Австралиялық "Отама" суасты кемесінің тарихы

Кіріспе

Оберон класының HMAS Otama (SS 62/SSG 62) – бұрынғы Австралия Корольдік теңіз флотының (RAN) су асты кемесі. Шотландияда салынған бұл су асты кемесі 1978 жылы RAN-ға қабылданып, кластағы соңғы кеме болды. Otama – арнайы мақсаттағы, екі "Құпия қайықтың" бірі, қосымша бақылау және барлау жабдықтарымен жабдықталған. Otama әдетте құпия операцияларға жіберіліп, Кеңес Одағының Тынық мұхиты флоты мен Қытай Халық Азаттық Армиясының теңіз күштерінің кемелері туралы ақпарат жинады, сондай-ақ Азияның жағалауларын қадағалады. 1980 жылы бұл су асты кеме RAN-ның Индия мұхитындағы ең ірі әскери парадының бір бөлігі болды. 1983 жылдан 1985 жылға дейін кең ауқымды жаңартудан өтті. 1987 жылдың тамызында Otama суға батқанда, бастионда жұмыс істеп жатқан екі теңізші қаза болды. Otama 2000 жылдың соңына дейін қызметте болды, ауыстыру кемелерінің мәселелерін шешу үшін жоспарланған мерзімінен кейін де қолданыста болды.

2001 жылы Otama Батыс Порт Оберон қауымдастығына сатылды, олар оны мұражай кемесі ретінде сақтап қалуды жоспарлады, бұл Виктория теңіз орталығының құрамына кіруі керек еді. Морнингтон түбегіндегі әртүрлі жерлерде теңіз мұражайын салу туралы ұсыныстар бірнеше рет қабылданбады. 2008 жылдың соңында су асты кеме eBay-де сатылымға шығарылды, бірақ көптеген қызығушылықтарға қарамастан, Otama сатылмады. 2013 жылы Хастингстегі Батыс Порт Маринасының жанындағы қайта құрылған жерде Виктория теңіз орталығын салуға принципті келісім берілді, бірақ жобалау рұқсаттары алынбады.

2022 жылдың қыркүйегінде Otama мұражай ретінде сақтап қалудың барлық әрекеттері сәтсіз аяқталғаннан кейін, Батыс Австралияға бөлшектеуге жіберілді.

Дизайн және құрылыс

Оберон класы алдыңғы Порпоиз класының су асты кемелеріне негізделген, кемелердің корпусының тұтастығын, сенсорлық жүйелерін және жасырын қасиеттерін жақсарту мақсатында өзгерістер енгізілді. RAN (Австралия Корольдік Теңіз күштері) 8 су асты кемені екі партияға бөліп, әрқайсысынан 4 данадан тапсырыс берді. Бірінші партия 1963 жылы мақұлданды, ал екінші партия (Отаманы қоса алғанда) 1960 жылдардың соңында мақұлданды, бірақ 1969 жылы құрылыс басталғанға дейін олардың екеуі тоқтатылды, ал қаржыландыру Fleet Air Arm (Теңіз Әуе күштері) бағытында жұмсалды. Бұл RAN-нің су асты кемелер бөлімін құруға жасаған төртінші әрекеті болды. Су асты кеменің ұзындығы 295.2 фут (90 метр), ені 26.5 фут (8 метр), ал су бетіндегі сусыру тереңдігі 18 фут (5 метр) құрады. Толық жүктеме кезінде су бетінде 2030 тонна, су астында 2410 тонна салмаққа ие болды. Су асты кемесі су бетінде сағатына дейін, ал су астында сағатына дейін жылдамдықпен жүзе алатын, ең жоғары қашықтығы теңіз деңгейінен төмен тереңдікте сағатына дейін болатын. 1985 жылы Cockatoo Docks & Engineering Company компаниясы жүргізген көп жылдық жөндеуден кейін Отама АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Mark 48 торпедаларын және UGM 84 Sub Harpoon кемеге қарсы зымырандарын тасымалдауға жаңартылды; бұл Су асты кемелерінің қаруларын жаңарту бағдарламасы бойынша Австралияның соңғы Oberon су асты кемесі болды. 1996 жылғы мәліметтер бойынша, Австралияның Oberon су асты кемелерінің стандартты жүк көлемі 20 Mark 48 Mod 4 торпедасы мен Sub Harpoon зымырандарынан тұрды. Отама 1973 жылдың 25 мамырында Шотландияның Гринок қаласында Scotts Shipbuilding & Engineering Company компаниясымен салынды, 1975 жылдың 3 желтоқсанында суға түсірілді және 1978 жылдың 27 сәуірінде RAN құрамына қабылданды. Су асты кеменің 1976 жылы пайдалануға берілуі жоспарланған, бірақ Отама мен оның бауыр кемелеріне бұрыс электр кабельдері орнатылған; кабельдерді алып тастау және ауыстыру әрбір су асты кеменің құрылысын екі жылға кешіктірді. Бұл кешігудің арқасында екі кемеге құрылыс кезінде Micropuffs қашықтықты өлшеу сонарын орнату мүмкін болды, бұл бұрын салынған кемелерге жаңарту ретінде берілуі тиіс еді. Отама RAN-нің Oberon класындағы алтыншы және соңғы су асты кемесі болды. Кеменің аты Солтүстік Квинслендтің аборигендерінің сөзінен алынған, дельфин деген мағынаны білдіреді; бұл RAN дәстүрінен айырмашылықты білдірді, өйткені бұрынғы су асты кемелеріне зерттеушілер мен пионерлердің есімдері берілген. Сыныптың қалған бөлігімен салыстырғандағы ішкі жабдықтардың жоғары сапасы кемеге "Gucci Boat" (Сәнді кеме) деген лақап атын әкелді. Отама Orion су асты кемесіне құрылыс кезінде орнатылғаннан кейін арнайы электрондық бақылау жүйесін алды.

