Бамп жарысы – қайықпен жүрудің ерекше түрі. Басты мақсаты – алдыңғы қайықты қуып жеңіп, соқтығысу, ал арттағыдан қашқылау. Оксфорд пен Кембридж университеттерінде танымал.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қайықтану жарысының түрі
Form of rowing race
Бамп жарысы – бір қатармен бірінен кейін бірі қозғалатын қайықтардың арасында өтетін жарыс түрі. Әр экипаж алдындағы қайықты ұстап алып, "соқтығысуға" тырысады, ал өздері арттағы қайықтан ұсталмауға күш салады. Бұл формат негізінен 1815 жылдан бері Оксфорд университетіндегі және 1827 жылдан бері Кембридж университетіндегі колледждер аралық жарыстарда қолданылады. VIII қайықтарымен бамп жарысы Лондонның 5 медициналық мектебі мен Корольдік ветеринариялық колледжі арасындағы Лондонның United Hospitals Boat Club-та да кездеседі. Төрттіктермен жарысу – бұл Этон колледжі мен Шрусбери мектебіндегі үйлер аралық жарыстардың форматы. Бұл формат әсіресе су кеңістігі ұзын, бірақ тар болған жағдайларда тиімді, себебі қатар жүзуге мүмкіндік болмайды. Бамп жарысы, белгілі бір дистанцияны уақыт бойынша жүзуден гөрі, тікелей бәсекелестік сезімін күшейтеді. Әлемде Кам және Изис сияқты тар өзендерді пайдаланатын қайықтанушылар көп емес, бірақ бамп жарыстары басқа да жерлерде өткізіледі.
A bumps race is a form of rowing race in which a number of boats chase each other in single file, each crew attempting to catch and 'bump' the boat in front without being caught by the boat behind. The form is mainly used in intercollegiate competitions at the University of Oxford since 1815, and at the University of Cambridge since 1827. Bumps racing in VIIIs is also found in the United Hospitals Boat Club in London between the 5 London medical schools and Royal Veterinary College. Bumps racing in fours is also the format of inter house rowing at Eton College and Shrewsbury School. It is particularly suitable where the stretch of water available is long but narrow, precluding side by side racing. Bumps racing gives a sharper feel of immediate competition than a head race, where boats are simply timed over a fixed course. Few rowers worldwide use rivers as narrow as the Cam or the Isis, but bumps races are also contested elsewhere.
Шығуы мен тарихы
Бірінші расталған соққылы жарыс және әлемдегі екі клуб арасындағы алғашқы расталған жарыс 1815 жылы Оксфордта өтті. Бұл Брасеноз колледжі мен Иисус колледжінің екі сегіздігі арасындағы жарыс болды. Жарыс сегіз ескекпен өткізілгендіктен, бұл жарыс Сегіздік деп аталды. Бұл тәжірибе екі колледждің Иффли шлюзінен Фолли көпіріне дейін, көпірге жетпейтін финиш сызығына дейін өршуімен басталды. Екі экипаж шлюзде бірінен кейін бірі орналасып, жарысты бастамас бұрын шлюзден шығу үшін күш салуға мәжбүр болды. Бұл қайықтар арасында сөзсіз алшақтық тудырды, ал арттағы экипаж жеңіс үшін алдыңғы экипажға соққы беруге тырысты. Алдыңғы экипаж соққыланбаса, өздерін "Өзен басы" деп жариялай алатын болды. Жарысқа қатысушы экипаждардың саны артқан сайын, жарыстар енді шлюзде емес, шлюздің жоғары жағындағы жағалаудан басталды. Бұл алғаш рет 1825 немесе 1826 жылы болды. Оксфордта соққылы жарыстар басталғанына он екі жыл өткен соң, 1827 жылы Кембридж университетінде Lent Bumps жарыстары басталды. Оксфордта 1838 жылы "Торпидтер" деп аталатын қосымша регата ұйымдастырылды. Бұл регата бастапқыда Сегіздікте немесе университет құрамасында ескек атқан емес ерлерге арналған болатын.
The first attested bumps race, and the first attested race between two clubs anywhere in the world, took place in Oxford in 1815. This was between two eights from Brasenose College and Jesus College. The fact the racing was conducted in eight oared boats gave rise to the event being known as Eights. The practice began with the two colleges racing upstream from Iffley Lock to a finishing line just short of Folly Bridge. The crews began one behind the other in the lock, with each having to push their way out of the lock before being able to commence racing. This created an inevitable gap between boats, with the one behind trying to bump the one in front to claim victory. The boat in front could claim to be "Head of the River" if they avoided being bumped. As the number of crews contesting races increased, races ceased to start in the lock, and instead were started from the bank upstream of the lock. This first occurred in 1825 or 1826. Twelve years after bumps racing began in Oxford, Lent Bumps racing commenced at Cambridge University in 1827. At Oxford, an additional bumping regatta, known as Torpids, was begun in 1838. This regatta was originally for men who had not rowed in Eights, nor in a university crew.
