Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1847 жылы ғылым және технология саласында маңызды оқиғалар болды, олар төменде тізілген.
The year 1847 in science and technology involved some significant events, listed below.
Астрономия
1 шілде – неміс әуесқой астрономы Карл Людвиг Хенке Дризен қаласынан 6 Гебе астероидін ашты. 13 тамыз – ағылшын астрономы Джон Рассел Хинд Лондоннан 7 Ирида астероидін ашты. 18 қазан – J. R. Hind Лондоннан 8 Флора астероидін ашты. 1 қазан – американ астрономы Мария Митчелл C/1847 T1 кометін ашты; оны екі күннен кейін Римнен Франческо де Вико да дербес ашты. Lalande жұлдыздарының анықтамалық нөмірлері әлі күнге дейін қолданылып келе жатқан Histoire céleste française астрометриялық жұлдыз каталогының жаңа басылымы жарық көрді.
July 1 – German amateur astronomer Karl Ludwig Hencke discovers asteroid 6 Hebe from Driesen. August 13 – English astronomer John Russell Hind discovers asteroid 7 Iris from London. October 18 – J. R. Hind discovers asteroid 8 Flora from London. October 1 – American astronomer Maria Mitchell discovers comet C/1847 T1; it is independently discovered two days later by Francesco de Vico from Rome. A new edition of the astrometric star catalogue Histoire céleste française is published, from which the Lalande star reference numbers which continue in use are derived.
Химия
Нитроглицерин, бастапқыда пироглицерин деп аталған, алғаш рет Асканио Собреро синтездеді. Герман Колбе сірке қышқылын толығымен минералдық емес көздерден алады, витализмді одан әрі жоққа шығарады. Бристоль қаласындағы (Англия) J. S. Fry & Sons қалыпталған шоколад таяқшасын өндіреді.
Nitroglycerin, at first called pyroglycerine, first synthesized by Ascanio Sobrero. Hermann Kolbe obtains acetic acid from completely inorganic sources, further disproving vitalism. J. S. Fry & Sons of Bristol (England) produce a moulded chocolate bar.
Жер ғылымдары
Қазан – Батыс Явадағы Гунтур тауының соңғы жанартау шығуы.
October – Last volcanic eruption of Mount Guntur in West Java.
Математика
Джордж Буль «Логиканың математикалық талдауы» (Кембриджде жарияланған) атты кітапшасында символдық логиканы қалыптастырады, бұл қазір Буль алгебрасы деп аталады. Иоганн Бенедикт Листинг Геттингенде «Vorstudien zur Topologie» еңбегін жариялайды, онда «Топология» термині алғаш рет басылымда пайда болады.
George Boole formalizes symbolic logic in the pamphlet The Mathematical Analysis of Logic (published in Cambridge), defining what is now called Boolean algebra. Johann Benedict Listing publishes Vorstudien zur Topologie in Göttingen, first introducing the term Topology in print.
Медицина
1 қаңтар – Ұлыбританияның алғашқы Медициналық санитар дәрігері тағайындалды, доктор Уильям Генри Дункан Ливерпульде. 4 қараша – 8 қараша – Джеймс Янг Симпсон хлороформның анестезиялық қасиеттерін ашып, оны алғаш рет Эдинбургтегі босандыру жағдайындағы науқасқа сәтті қолданды. Эмиль Кюсс пен Шарль Эммануэль Седилот ісіктерге алғашқы тіркелген биопсияларды жасады. Игнац Семельвейс жоғары температураның (қанқұйылудың) таралуын зерттеп, оның алдын алды. Рудольф Вирхов пен Бенно Рейнхардт «Патологиялық анатомия мен физиология және клиникалық медицина архиві» журналын құрды. Жозеф Франсуа Мальгайн Парижде «Сынулар мен шығулар туралы трактат» жариялады.
January 1 – Britain's first Medical Officer of Health is appointed, Dr. William Henry Duncan in Liverpool. November 4–8 – James Young Simpson discovers the anesthetic properties of chloroform and first uses it, successfully, on a patient, in an obstetric case in Edinburgh. Émile Küss and Charles Emmanuel Sédillot perform the first recorded biopsies on neoplasms. Ignaz Semmelweis studies and prevents the transmission of puerperal fever. The journal Archiv für pathologische Anatomie und Physiologie und für klinische Medicin is founded by Rudolf Virchow and Benno Reinhardt. Joseph François Malgaigne publishes Traité des fractures et des luxations in Paris.
Физика
Герман фон Гельмгольц энергия сақталу заңын ресми түрде жариялайды.
Hermann von Helmholtz formally states the law of conservation of energy.
Технология
27 қаңтар – Джордж Стивенсон және басқалар Англияның Бирмингем қаласында Курзон-стрит теміржол станциясының жанындағы Королева қонақ үйінде Механикалық инженерлер институтын құрды. 24 мамыр – Ди көпірінің апаты: Англияның Честер қаласында Ди өзені арқылы салынған, Роберт Стивенсон Честер және Холихед темір жолы үшін жобалаған құйма темірден жасалған көпір, Шрусбери және Честер темір жолының пойызбен бірге құлап, бес адамның қаза болуына әкелді. 24 шілде – Ричард Марч Хое Америка Құрама Штаттарында ротациялық баспа машинасына патент алды. Сквайр Уиппл Америка Құрама Штаттарында көпір салу жөніндегі еңбек жариялады.
January 27 – Institution of Mechanical Engineers founded in the Queen's Hotel next to Curzon Street railway station in Birmingham, England, by George Stephenson and others. May 24 – The Dee bridge disaster: a cast iron girder bridge across the river Dee at Chester, England, designed by Robert Stephenson for the Chester and Holyhead Railway, collapses under a Shrewsbury and Chester Railway train with five fatalities. July 24 – Richard March Hoe patents a rotary printing press in the United States. Squire Whipple publishes A Work on Bridge Building in the United States.
Зоология
18 тамыз – Америкалық миссионер Томас С. Савидж пен анатомист Джеффрис Уайман Бостон табиғаттану қоғамына қазіргі заманда батыс горилласы деп белгілі Troglodytes gorilla үлкен маймыл түрін алғаш рет сипаттап жазды.
August 18 – American missionary Thomas S. Savage and anatomist Jeffries Wyman first describe the great ape species Troglodytes gorilla, known in modern times as the western gorilla, to the Boston Society of Natural History.
Марапаттар
Копли медалі: Джон Гершель. Геология саласындағы Волластон медалі: Ами Буэ.
Copley Medal: John Herschel. Wollaston Medal for Geology: Ami Boué.