The Oberon class was based heavily on the preceding Porpoise class of submarines, with changes made to improve the vessels' hull integrity, sensor systems, and stealth capabilities. Eight submarines were ordered by the RAN, in two batches of four. The first batch was approved in 1963, and the second batch (including Otama) was approved during the late 1960s, although two of these were cancelled before construction started in 1969, with the funding redirected to the Fleet Air Arm. This was the fourth time the RAN had attempted to establish a submarine branch. The submarine was 295.2 feet (90 m) long, with a beam of 26.5 feet (8 m), and a draught of 18 feet (5 m) when surfaced. At full load displacement, she displaced 2,030 tons when surfaced, and 2,410 tons when submerged. The submarine could travel at up to on the surface, and up to when submerged, had a maximum range of at , and a test depth of below sea level. After a multi year refit was completed in 1985 by Cockatoo Docks & Engineering Company, Otama was upgraded to carry United States Navy Mark 48 torpedoes and UGM 84 Sub Harpoon anti ship missiles; the last Australian Oberon to undergo the Submarine Weapon Update Program. As of 1996, the standard payload of an Australian Oberon was a mix of 20 Mark 48 Mod 4 torpedoes and Sub Harpoon missiles. Otama was laid down by Scotts Shipbuilding & Engineering Company at Greenock, Scotland on 25 May 1973, launched on 3 December 1975, and commissioned into the RAN on 27 April 1978. The submarine was due to enter service in 1976, but faulty high power electrical cabling had been installed in Otama and sister boat ; stripping out and replacing the cabling delayed each submarine's construction by two years. The delay meant that the two boats could be fitted with Micropuffs rangefinding sonar during construction that the earlier built boats were due to receive as an upgrade. Otama was the sixth and final Oberon class submarine to enter service with the RAN. The boat's name comes from a North Queensland Aboriginal word meaning dolphin; this was a break in RAN tradition, which had used the names of explorers and pioneers for previous submarines. The high standard of internal fittings compared to the rest of the class led to the "Gucci Boat" nickname. Otama received a special electronic surveillance fit after Orion had been fitted with this during construction.

