Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1851 жылы ғылым және техника саласында маңызды оқиғалар болды, олар төменде тізілген.
The year 1851 in science and technology involved some significant events, listed below.
Астрономия
Ақпан – Фуко маятнигінің алғашқы көпшілікке көрсетілімі, Париж обсерваториясының меридианында, Жердің айналуын демонстрациялайды. Бірнеше аптадан кейін Фуко оны Пантеонға орнатады. 28 шілде – 1851 жылғы 28 шілдедегі күн тұтылуы: толық күн тұтылуы. Берковский Пруссиядағы Кенигсберг обсерваториясында күн тұтылуының толық фазасында күн коронасының алғашқы дұрыс түсірілген суреті, дагеротипін жасайды. Астрономдар Роберт Грант пен Уильям Сван (Ұлыбританиядан) және Карл Людвиг фон Литтроу (Австриядан) бұл тұтылуды бақылап, күндегі жарқыраған бөліктердің Күнге тиесілі екенін анықтайды, себебі Ай оларды жасырып, ашып, тұтылу кезінде олардың үстінен өтеді. 24 қазан – Уильям Ласселл Уранның Ариэль және Умбриел серіктерін ашады. Уильям Брайдон Джек обсерваториясы Фредериктон, Нью-Брансуик қаласында құрылысын аяқтайды.
February – First public exhibition of a Foucault pendulum, at the Meridian of the Paris Observatory, demonstrating the Earth's rotation. A few weeks later Foucault installs one at the Panthéon. July 28 – Solar eclipse of July 28, 1851: Total solar eclipse. The first correctly exposed photograph, a daguerrotype, of the solar corona is made during the total phase of the eclipse by Berkowski at Koenigsberg Observatory in Prussia. Astronomers Robert Grant and William Swan (of the United Kingdom) and Karl Ludwig von Littrow (of Austria) observe this eclipse and determine that solar prominences are part of the Sun because the Moon is seen to cover and uncover them as it moves in front. October 24 – Ariel and Umbriel, moons of Uranus, were discovered by William Lassell. The William Brydone Jack Observatory is completed at Fredericton, New Brunswick.
Химия
Наурыз айында ағылшын мүсіншісі Фредерик Скотт Арчер сулы коллодионды фотосуреттеу процесін жариялайды. Джулиус Пинч Пинч газын шығарады. Шарль Адольф Вурц құрама мочевиналарды синтездейді.
March – English sculptor Frederick Scott Archer makes public the wet plate collodion photographic process. Julius Pintsch produces Pintsch gas. Charles Adolphe Wurtz produces compound ureas.
Ғылым мен технология тарихы
Джордж Уилсон Генри Кавендиштің өмірбаянын жариялайды.
George Wilson publishes The Life of the Hon. Henry Cavendish.
Математика
Эжен Пруэ алғаш рет Тью-Морзе тізбесін сандар теориясында қолданады. Бернхард Риман өзінің тұсаукесерлік диссертациясында Грин теоремасын дәлелдейді.
Eugène Prouhet first applies the Thue–Morse sequence to number theory. Bernhard Riemann provides a proof of Green's theorem in his inaugural dissertation.
Медицина
Лондонда хирург Уильям Марсден әлемдегі алғашқы мамандандырылған онкологиялық ауруханасы – Тегін Онкологиялық Аурухананы құрды. Неміс физиологы Герман фон Гельмгольц кератометрді ойлап тапты.
The Royal Marsden is established as the Free Cancer Hospital by surgeon William Marsden in London, the world's first specialist cancer hospital. The Keratometer is invented by the German physiologist Hermann von Helmholtz.
Физика
Гипполит Физо қозғалыстағы суда жарықтың салыстырмалы жылдамдығын өлшеу үшін Физо тәжірибесін жүргізеді.
Hippolyte Fizeau carries out the Fizeau experiment to measure the relative speeds of light in moving water.
Технология
13 қараша – Англия арнасы арқылы бірінші қорғалған су асты телеграф кабелі төселді. Уильям Армстронг салмақты жүктелген гидравликалық аккумуляторды ұсынады.
November 13 – First protected submarine telegraph cable laid, across the English Channel. William Armstrong introduces the weight loaded hydraulic accumulator.
Туылғандар
19 қаңтар – Якобус Каптейн (1922 жылы қайтыс болды), голланд астрономы. 15 ақпан – Спиру Харет (1912 жылы қайтыс болды), румын математигі, астрономы және саясаткер. 16 наурыз – Мартинус Бейжеринк (1931 жылы қайтыс болды), голланд микробиологы және ботанигі. 12 сәуір – Э. Уолтер Маундер (1928 жылы қайтыс болды), ағылшын астрономы. 8 шілде – Артур Эванс (1941 жылы қайтыс болды), ағылшын археологы. 20 шілде – Арнольд Пик (1924 жылы қайтыс болды), еврей чех невропатологы. 3 тамыз – Джордж Фицджеральд (1901 жылы қайтыс болды), ирланд математигі. 21 қыркүйек – Фанни Сирлс (1939 жылы қайтыс болды), американдық дәрігер және ботанигі. 23 қыркүйек – Эллен Хейс (1930 жылы қайтыс болды), американдық математик және астрономы.
January 19 – Jacobus Kapteyn (died 1922), Dutch astronomer. February 15 – Spiru Haret (died 1912), Romanian mathematician, astronomer and politician. March 16 – Martinus Beijerinck (died 1931), Dutch microbiologist and botanist. April 12 – E. Walter Maunder (died 1928), English astronomer. July 8 – Arthur Evans (died 1941), English archaeologist. July 20 – Arnold Pick (died 1924), Jewish Czech neurologist. August 3 – George FitzGerald (died 1901), Irish mathematician. September 21 – Fanny Searls (died 1939), American doctor and botanist. September 23 – Ellen Hayes (died 1930), American mathematician and astronomer.
Өлімдер
27 қаңтар – Джон Джеймс Одубон (1785 жылы туған), табиғатты зерттеуші және суретші. 18 ақпан – Карл Густав Якоб Якоби (1804 жылы туған), математик. 9 наурыз – Ханс Кристиан Орстед (1777 жылы туған), физик. 6 шілде – Томас Давенпорт (1802 жылы туған), электр инженеры. 17 шілде – Джон Фарей (1791 жылы туған), механикалық инженер және техникалық жазушы. 2 қыркүйек – Уильям Никол (1770 жылы туған), геолог.
January 27 – John James Audubon (born 1785), naturalist and illustrator. February 18 – Carl Gustav Jakob Jacobi (born 1804), mathematician. March 9 – Hans Christian Ørsted (born 1777), physicist. July 6 – Thomas Davenport (born 1802), electrical engineer. July 17 – John Farey (born 1791), mechanical engineer and technical writer. September 2 – William Nicol (born 1770), geologist.