарджерс» франшизалық крикет командасы, «Лидс Ринос» регби лигасы және Йоркшир Карнеги регби одағы клубтарына үй иесі. «Солтүстік Алмаздар» Шарлотта Эдвардс кубогы мен Рейчел Хейхо Флинт трофиіндегі ойындарының бір бөлігін Хединглиде өткізеді. Көптеген ондаған жылдар бойы стадион көбінесе өзгеріссіз қалды. Алайда, 2000 жылдан бері крикет алаңы тест матчтарының мәртебесін сақтау мақсатында дерлік толығымен қайта жаңартылды. 2008 жылы қысқы павильон бұзылып, оның орнына жаңа трибуна мен медиа орталығы салынды, бұл солтүстік кіреберіске ерекше және заманауи белгі берді. Регби алаңы да бұрынғы Шығыс террасаларын алмастырған Карнеги трибунасының құрылысымен дамыды. Бұл ғимарат Лидс Бекетт университетінің қатысуымен салынды, олар ғимаратта лекциялық бөлмелерін сақтап қалды.

Әуесқой

Хединглиде сондай-ақ әуесқой футбол командасы бар, ол – Хедингли АФК. Клуб үй алаңын жоғалтқаннан кейін құлауға жақын болды, бірақ 2008 жылы Брэдфорд университеті клубқа жаңа алаң ұсынды, содан кейін Лидс университетіне тиесілі Уитвуд ойын алаңына көшті. 2019 жылдың қаңтар айында клубтың құмар ойындардың қауіптері туралы ескерту жазылған футболканың демеушісі болуы БАҚ назарын аударды. Ал алыс Хединглиде екі әуесқой крикет клубы бар (Хедингли Брамхоп CC және Сент-Чадс CC).

Саясат

Саяси тұрғыдан алғанда, Хединглидің көбі Лидс Солтүстік-Батыс сайлау округіне кіреді. Қазіргі Парламент мүшесі (депутат) – 2017 жылғы жалпы сайлауда Грег Мулхолландты (Либералды демократ) ілесіп сайланған Алекс Собель (Еңбек партиясы). Жергілікті басқару деңгейінде Хедингли және Хайд Парк округінде үш Еңбек партиясынан кеңесші бар: Ал Гартвейт, Абдул Ханнан және Джонатан Прайор. Хединглидің шағын бөлігі, атап айтқанда Квинсвуд драйві маңындағы аудан, Киркстолл округі мен Лидс-Батыс сайлау округіне қарасты, ондағы қазіргі депутат – Еңбек партиясынан Рейчел Ривз.

Ыңғайлылықтар

Хединглиде 1930 жылдан бері жұмыс істейтін екі атақты балық және чипстер дүкені / балық мейрамханасы бар: Бреттің, Солтүстік Лейндегі 19 ғасырда салынған тас ғимарат, және қазір мұңайып жабық Catch Seafood Headingley (бұрынғы Брайнның, кейін Балықшы ложасы), Уитуд Лейндегі аналық компаниясы 2022 жылдың қазан айында банкротқа ұшыраған. Көптеген пабтар мен барлар, сондай-ақ кең сауда орталықтары бар. Headingley Taps пабы бұрын су сорғы станциясы болғандықтан осылай аталған. Басқа пабтар мен барларға әйгілі Original Oak, Skyrack, Head of Steam, Arcadia және Manahatta (бұрынғы Arc) кіреді. Жақын маңдағы Far Headingley-де The New Inn, The Three Horseshoes және Woodies орналасқан. Headingley Central (бұрынғы Arndale Centre) ішінде Sainsbury's (бұрынғы Somerfield), Wilko, Boots the Chemist және бірнеше басқа да желілік дүкендер, сондай-ақ шағын көп қабатты тұрақ бар. Хединглиде Солтүстік Лейнде шағын кітапхана да бар. Көптеген банктер, жинақ қоғамдары, мейрамханалар, кафелер мен қайырымдылық дүкендері бар. Отли жолы бойында үлкен Oxfam кітап дүкені орналасқан. 2005 жылға дейін Хединглиде екі кинотеатр болды, ‘The Lounge’ және ‘The Cottage Road Cinema’ (көбінесе ‘Cottage Road’ деп аталады). Орталық Хединглидегі ‘The Lounge’ кинотеатры жабылып, кеңсе және тұрғын үйлерге қайта жаңартылуда, ал Far Headingley-дегі ‘Cottage Road’ ғана қалды. Аймақтағы Woolworths дүкені 1990 жылдары жабылды. 1980 жылға дейін Arndale Centre-де боулинг алаңы болған. Arndale Centre 2009 жылдан бастап сыртқы жағын жаңартуда. Ең жақын үлкен супермаркет – Киркстолдағы Morrisons, Хедингли орталығынан шамамен бір шақырымдай қашықтықта. Арндейл орталығының үстінде, бұрын кеңсе ғимараты болған Хединглидегі ең биік ғимаратта Premier Inn қонақ үйі орналасқан. Хедингли сонымен қатар Отли Рунмен де танымал, ол Far Headingley-дегі Woodies Ale House-тан басталып, Лидс қаласының орталығындағы Dry Dock-та аяқталатын пабтар арасындағы саяхат. Әдетте Отли Рунға әсем киімдермен барады.

