Кіріспе
Audio Animatronics (немесе жай ғана Animatronics, кейде AAs деп қысқартылады) – Walt Disney Imagineering компаниясы Disney ойын-сауық парктеріндегі қойылымдар мен тартымды орындар үшін жасаған роботтық анимацияның бір түрі үшін тіркелген тауар таңбасы. Кейіннен басқа компаниялар оны кеңейтіп, пайдаланды. Роботтар сахнадағы сыртқы дыбыс жүйесінің көмегімен қозғалады және көбінесе дыбыспен үйлеседі (әдетте жазылған сөздер немесе әндер). Машиналар әдетте оларды қолдайтын нәрсеге бекітілген. Олар отыра да, тұра да алады, бірақ ешқандай қозғалыс жасай алмайды. Audio Animatronic роботы, сыртқы күштерге реакция жасаудың орнына, алдын ала жазылған қозғалыстар мен дыбыстарды қолданатындықтан, андроид типті роботтан ерекшеленеді. 2009 жылы Disney осы технологияның интерактивті нұсқасын Autonomatronics деп атады, ал 2018 жылы Stuntronics деп аталатын әуедегі трюктер жасауға арналған фигураларды ұсынды.
Audio Animatronics (also known as simply Animatronics, and sometimes shortened to AAs) is the registered trademark for a form of robotics animation created by Walt Disney Imagineering for shows and attractions at Disney theme parks, and subsequently expanded on and used by other companies. The robots move and often synchronise with audio by the assistance of an external sound system on the stage (generally a recorded speech or song). The machines are usually fixed to whatever supports them. They can sit and stand but cannot produce any form of locomotion. An Audio Animatronic significantly deviates from an android type robot in that it uses prerecorded movements and sounds, rather than responding to external stimuli. In 2009, Disney debuted an interactive version of the technology called Autonomatronics, and in 2018, announced aerial stunt figures called Stuntronics.
Тарих
Аудио аниматроникасы бастапқыда Уолт Диснейдің қызметкері, Бурбанк студиясында электрик болып жұмыс істеген және Диснейдің алғашқы Imagineers-терінің бірі болған Ли Адамстың туындысы еді. Уолт Дисней Нью-Орлеанда механикалық ойыншық құс сатып алып, оны қозғалтатын құрылғыны жақсартуға шешім қабылдады. Алғашқы робот фигурасы – Роджер Броги мен Уатл Роджерс жасаған «Билеуші адам», ол актер Бадди Эбсеннің степ биіндеген қимылының үлгісімен жасалған. Аниматроника жүйесі электр моторлары, соленоидтар, гидравликалық жүйелер, пневматикалық жүйелер және кабельдердің үйлесімі арқасында дыбысқа синхронды қайталанатын қуыршақ қозғалыстарын жасайды. «Аудио аниматроника» термині алғаш рет 1961 жылы Дисней компаниясы тарапынан коммерциялық түрде қолданылып, 1964 жылы тауарлық белгі ретінде тіркелді және 1967 жылы ресми тіркеуге алынды. Алғашқы аудио аниматроникалық технологияны әзірлеу 1949 жылы «Теңіз астындағы 20 000 лига» (1954) атты туынды үшін жасалған алып кальмар жұмысымен басталды. Отто сөйлесіп, көрермендерге жауап бере алады. 2009 жылдың желтоқсан айында «Мистер Линкольнмен ұлы сәттер» жаңа Autonomatronics технологиясын пайдалана отырып, Диснейлендке қайта оралды.
Стантроника
2018 жылдың маусым айында Disney Imagineering компаниясы stuntronics деп аталатын, дербес, өзін-өзі түзетуге қабілетті әуедегі трюктер роботтарын жасағаны мәлім болды. Аниматрониканың осы жаңа жетістігі кемелді роботтық жүйені дәл басқару үшін бортындағы сенсорларды пайдаланады, бұл ауада айналу және бұрылу сияқты күрделі әуе қозғалыстарын орындай алатын аниматроникалық адам-каскадерлерді құруға мүмкіндік береді.
