Үлкен жарыс: Вайкато өзеніндегі ескек командалар бәсекесі

Кіріспе

Ұлы жарыс (немесе Гарри Махон Трофи) – Жаңа Зеландияның Вайкато университеті мен Жаңа Зеландиядан тыс жерлердегі көрнекті университет командасы (немесе командалары) арасында жыл сайын өткізілетін ескекпен жарыс. Жарыс Хамильтон қаласындағы Вайкато өзенінің 4,8 километрлік бөлігінде, ағысқа қарсы бағытта өтетін. Әйелдер Брайан Гулд кубогы үшін жарысады.

Тарих

Бұған дейін Уайкато университеті Уайкато өзенінің ағысы бойынша Окленд университетімен жыл сайынғы жарыста жарысқан, алғаш рет 1989 жылы өткізілген. Бұл шара сол кезде "Галлахер қайық үйінің сегіздігі" деп аталды, Уайкато университетінің спорт және демалыс менеджері Билл Кром ұйымдастырды және Гамильтон тұрғындарынан зор қолдау алды. Уайкато Оклендке қарсы өткен алғашқы жарыста үш бұрынғы Олимпиадалық ойындардың қатысушысы – Найджел Атерфолд, Грег Джонстон және Крис Уайттан тұратын экипажбен жеңіске жетті. Экипаждың қалған бөлігі Уайкато есу клубының есушілері Энди Махон, Ник Поса және Ричард Кирк, сондай-ақ Гамильтон есу клубынан Стивен Хэтфилд, Крис Спаннинга және рульші Рассел Робсоннан құралды. Қазіргі (халықаралық) форматтағы жарысты британдық саясаткер Брайан Гулд ойлап тапты, ол Уайкато университетінің бұрынғы вице-канцлері және Оксфорд университетінің түлегі болған. Жеңімпаздар Гарри Махонның естелік кубогын иелену құқығын алады. Жаңа Зеландияда туған Гарри Махон Кембридж есу командасының және Ұлыбританияның Олимпиадалық сегіздігінің өте құрметті жаттықтырушысы болды. Ол көптеген командаларды әлем чемпионаттарында және Олимпиадада жүлделі орындарға жеткізді. Гарри Махон 2001 жылы бауыр қатерлі ісігінен қайтыс болды. Жарысты Уайкато университетінің U Leisure ұйымы және Олимпиадалық есуші Роб Хамилл бастапқыдан бері ұйымдастырып келеді. Бірінші жарыс 2002 жылдың 1 қыркүйегінде өтті, онда Уайкато университетінің экипажы басынан бастап көш бастады және Кембридж университетінің экипажынан бірнеше қайық ұзындығымен жеңіп шықты. 2003 жылдың 7 қыркүйегінде өткен екінші жарыста Оксфорд командасы бірінші көпірге дейін екі қайық ұзындығымен алға шықты. Бірден кейін Уайкато экипажы оларға жетіп, жарысты екі қайық ұзындығымен жеңіп алды. 2011 жылдан бастап, он жылдық мерейтойға орай, жарыс форматы екі қайықтың жарысынан үш қайықтың жарысына өзгертілді. 2011 жылы Уайкато экипажы Мельбурн университеті мен Кембридж университетін жеңіп шықты, себебі Кембридж Уайкатомен соқтығысқаннан кейін рульсіз қалуға мәжбүр болды. Соқтығысқа Кембридждің Уайкато қайығына жол бермеуі себеп болды, нәтижесінде жарыс қайта басталды.

Previously, the University of Waikato had raced the University of Auckland over the Waikato River course in an annual fixture, which was first held in 1989. Known then as the 'Gallagher Boathouse Eights', the event was organised by Waikato University Sport & Recreation Manager Bill Crome and received huge local support from the people of Hamilton. Waikato won the first encounter against Auckland with a crew that contained three former Olympic representatives, Nigel Atherfold, Greg Johnston and Chris White, with the rest of the crew consisting of Waikato Rowing Club oarsmen, Andy Mahon, Nik Posa and Richard Kirke, and Stephen Hatfield and Chris Spanninga from the Hamilton Rowing Club, and coxswain Russell Robson. The race in its current (international) format was the creation of British politician Bryan Gould, who was a former vice chancellor of the University of Waikato and a graduate of the University of Oxford. The winners receive the right to hold the Harry Mahon memorial trophy. Harry Mahon, who was born in New Zealand, was a highly respected rowing coach for the Cambridge rowing team and the Olympic British rowing eight. He led many crews to World Championship and Olympic medals. Harry Mahon died of liver cancer in 2001. The race has been organised by U Leisure from the University of Waikato and Olympic rower Rob Hamill since its conception. The first race was held on 1 September 2002 where the University of Waikato crew led from the start and won by many boat lengths over the Cambridge University crew. For the second race, held on 7 September 2003, the Oxford crew got out to an early lead of two boat lengths by the first bridge. By half way, the Waikato crew had caught up and powered home to win the race by two boat lengths. Since 2011, the tenth anniversary race, the format changed from the two boat competition of previous races, to a three boat competition. In 2011 the Waikato crew beat out University of Melbourne and Cambridge University, after Cambridge was forced to row without a rudder following a collision with Waikato; the race was restarted following the collision, caused by Cambridge failing to yield to the Waikato boat.