Пайдалану тарихы

Дания, Флорида және Мексика порттары арқылы жеткізілгеннен кейін, «Отама» 1978 жылғы 15 желтоқсанда Сиднейге келді. Салқың соғыс кезінде «Отама» мен «Орион» арнайы барлау құралдарын пайдалана отырып, бақылау және тыңдау операцияларын жүзеге асырып, «Жұмбақ кемелер» деген лақап аттарын алды. 1978 жылдан басталган бұл іс-шаралар Батыс елдерінің кең ауқымды барлау ақпарат жинау жүйесінің бір бөлігі болды және Вьетнам, Қытай, Үндістан және Индонезия жағалауларын қадағалауды қамтыды. Кеңес және қытай жасалған кемелер туралы ақпарат алу Үнді мұхиты мен Оңтүстік Қытай теңізіндегі операциялар кезінде жүргізілді. 1980 жылғы 8 қыркүйекте «Отама» тағы бес RAN кемесіне қосылып, Австралия эскадрильясын құрды. Эскадрильяға HMA кемелері кірді және екі ай бойы Үнді мұхитында туды көрсету мақсатындағы круизге қатысты; бұл Екінші дүниежүзілік соғыстан бері RAN-ның ең ірі орналасуы болды. Су асты кемелерін жаңарту бағдарламасы 1985 жылға дейін жалғасты. Ауа райының нашарлауы сынақты тоқтатуға мәжбүр етті, және шамамен сағат 10:20-да екі теңізші массивті алып, сақтауға жіберілді. Қазіргі жағдайда тірі қалу уақыты бес минутқа тең болды, және су асты кемешілерге құтқару белбеуін кию талап етілмеді. Комиссияның қорытындысын қабылдамаудан басқа, оқиғаға қатысқан бірнеше офицерлер (соның ішінде тергеуде айқындалған екеуі) жоғарылауға ие болды. Осыдан кейін Корольдік тергеу өтті (жаңа Оңтүстік Уэльс штатының мемлекеттік коронерінің жаңа кеңсесі алғаш рет тыңдағандардың бірі), оған RAN тарапынан қарсылық болды, оның ішінде тергеу үшін дәлелдер жинаған топпен ынтымақтастық жасамауға кеңес беру және коронердің су асты кемесімен күннің оқиғаларын қайталау туралы өтінішіне қарсы тұру. Коронер «Отаманың» командалық офицерін өзінің басшылығындағы көптеген ережелер мен процедураларды елемеуге рұқсат бергені үшін айыптады, бірақ ешбір тұлғаға қарсы айыптау ұсынуға жеткілікті себеп таппады. Теңіздегі жедел процедураларға бірнеше өзгерістер енгізілді, соның ішінде құтқару белбеулерін міндетті ету және кезекші аға сержанттың сыртта жұмыс істейтін персоналды тізімге енгізуін және тізімнен шығаруын талап ету. «Отама» бортындағы өлім-жітімдер австралиялық «Оберон» су асты кемелеріндегі үш өлім-жітімнің екеуі ғана болды. 1996 жылдан бастап «Отамаға» Индонезияда, әсіресе Шығыс Тимор туралы ақпарат алу үшін арнайы барлау құралдарын пайдалана отырып, жағалауды қадағалау операцияларын жүргізуге рұқсат берілді. Сиднейден шыққаннан кейін бірнеше күн ішінде бауырлас кеме қызметтен босатылды, «Отама» өз класындағы жалғыз кеме болып қалды, ал HMAS Platypus-тағы су асты кемелерінің базасы жабылуға рұқсат етілді. «Отама» – қызметтен кеткен соңғы австралиялық «Оберон». 2001 жылы су асты кеме Батыс Порт «Оберон» қауымдастығына сатылды, бұл қауымдастық оны музей кемесі ретінде сақтауға және Виктория штатының Гастингс қаласында Виктория теңіз орталығын салуға ниеттенді. Қауымдастық «Отаманы» жою үшін басқа 32 тендерді жеңіп, сатып алу мен ауыстыруды қаржыландыру үшін федералды үкіметтен «Федерацияның жүз жылдығы» грантына 500 000 доллар алды. Грантқа су асты кеме үшін 50 000 доллар, «Отаманы» Фримантельден Батыс Порт-Бейге сүйрету үшін 300 000 доллар, ал кемені жағаға әкелу үшін орын табылғаннан кейін қалған ақша қосылды. Онлайн аукционның желтоқсан айының соңында аяқталуына дейін ешқандай ұсыныстар берілмегенімен, қауымдастық бірнеше қызығушылық білдірді: соның ішінде Сент-Килда Маринасы, Франкстон қалалық кеңесі және туристік оператор болғысы келетін, бірақ Батыс Порт «Оберон» қауымдастығы есірткі контрабандасы үшін су асты кемесін қалпына келтіргісі келетініне сенді (ол Австралияның Федералды полициясына және Австралияның қауіпсіздік барлау ұйымына жіберілді). Сату жүргізілмеді, ал су асты кеме қауымдастықтың иелігінде қалды. 2010 жылдың басында «Отаманың» интерьері «Кешегіден гөрі тереңірек» атты қысқа фильмде ресейлік су асты кемесін бейнелеу үшін пайдаланылды. Виктория теңіз орталығын салуға 2013 жылдың наурыз айында Викторияның қоршаған ортаны қорғау министрі Райан Смит принциптік келісім берді. Қауымдастық маусым айында Гастингстегі Батыс Порт Маринасының теңіз қабырғасындағы қалпына келтірілген жерге салынатын жердің жоспарын ұсынды. 2016 жылдың қаңтар айында кеме қысқы дауылдарға төтеп беру үшін 50 000 АҚШ долларына жаңа сүйрейтін кабельдер қажет екендігі мәлім болды. 2016 жылдың мамырында қаражат жинау қиындықтары Батыс Порт «Оберон» қауымдастығын қажет болған жағдайда ұшқыш кемелерді ысырып тастау үшін сатуды қарастыруға әкелді. Мамыр айының соңына қарай 10 000 доллардан астам сомада уәделер түсті. Келесі айда Patrick Ports Hastings компаниясы Parks Victoria компаниясымен келісімшарт жасап, бекіткіштерді жөндеді. 2021 жылдың маусымында кеме қисайды және батып кету қаупі туды. 2022 жылдың қыркүйегінде «Отаманы» ысырып тастау туралы шешім қабылданды, Parks Victoria кемені алып, ысырып тастауға кірісті, бұрынғы сақтау жөніндегі күш-жігеріне және оның мұралық құндылығына қарамастан. 2022 жылдың 13 қыркүйегінде Қорғаныс министрлігі жалдаған жартылай суға батып жүретін «Rolldock Sun» кемесі Батыс Порт-Бейге «Отаманы» алып, WA штатының Хендерсон қаласына жеткізіп, ысырып тастау үшін келді. WA-ға қарай сапар 2022 жылдың 19 қыркүйегінде басталды.