Вариациялар
Әлемдегі Дисней ойын-сауық парктеріндегі АА технологиясы әртүрлі деңгейде дамыған. Олар Walt Disney's Enchanted Tiki Room-дағы қарапайым жыпылықтау мен ауыздың қозғалысынан бастап, Stitch's Great Escape! аттракционындағы (бұрынғы "Сақ патшалық") ауыздан саусақтың ұшына дейінгі толық дене қозғалысына дейін жетеді. Қазіргі технологиялар АА фигураларының күрделілігін арттырды, мысалы, Токио ДиснейСидегі Mermaid Lagoon театрындағы "Урсуланың басы", Диснейленд пен Токио ДиснейСидегі Индиана Джонс фигуралары, Диснейленд паркіндегі (Париж) "Кариб теңізінің қарақшылары" аттракционындағы "қарсыласатын" қарақшылар, Токио ДиснейСидегі "Жер ортасына саяхат" аттракционындағы "лава/тас монстр", На'ви өзеніндегі "На'ви әндерінің шаманы", "Динозавр" аттракционындағы динозаврлар, Диснейдің жануарлар патшалығындағы "Йети" (бірақ соңғысы 2008 жылдан бері істемейді, қозғалыссыз фигураның қозғалысын имитациялау үшін строб жарығы қолданылады), немесе "Монстрлар корпорациясы" аттракционындағы Роз фигурасы. Роз фигурасы көрінбейтін оператордың көмегімен, Roz-ға "сөйлеу" үшін алдын ала жазылған хабарламаларды таңдау арқылы қонақтармен "өзара әрекеттесе" алады, соның арқасында әрбір қонақтың ерекше сыртқы түрі мен киіміне "жауап беретіндей" көрінеді. "Toy Story Mania!" аттракционының сыртындағы Mr. Potato Head (Дисней Калифорниялық Әңгімелесу және Диснейдің Голливуд Студиясы саябақтарында) да осылай істейді. Диснейленд пен Magic Kingdom-дегі "Кариб теңізінің қарақшылары" аттракционының классикалық жаңартылған нұсқаларында жаңа фигуралар пайда болды, енді олардың екеуінде де "Кариб теңізінің қарақшылары" фильмінен кейіпкерлер бар. Джек Спароу фигурасы оны сомдайтын актер Джонни Деппке негізделген, оның дауысы мен бет пішіні дәл көшірілген. Қазірге дейін ең жаңа және ең жетілген АА фигурасы – "Диснейлендтегі оқиғалар" атты Авраам Линкольн: "Диснейлендтегі мырза Линкольнмен бірге керемет сәттер". Линкольн сөздерді құрастыру үшін еріндерін қозғай алады, драматикалық қимылдар жасайды және айтқан сөздеріне сәйкес эмоцияларды көрсетеді. Эпкоттағы "The Seas with Nemo & Friends" аттракционындағы АА балық аниматронигінің шынайы жүзу қозғалыстарын басқару үшін роботтық қол қолданылады. Роботтық қолдар Эпкоттың Инновациялар аймағындағы "Барлық қызықтың жиынтығы" сияқты басқа да аттракциондарда да қолданылады. Токио ДиснейСидегі "Индиана Джонс Әңгімесі: Хрустальді бас сүйек ғибадатханасы" аттракционындағы АА Индиана Джонс фигуралары актер Харрисон Фордқа ұқсайды, Диснейленд нұсқасындағы түпнұсқа фигуралардан өзгеше. 2010 жылы Диснейленд нұсқасындағы кейбір АА фигуралары Фордқа көбірек ұқсайтын, техникалық жағынан жетілдірілген фигуралармен ауыстырылды. "Ұлы киносаяхат" аттракционында бұрын қолданылған АА фигуралары кейіпкерлерді сомдаған актерлердің бейнесін пайдаланған. Magic Kingdom-дегі "Seven Dwarfs Mine Train" аттракционындағы АА фигураларында жұлдыздардың ауыздарының қозғалысын және көздерінің жыпылықтауын имитациялау үшін проекциялар қолданылады. Проекциялық бет технологиясы Эпкоттағы "Frozen Ever After" аттракционында да қолданылады. Бұл АА фигуралары 2019 жылы Диснейленд пен Диснейдің Голливуд Студиясындағы "Жұлдызды соғыстар: Галактиканың шеті" жерлерінде пайда болған фигуралармен алмастырылды, мысалы, "Мыңжылдық сокол" аттракционындағы Хондо Онака. Бұл жаңа фигуралар, A 1000 Animatronics деп аталады, толық функционалды бетке ие, көздер мен ауыздағы қозғалыстың толық диапазонына қол жеткізеді.