Орналасу

Ұлы жарыста қолданылатын қайықтар Жаңа Зеландияның Кембридж қаласында орналасқан KIRS (Kiwi International Rowing Skiffs) компаниясының арнайы жасалған, ауыр салмақтағы ерлерге арналған сегіздіктері. Өзеннің ерекшелігі өте техникалық трассаны құрайды, ағыс жарыс бойында өзеннің бір жағынан екінші жағына жиі ауысады. Бұл ағысқа қарсы жақтағы командаға артықшылық береді. Ағыстың жылдамдығы 0,64 м/с-тан 1,30 м/с-қа дейін жетеді. Баяу су жарыс бойында қайықты 1,5 км/сағ жылдамдықпен тоқтата алады. Жарыс төрт көпірдің астынан өтеді. Қонақ команда Жаңа Зеландияға ұшып келіп, онда болған уақытында той-думан көреді. Бұрынғы шараларға Karapiro көлінде орналасқан әлемдік деңгейдегі ескек көліктерімен танысу және оларды пайдалану кірген. Команда үшін толық бағдарлама ұйымдастырылады, осы арқылы олар Жаңа Зеландияның мәдениетін танып, Жаңа Зеландиядағы уақытын естен шығармайды. Бұрынғы команда мүшелері бұл командалық бірлікке көмектесетінін және Жаңа Зеландияға жасалған ұзақ сапарды қызықты ететінін айтты. Екі команда да жарысқа өте жауапкершілікпен қарайды, ал қонақ коксвайн мен жаттықтырушыларға Уайкато өзенінің және жарыс трассасының күрделілігі туралы толық мәлімет беріледі. Шара Гамильтон қаласында кеңінен танымал, сондықтан қонақ командалар көптеген БАҚ назарына ілігеді. Өзендегі жарыс таңғы сағат 9-да басталады, онда корпоративтік командалар жұмыс орнында мақтану құқығы үшін күреседі. Одан кейін 3 км қашықтықтық ағысқа қарсы жүзу жарысы өтеді, онда Жаңа Зеландияның үздік мектеп командалары мен қыздары бақталастырады. Ұлдар арасындағы жарыс дәстүрлі түрде Гамильтон ер балалар гимназиясы мен Вайкато және Окленд аймағындағы басқа да мектептер арасында өтеді. Күндің кульминациясы – екі халықаралық жарыс: «Брайан Гулд кубогы» (әйелдерге арналған) және «Гарри Махон» (ерлерге арналған) жүлдесі, олар 4,2 км қашықтықтағы Ұлы жарыс трассасында өткізіледі. Шараға 20 000-нан астам көрермен жиналады және ұлттық радио мен теледидар арқылы көрсетіледі. Көрермендерге корпоративтік мерекелер, көше театрлары, көрмелер, бәйгелер, базарлар, сондай-ақ танымал Жаңа Зеландия және жергілікті музыкалық топтармен карнавалдық атмосфера сыйланады. Жарыс күнінен бір күн бұрын екі команда жабық ескек көліктерінде жарысады, бастапқыда көңіл көтеру үшін, бірақ қазір жарысқа бастапқы орналасуды анықтау үшін қолданылады. Уайкато өзені жергілікті тайны маори тайпасы үшін қасиетті, сондықтан қайық пандусында салтанатты хака (соғыс биі) орындалады және вака (дәстүрлі маори каноэсі) екі команданы старт сызығына жетелейді.

The boats used for the Great Race are custom built identical heavyweight men's eights from KIRS (Kiwi International Rowing Skiffs) in Cambridge, New Zealand. The nature of the river creates a highly technical course, with the current frequently switching from side to side of the river over the length of the course. This creates an advantage to the team on the side that the current is not on. The current ranges in speed from 0.64 m/s to 1.30 m/s. The slower water has the potential of slowing down a rowing boat down by 1.5 km/h over the length of the race. The race passes under four bridges along its length. The visiting crew is flown out to New Zealand and entertained for the period of their stay. In the past this has included accommodation and use of the world class rowing facilities at Lake Karapiro. A full itinerary is organised for the crew, which allows them to really get a taste of New Zealand and make their stay in New Zealand a truly memorable one. Past crews have commented that this has really helped strengthen team bonding as well as making the long journey to New Zealand extremely enjoyable. The race is treated very seriously by both crews and visiting coxswains and coaches are given full briefings on the complexities of the Waikato River and the race course. The event has a high profile in the Hamilton community and as such the visiting crews attract a lot of media attention. Rowing on the river starts at 9 am with corporate crews battling for work place bragging rights. This is followed by the secondary school races, which has the top NZ school crews and girls) racing over a 3 km upstream course. The boys' race is traditionally between Hamilton Boys' High School and various other schools from around the Waikato and Auckland. The day culminates in the two international races – the Bryan Gould Cup (woman) and the Harry Mahon Trophy (men) – raced over the 4.2 km Great Race course. The event draws crowds of 20,000 + to the river banks in Hamilton and is covered by national radio and television. Spectator entertainment takes on a carnival atmosphere with corporate hosting, street theatre, displays, competitions and markets, and popular NZ and local music acts performing. The day before the race the two teams compete on indoor rowing machines, initially for fun, but now used to determine starting positions for the race. The Waikato River is sacred to the local Tainui Maori tribe, and a ceremonial haka (war dance) is performed on the boat ramp and a waka (traditional Maori canoe) leads off the two crews to the start line.