Жарыс тәжірибесі мен рәсімдері
Бөрелі жарыстар әдетте бірнеше күнге созылатын серияда өткізіледі. Әр күнгі жарыстың бастапқы орналасуы алдыңғы күнгі нәтижелерге негізделген; әр жылғы бірінші күнгі бастапқы орналасу алдыңғы жылғы соңғы күнгі нәтижелермен анықталады. Қайықтар бір-біріне белгілі арақашықтықпен (әдетте бір жарым қайық ұзындығындай) тізіліп, көбінесе өзен жағасында орналасады. Бастапқы орындар арқан немесе тізбекпен белгіленеді, оның екінші ұшы әр қайықтың рульшісінде болады. Қайықтар жағалауда күтеді және басталуға уақыты жеткенде суға түсіріліп, ағысқа ілеспеу үшін күрекпен итеріледі. Бастау сигналы берілген кезде рульші арқанды босатып, экипаж жүзуге кіріседі, алдындағы қайықты ұстап, соқтығысуға тырысады, сонымен бірге артындағы қайықтан да қашып құтылуға ұмтылады. Алдыңғы қайықпен кез келген түйісу соқтығысуды білдіреді; алайда тікелей соқтығысу қажет емес және ынталандырылмайды. Басқаша айтсақ, мүмкін болса, қуып жететін қайықтың корпусы алдыңғы қайықтың мұртынан толығымен өтіп кеткенде, басып озу соқтығысуы болады. Бұл өте сирек кездеседі, себебі қарсылас қайықпен байланыс орнату, оны басып өтуден оңай. Мұндай соқтығысу көбінесе қайық апатқа ұшырағанда ғана болады. Қазіргі Кембридж ережелеріне сәйкес, басып озу үшін қуып жететін қайықтың қарсылас қайықтың мұртымен қатар келуі жеткілікті; қатар тұру жеткілікті, ал жарыс трассасының басында қуып жететін экипаждың мұрты қуып жететін экипаждың рульшісінен өткенде соқтығысу болып саналады. Әдетте, және Оксфордтағы Сегізінші аптада, соқтығысу болғаннан кейін екі экипаж та өзен жағалауына шығып, бұл жарысқа қатысуын тоқтатады. Оксфордтағы Торпидтер кезінде соқтығысқан экипаж тоқтайды, бірақ соқтығысқан экипаж жарыстың барлық бөлігін аяқтауы керек және күніне бірнеше экипаж соқтығысуы мүмкін. Қайық жарысы көбінесе тар су жолдарында өтетіндіктен, соқтығысқанда екі немесе одан да көп қайық ілісіп қалуы немесе өзенді тез тазартып алмауы мүмкін, бұл жарыс жолының бұғатталуына әкеледі. Бұл өте қауіпті және қайықтардың зақымдануының ықтималдығы жоғары. Мұны болдырмау үшін, соқтығысқан қайықтың рульшісі ең аз соқтығысқанда немесе соқтығысқан кезде тіпті берілуі мүмкін. Дегенмен, бірнеше қайықтың қатысуымен соқтығысу жиі болады. Торпидтердегі экипаждар ұстаған экипажбен араласпау үшін ертерек берілуге бейім: егер олар жалғастыра алмаса, басқа қайықтар жақындап, тұрып қалған экипажға соқтығысуы мүмкін. Кез келген экипаж соқтығысқаннан кейін келесі жарысты оны ұстаған қайықтардың артынан бастайды; олар орындарын ауыстырады. Мақсатқа жеткенде соқтығыспаған немесе соқтығысқан қайық "өткен" деп есептеледі және сол позицияда қалады.