Қоғам
Қоғам аниматрониканың ойын-сауық парктерінде уақыт өте келе қалай дамып келе жатқанына зор әсер етеді. Дисней сияқты парктерінде аниматроникалық фигуралар үнемі шығарылып, танымал фильмдер мен жаңа буынның талаптарына қарай орнатылады. "Президенттер залы" сияқты кейбір аттракциондар қоғамдағы оқиғаларға байланысты үлкен өзгерістерге ұшырайды, себебі әрбір жаңа президент сайланғанда олар залга қосылады. Дисней бұған дайын, сайлаудан кейін дұрыс президентті қосу үшін екі фигураны да жасап қояды. Осы себепті жағдайлар даулы болуы мүмкін, өйткені сайлауда жеңіске жеткен президентті қосу қажет.
Танымал мәдениетте
Аудио аниматрониканың қарапайым түрлері де 1980-ші жылдары ShowBiz Pizza Place және Chuck E. Cheese сияқты отбасылық ойын-сауық орталықтарында қолданылу арқылы танымал болды. ShowBiz-те «The Rock afire Explosion» тобын Аарон Фехтер мен Creative Engineering жасаған, олар басқа да аниматроникалық кейіпкерлер мен аркадалық ойындарды да жасады. Олар сондай-ақ кино және теледидардағы арнайы эффектілерде қолданылады. «Пионер Зефир» пойзының бірнеше жолаушылары мен экипажы Чикагодағы Ғылым және өнеркәсіп мұражайындағы осы тарихи пойыздың экспозициясында бейнеленген. Олар сол дәуірдегі бірінші сыныпты жолаушыларға лайықты киініп, келушілердің қарапайым киімдерін таңғалыспен қарап қалады. Джордж Вашингтонның масондық ұлттық ескерткішінде аниматроникалық Джордж Вашингтон орнатылған. Джон Уордли аниматрониканы Ұлыбританияға әкелген деп жиі айтылады, ол фигуралардың тегіс қозғалысын қамтамасыз ететін «Ramped Movement» деп аталатын концепцияны пайдаланды. Джон 1970-ші жылдары «Tomorrow’s World» бағдарламасында музыкаға бағдарламаланған аниматроникалық гитара ойнайтынын көрсетті. Оның алғашқы жобасы – Виндзордағы Туссо мұражайының «Роялти және Империя көрмесінде» көрсетілген «50 даңқты жыл» атты анимациялық шоуды жасау болды. Scissor Sisters тобының мүшесі Ана Матроник өзін аниматроникадан кейін атайды, бұл оның «Биондық әйелге» деген құрметінің белгісі. Пенсильвания лотереясы Гас атты аниматроникалық борсықты (өзін «Панксатони Филден кейінгі Пенсильваниядағы ең әйгілі екінші борсық» деп есептейді) теледидарлық жарнамаларында талисман ретінде пайдаланады. 2015 жылғы Disney-дің «Tomorrowland» фильмінде олардың күрделі андроид кейіпкерлерін атау үшін «аудио аниматроника» термині қолданылады. «Futurama» эпизодындағы «Орталық компьютерде ақылдан безген» атты бөлімдегі роботтар ауруханасындағы бұзылған роботтардың бірі – диссоциативті аниматроникалық Линкольн.