After a delivery voyage via ports in Denmark, Florida, and Mexico, Otama arrived at in Sydney on 15 December 1978. During the Cold War, Otama and Orion regularly deployed on surveillance and spying operations using their specialist intelligence gathering equipment, earning them the nickname "Mystery Boats". These activities starting in 1978 were part of the broader Western nations' intelligence gathering apparatus, and included surveillance off the coasts of Vietnam, China, India and Indonesia. Obtaining intelligence on Soviet and Chinese made vessels in operations in the Indian Ocean and South China Sea. On 8 September 1980, Otama joined five other RAN vessels to form the Australia Squadron. The Squadron, which included HMA Ships , , , , and spent two months in the Indian Ocean as part of a flag showing cruise; the largest RAN deployment since World War II. The Submarine Weapon Update Program refit lasted until 1985. Extreme weather forced the cancellation of the test, and two sailors were sent into the fin at around 10:20 to retrieve and stow the array. Estimated survival time in the prevailing conditions was only five minutes, and the submariners were not required to wear lifebelts. In addition to the rejection of the board's findings, several officers involved in the incident (including the two singled out by the inquiry), were promoted. A coronial inquiry followed (one of the first heard by the new office of the State Coroner of New South Wales), to which there was some opposition by the RAN, including advising personnel not to cooperate with the task force gathering evidence for the inquiry, and attempting to fend off a request by the coroner for a trip on the submarine replicating the events of the day. The coroner singled out Otamas commanding officer for allowing so many rules and procedures to be ignored under his command, but did not find sufficient cause to recommend charges against any individual. Several changes were made to casing operational procedures at sea, including making lifebelts compulsory and requiring the senior petty officer on duty to sign out and sign back in personnel working outside. The fatalities aboard Otama were two of the only three deaths aboard Australian Oberons. From 1996, Otama was given approval to conduct coastal surveillance operations using its specialist intelligence gathering equipment on Indonesia in particular to obtain information on East Timor. Within days of leaving Sydney, sister boat was paid off, leaving Otama the only one of her class in service, and the submarine base at HMAS Platypus was cleared for closure. Otama was the last Australian Oberon to leave service. The submarine was sold in 2001 to the Western Port Oberon Association, a community group intending to preserve her as a museum vessel and building the Victorian Maritime Centre in Hastings, Victoria. The association beat 32 other tenders for the disposal of Otama, and received a $500,000 "Centenary of Federation" grant from the federal government to fund the purchase and relocation. The grant included the $50,000 purchase price of the submarine, plus $300,000 to tow Otama from Fremantle to Western Port Bay, with the balance to be used in bringing the boat ashore once a suitable venue was built. Although no bids were placed by the time the online auction closed in late December, the association received several expressions of interest: including from the St Kilda Marina, Frankston City Council, and one purporting to be a tourism operator but believed by the Western Port Oberon Association to be wanting to restore the submarine for drug smuggling (which was referred to the Australian Federal Police and the Australian Security Intelligence Organisation). No sale was made, and the submarine remained in the possession of the association. In early 2010, Otamas interior was used to represent a Russian submarine for the short film Deeper Than Yesterday. In principle approval to build the Victorian Maritime Centre was given by Victorian environmental minister Ryan Smith in March 2013. The association submitted plans in June for a site on the seawall of the Western Port Marina at Hastings, to be built on reclaimed land. In January 2016 it was announced that new mooring cables worth $50,000 were needed if the vessel was to withstand winter storms. By May 2016 difficulties in raising the funds led to the Western Port Oberon Association looking into selling the submarine for scrap if necessary. Pledges of more than $10,000 were received by the end of May. The following month the moorings were repaired by Patrick Ports Hastings after being contracted by Parks Victoria. In June 2021, the ship listed and was in danger of capsizing. In September 2022 the decision was made to scrap the Otama, with Parks Victoria moving to remove the vessel and scrap it, despite the previous efforts to preserve the vessel, and its heritage value. On 13 September 2022 the semi submersible vessel, Rolldock Sun hired by the Department of Defence arrived in Western Port Bay to uplift Otama for transfer to Henderson, WA and breaking up. Passage to WA commenced on 19 September 2022.