Bumps races are typically raced in a series over several days. The starting order of each day's race is based on the previous day's results; the first day's starting order each year is determined by the results on the last day of the previous year. Each day the boats line up bow to stern, usually along the bank of the river, with a set distance between each boat and the next (usually about one and a half boat lengths of clear water). The starting positions are usually marked by a rope or chain attached to the bank, the other end of which is held by each boat's cox. Boats wait along the bank, and may be poled out just in time for the start, to avoid drifting. At the start signal the cox lets go of the rope and the crew starts to row, attempting to catch and bump the boat in front while simultaneously being chased by the one behind. A bump is made when any form of contact is made with the boat in front; however, outright collisions are neither necessary nor encouraged. Alternatively, if possible, an overtaking bump occurs when the stern of the chasing boat completely passes the bow of the boat in front. This is relatively rare simply because it is easier to make contact with a rival boat than it is to overtake it. A bump of this kind usually only occurs when a boat crashes. Under the current Cambridge rules, to overtake merely requires the pursuing boat to draw alongside the other boat's bow ball; side by side is good enough, and in the early part of the course a bump is deemed to occur when the bowball of the chasing crew passes the cox of the crew being chased. Generally, and at Oxford during Eights Week, once a bump has occurred both crews pull over to the river bank and take no further part in that race. At Oxford during Torpids a bumping crew pulls over but the bumped crew must continue racing over the entire course and can be bumped by more than one crew per day. As bumps racing usually takes place on narrow stretches of water, when contact occurs, two or more boats can become tangled up or not clear the river quickly enough, causing the racing line to be blocked. This can be very dangerous and the chance of boats getting damaged is high. To avoid this, the cox of the boat being bumped can concede as soon as slight physical contact occurs or even once it is inevitable. Nonetheless, collisions involving several boats are common. Crews in Torpids tend to concede bumps early to avoid being entangled with the crew that caught them: should they be unable to continue, other boats may row past, overtake and 'bump' the stationary crew. Any crew that has been bumped starts the next race behind the boat or boats that caught it; they switch places. A boat which reaches the finish line without either bumping or being bumped is said to have 'rowed over' and stays in the same position.
Ұйым
Жарыс жолының ұзындығы шектеулі болғандықтан, ірі регаталар 12–20 қайықтан тұратын дивизиондарға бөлінеді. Әр дивизион жеке жарысады, бірақ олар жалпы командалар тізіміндегі орнын анықтау үшін реттеледі: мысалы, екінші дивизиондағы үздік команда бірінші дивизиондағы соңғы командадан бір орын төмен деп есептеледі. Бірінші күнгі бастапқы позициялар алдыңғы жылғы соңғы нәтижелерге негізделген, бірақ төменгі дивизиондарда қайықтар жарысқа дейін өткізілетін іріктеу жарыстарында көрсеткен нәтижелеріне сәйкес орналастырылуы мүмкін. Бұл жаңа командаларды қатыстыруға мүмкіндік береді. Дөңгелек регатадағы әр күні дивизиондар кері ретпен жарысады, яғни ең төменгі дивизион бірінші болады. Дивизия жарысын жеңіп алған команда сол күні келесі жоғары дивизионда (соңғы орында бастап) жарысады. Сонымен қатар, дивизионда соңғы орында қалған команда келесі күні келесі төменгі дивизионда жарысуы керек (бірінші орында бастап). Бұл «сендвич-қайық» деп аталады және командаларға дивизиондар арасында жылжуға мүмкіндік береді. Команда (А) өзінің алдындағы қайықтың алдыңғы қайықты ұстағанын байқауы мүмкін. Оксфордтағы Торпидтерден басқа жағдайларда, екі қайық та жарыстан шығып кетеді, сондықтан команда А енді алдындағы келесі қайықты ұстауға тырысуы керек (көбінесе үш орын алға шыққан қайықты). Егер олар сәтті болса, бұл «overbump» деп аталады, және олар соқтығысқан қайықпен орын алмастырып, старт тізімінде үш орынға көтеріледі. Әрі, өте сирек болса да, екі есе overbump (бес орынға көтерілу) немесе үш есе overbump (жеті орынға көтерілу) мүмкін. Кембридждің мамыр айындағы дөңгелек жарыстарында төрт есе overbump (9 орынға көтерілу) тек екі рет тіркелді: 1986 жылы W1 және 2018 жылы M4. 1984 жылы Кембридждің мамыр айындағы дөңгелек жарысында 5 есе overbump болды, онда Даунинг V Корпус IV-ті ұстады, өйткені олардың арасындағы 10 сендвич-қайықтың барлығы соқтығысқан. Overbump-тар және олардың түрлері көбінесе төменгі дивизиондарда кездеседі, онда командалардың сапасы жылдан жылға айтарлықтай өзгереді. Мұндай жарыстағы ең үлкен жетістік – жалпы тізімде бірінші орын алу; мұндай команда «Өзен басы» деп аталады. Бұл тек алғашқы 5 орындағы командалар үшін ғана мүмкін. Көптеген командалар үшін, басшылыққа ұмтылудан басқа, мақсат – төрт күннің әрқайсысында бір (немесе одан да көп) орынға көтерілу. Мұндай команда «өз жарыстарын жеңіп алды» немесе «жараққа қол жеткізді» деп айтылады. Әдетте, мұндай команданың мүшелері команданың түсіндегі және команданың атын және ұстаған қайықтарын көрсететін ескек құбырын сатып алып, қабырғасына іле алады. Керісінше, төрт орынға төмен түскен командалар ағаш қасық жеңіп алады, бұл «қасықтарға қол жеткізу» деп аталады. Соңғы дивизионның төменгі жағындағы команда «Өзеннің құйрығы» деп аталады. Дөңгелек кестесі – аптаның нәтижелерін көрсететін графикалық бейнелеу; әр қайықтың тағдырын кестедегі сызықтың жоғарылауы мен төмендеуі арқылы бақылауға болады. Кембриджде мамыр айындағы дөңгелек жарысының төрт күніндегі ең табысты колледждік қайық клубы Милтон сыра зауытының демеушілігімен Пегасус кубогымен марапатталады.