Адамдар

Көптеген белгілі жазушылар, өткен мен қазіргі заманның өкілдері, Хединглимен байланысты: Артур Рэнсом, ең танымал болғаны – балаларға арналған «Құйрықтылар мен Амазонкалар» классикалық туындысы үшін, сол жерде дүниеге келді. «Сақиналардың иесі» авторы, жазушы Ж.Р.Р. Толкин университетте жұмыс істеген кезінде сол жерде тұрды. Драматург Алан Беннетт бір кезде «Үш жылқы» атты тавернаның (қазір құрғақ тазалау) қарсы жағындағы ет дүкенінің үстінде тұрған, ал тележазушы Кей Меллор Уитвудта өмір сүрді. Қазіргі уақытта аймақта тұратын көптеген жазушылар мен ақындар наурыз айында жыл сайын өткізілетін Хедингли ЛитФестіне қатысады. ЛитФест шаралары «Жүрек орталығы», «Жаңа Хедингли клубы», түрлі кафелер мен жеке үйлерде өтеді. 2017 жылы ЛитФестің он жылдығы тойланды. Барлық дәрістер мен қойылымдар туралы пікірлер ЛитФест блогында онлайн режимінде жарияланған. Виктория патшайымы тұсында, әкесі Теведрос жеңілгеннен кейін Англияға әкелінген Абиссинияның принці Алемаеху Холлин-Лейндегі мекенжайда пневмониядан қайтыс болды. 19 ғасырда «Лидс Меркьюри» газетінің редакторы болған Эдвард Бэйнс Киркстолл-Лейннің солтүстігіндегі Хедингли Лоджда, содан кейін Сент-Энн-Лейндегі Сент-Энн төбесінде тұрды. Әлеуметтік реформатор, суфражист және жазушы Изабелла Форд 1855 жылы Хединглиде дүниеге келді. «Йоркшир қасіреті» Питер Сатклиф Хединглиде өзінің 20 шабуылының екеуін жасады. 1980 жылдың 17 қарашасында ол осы аймақта 20 жасар Жаклин Хиллді – ол өлтірген 13 әйелдің соңғысы – өлтірді. Сол жылдың 24 қыркүйегінде ол аймақтағы 34 жастағы Сингапур туған дәрігер Упадхья Бандараға да шабуыл жасады, бірақ ол оның шабуылынан аман қалды. Сатклиф Хиллдің өлтірілгеніне екі ай ішінде тұтқындалды және 13 адамды өлтіргені және 7 адамды өлтіруге тырысқаны үшін өмір бойына бас бостандығынан айырылды.