As the length of the racing course is limited, large regattas are organised into divisions of 12 to 20 boats. Each division races separately, but they are ranked to achieve an overall order of crews: e. g. the top crew in the second division is considered to be one place behind the last crew in the first division. The first day's starting position is based on the final positions from the previous year, though in the bottom divisions the boats may be placed according to qualifying getting/rowing on races held before the event. This allows boat clubs to introduce new crews. On each day of a bumps regatta the division races are rowed in reverse order, i. e. the lowest division first. A crew finishing at the top of a division race goes on to compete in the next higher division later that day (starting last). Alternatively, a crew finishing last in a division must race in the next lower division the following day (starting first). This is referred to as a sandwich boat and allows crews to move between divisions. A crew (A) may find that the boat in front of them has caught the boat ahead of them. Since (except at Oxford during Torpids) these boats both then drop out, crew A must now try to catch the next boat ahead of them still racing (most often the one which started three places ahead). If they succeed, this is called an overbump and, in exchanging places with the boat they bumped, they move three places up the start order. Further still, it is possible, though very rare, to double overbump (move up five places) or triple overbump (seven places). Only two occasions of a quadruple overbump (9 places at once) have been recorded at the Cambridge May Bumps, by W1 in 1986 and by M4 in 2018. A quintuple overbump occurred in the 1984 Cambridge May Bumps in Men's Division 6 when Downing V caught Corpus IV after the 10 sandwich boats originally between them had all bumped out. Overbumps, and variants thereof, are most common in the lower divisions where the quality of the crews varies greatly year on year. The ultimate achievement in such a competition is to finish first in the overall order; that crew is said to be 'Head of the River'. This is only realistically possible for crews starting a bump race in the top 5 places. A more attainable goal for most crews, apart from moving up towards the headship, is to bump up a place (or more) on each of the four days. The crew is said to have "won its blades", or achieved blades. Traditionally, members of such a crew can purchase a rowing oar in the crew colours and inscribed with the crews' names and the boats they bumped to hang on their wall. Conversely, crews that go down four places win a wooden spoon, achieving spoons. The bottom crew at the bottom of the last division is known as the 'Tail of the River'. A bumps chart is a graphical representation of the week's results; each boat's fortunes can be traced as its line on the chart rises and falls. At Cambridge, the most successful college boat club over the four days of the May Bumps is awarded the Pegasus Cup, sponsored by Milton Brewery.
Жарыс
Оксфорд пен Кембридж университеттері жылына екі рет университеттер арасындағы ескесу жарыстарын өткізеді, бірі көктемнің басында, екіншісі жаздың басында, әрқайсысы төрт күнге созылады. Кембриджде олар тиісінше «Лент Бампсы» және «Май Бампсы» деп аталады, ал Оксфордта — «Торпидтер» және «Жазғы сегіздік». Жарыстар сегіз ескесушіден (яғни, рульмен басқарылатын сегіз ескесуші) тұрады, олардың әрқайсысы университеттің әртүрлі колледждерінің бірін ұсынады. Көптеген колледждер бірнеше команда қатыстырады. Оксфорд пен Кембридж екеуінде де жергілікті клубтар қатысатын жеке «Town Bumps» жарыстары бар. Оксфорд қалалық ескесу клубы (CORC) ұйымдастыратын Оксфорд жарыстары барлық қатысушыларға ашық және төрт ескесушіден тұратын командалар арасында өтеді, барлық жарыстар бір күні өткізіледі. Кембридж жарыстарын Кембриджшир ескесу қауымдастығы (CRA) басқарады, олар тек сегіздіктерде өткізіледі және шілде айында қатарынан 4 күнге созылады. Әдетте, әр дивизионда 17 қайықтан (плюс «сэндвич қайық»; «сэндвич қайық» – әр дивизиондағы ең жоғары нәтиже көрсеткен қайық) төрт ерлер дивизионы және үш әйелдер дивизионы болады. Бұл жарыстарға жергілікті ескесушілер қатысады деген талап командалардың «заңдылығына» қатысты дау-дамайға себеп болуы мүмкін. United Hospitals қайық клубы жыл сайын мамыр айында Теңіздегі емтиханнан кейін үш күндік бампс жарысын өткізеді. Жарыс Кеу көпірінен жоғары ағыста, Корольдік ботаникалық бақтардың жанынан басталып, Чисвиктегі UL қайық үйінде аяқталады. Дәстүрлі түрде тек медициналық мектептердің командалары қатысады, бірақ соңғы жылдары түлектер мен медициналық емес командаларға шақыру арқылы қатысуға рұқсат берілді. Imperial College School of Medicine Boat Club (ICSMBC) қазіргі басшылықты иеленеді. Итон және Шрусбери екеуі де жыл сайын бампс жарысын өткізеді. Итонде жарыс мамыр айының басында төрт кеш бойы өткізіледі. Әдетте, әр үйден бір қайық қатысады (оның ішінде колледжден де бір қайық қатысады). Спорттың қауіптілігіне байланысты тек төртеуліктер қолданылады және тек екінші және үшінші курс студенттері ғана ескесуге рұқсат етіледі. Төртінші кешінде кестеде көш бастағандарға сыйлықтар табыс етіледі, сондай-ақ төрт кеш бойы ең көп бампс жасаған қайыққа «Бампинг кубогы» беріледі. Жарысты «Монарх» деп аталатын аға ескесушілер мен ескесу префекттері басқарады. Команданы даярлау негізінен оқушылардың күшімен жүзеге асырылады. Бұрын жарыстар бампс болмағанша күн сайын өткізілетін, яғни, командалар жылдамдық бойынша реттелгенше жалғасатын. Бұл тарихи тәртіп бірнеше аптаға созылатын жарыстарға әкелуі мүмкін болғандықтан, 100 жылдан астам уақыт бұрын төрт күндік форматқа көшілді.
Both Oxford and Cambridge Universities host two sets of university bumps races per year, one in early spring and one in early summer, each lasting four days. At Cambridge these are called "Lent Bumps" and "May Bumps" respectively, while at Oxford they are "Torpids" and "Summer Eights". The races are for eights (i. e., eight rowers with a cox steering), each representing one of the university's various colleges. Most colleges enter several crews. In both Oxford and Cambridge, there are also separate Town Bumps races in which local clubs compete. Oxford's races, run by the City of Oxford Rowing Club (CORC), are open to all comers and are raced in fours, all races taking place on the same day. Cambridge's races are run under the auspices of the Cambridgeshire Rowing Association (CRA) and are run exclusively in eights and take place over 4 consecutive days in July. There are typically four men's divisions with 17 boats (plus a sandwich boat; a sandwich boat being the top boat from each division) in each division, and three women's divisions. The bumps are fiercely contested, and the ideal that the races are for local rowers can lead to disputes over whether crews are 'legal'. The United Hospitals boat club holds a bumps race over three days each May after exams on the River Thames, racing from upstream of Kew Bridge adjacent to the Royal Botanic Gardens, Kew ending at the UL Boathouse at Chiswick. Traditionally involving only medical school crews, in recent years alumni and non medical crews have been allowed to enter as invitational crews. Imperial College School of Medicine Boat Club (ICSMBC) are the current holders of headship. At Eton and Shrewsbury, both schools still have an annual bumping race. At Eton, it takes place over four evenings, in early May. There is usually one boat entered per house (including one boat entered by College). Because of the dangerous nature of the sport, only fours are used, and only the second and third years may row. On the fourth evening there are prizes for the leaders of the chart and also a 'Bumping Cup' for the boat who has made the most bumps over the four nights. The event is marshalled by senior rowers and rowing prefects called The Monarch. The crew training is mainly pupil driven. Previously races were run every day until there were no more bumps (i. e., until they were nominally in speed order). This historical set up could lead to weeks of racing and was therefore abandoned in favour of a four day version more than 100 years ago.