Шіркеулер

Headingley Parish Church St Michael және барлық періштелерге арналған, бұл Otley Road және St Michael's Road бұрышында, Skyrack пабының қарамағысында орналасқан үлкен, ІІ* санаттағы, шпильді шіркеу. Фар-Хединглиде жеке приход бар, оның Сент-Чад шіркеуі (үлкен шпильді шіркеу және ІІ* санатталған). Саут-Парад баптистік шіркеуі (1908 және 1925 жылдар, 2020 жылдан бері Cornerstone баптистік шіркеуінің бөлігі) және Хедингли методистік шіркеуі (1840–45 жылдар және кейінгі кеңейтулер) екеуі де ІІ дәрежелі. Сент-Колумба Біріккен реформаланған шіркеуі – заманауи ғимарат, сондай-ақ аймақтың шығысында орналасқан Рим-католик Сент-Урбан шіркеуі. Хинсли залы – Лидс Рим-католик діоцезінің пасторлық және конференциялық орталығы. Алма жолындағы кішкентай лютерандық Сент-Люк шіркеуі Виктория вилласының каретаханасы мен тұрағынан айналдырылған. Лидс Англикандық епископы мен Лидс Рим-католик епископы екеуі де Хедингли аймағында тұрады.

Сәулет-құрылыс нысандары

Бір дереккөзге сәйкес, "Хединглиде қаладағы ірі және шағын виллалар мен сарайлардың ең маңызды тобы бар" және 100-ден астам ескерткіш ғимарат бар. Хединглидің бір бөлігі Лидс қалалық кеңесі құрған ескерткіштерді қорғау аймақтарына кіреді. Жеке ескерткіш ғимараттарға Сент-Михаил шіркеуі және оған ілеспе ғимараттар, Хайд Парк кинотеатры, Элинор Луптон орталығы, Алма көшесіндегі Мурфилд үйі және Кардиган көшесіндегі Антиохиялық әйін шіркеуінің бұрынғы ғимараты кіреді. 19 ғасырдың ортасында салынған және ескерткіштер тізіміне енген Спринг Хаус, Хединглидегі Сент-Майкл көшесінде Ұлы соғыс кезінде әлеуметтік көмек орталығы ретінде жұмыс істеді және сол кезде VAD медбикелеріне қатысты мәселелер бойынша тұрақты мекенжай болды. Уэльс ханшайымының әжесі Олив Миддлтон, Ұлы соғыс кезінде Gledhow Hall және басқа жерлерде VAD медбикесі болып жұмыс істегенде, өзінің тұрақты мекенжайын "Спринг Хаус, Сент-Майкл көшесі, Хедингли" деп көрсеткен. Ол кезде Спринг Хауста оның екі қарындасы да тұрды: Гертруда Миддлтон (1876–1942), бұрынғы Оксфорд университетінің студенті, ол сонымен қатар Gledhow Hall-да VAD медбикесі болып жұмыс істеді, және оның қарындасы Эллен Миддлтон (1872–1949), ол Gledhow Hall-да "бас аспаз" болып ерікті жұмыс істеді. Лидсте және оның айналасында Спринг Хаус деп аталатын бірнеше үй-жайлар болды, олардың кейбіреулері 20 ғасырдың басында Доссыз қыздар үйі ретінде жұмыс істеді. Бұл үй 1909 жылдан 1943 жылға дейін кәсіпкер және өнер коллекционері Фрэнк Харрис Фулфордқа тиесілі болды, кейіннен соқырлар мектебіне айналдырылды. Хединглиде 1960 жылдарға тән Арндел сауда орталығының да мысалы бар. Хединглидегі тұрғын үйлер көбінесе Виктория дәуірінде және 20 ғасырдың басында салынған, және олардың көпшілігі архитектуралық жағынан ерекшеленбейді.

Хеджингли бұқаралық ақпарат құралдарында

ITV телехикаясы "Fat Friends" Хединглиде түсірілді. 1980-ші жылдардағы ITV "Beiderbecke" трилогиясының көп бөлігі Хедингли және Бекет паркі, сондай-ақ Мур Гранж және Пудси аймақтарында түсірілді. "Гарридің ойыны" сериалында Хединглидің кей бөліктері Солтүстік Ирландияның орнына қолданылса, "A Touch of Frost" аймақтағы локацияларды пайдаланды.