Кіріспе

1889 жылы ғылым және техника саласында маңызды оқиғалар болды, олар төменде тізілген.

Биология

Фрэнсис Гальтон өзінің бірқатар мақалаларының нәтижелерін қорытындылаған және Карл Пирсонды, Рафаэль Уэлдонды және басқаларды мұрагерлік пен биометрияның математикасы мен статистикасын дамытуға ықпал еткен "Табиғи мұра" атты кітабын жариялайды. Страсбург университетіндегі Джозеф фон Меринг пен Оскар Минковский сүтқоректілердің ұйқы безі инсулин гормонын өндіретінін, оның жетіспеуі қант диабетіне алып келетінін көрсетеді. Гюго де Врис гендердің бар екенін жорамалдайтын "Ішкі жасушалық пангенез" кітабын жариялайды.

Химия

Фредерик Абель мен Джеймс Дьюар кордитті патенттеді. Сванте Аррениус реакция жылдамдығы тұрақтысы үшін Аррениус теңдеуінің физикалық түсіндірмесін ұсынады.

Жер ғылымдары

28 шілде – 1889 жылғы Кумамото жер сілкінісі, Германияның Потсдам қаласына дейін сезілді. 6 қазан – неміс геологы Ханс Мейер Килиманджаро тауының шыңына алғаш рет көтерілді. Нигер өзеніне жасаған саяхатынан Францияға оралған Луи Густав Бингер Конг тауларының бар екенін жоққа шығарды.

Ғылым тарихы

Адольф Эрик Норденшельд Стокгольмде картографияның ерте тарихына арналған факсимильді атласты жариялайды.

Математика

Жозеф Луи Франсуа Бертран "Самдықтарды есептеу" ("Calcul des probabilités") атты еңбегін жариялайды, онда ықтималдық теориясындағы Бертранның қорап парадоксы қамтылған. Джузеппе Пеано "Жаңа әдіспен баяндалған арифметика принциптері" ("Arithmetices principia, nova methodo exposita") атты еңбегін жариялайды, онда натурал сандар үшін Пеано аксиомалары бар.

Медицина

Мамыр – Мэриленд штатының Балтимор қаласында Джонс Хопкинс ауруханасы ашылады, ал аға бастаушы құрамына патолог Уильям Генри Уэлч, хирург Уильям Стюарт Халстед, гинеколог Говард Атвуд Келли және интернист Уильям Ослер кіреді. Уильям Ослер жас дәрігерлерді оқыту үшін резидентура институтын ұсынады. 1889–1890 жылдардағы тұмау пандемиясы Ресейде басталады.

Палеонтология

Бірінші барзаврдың қалдықтары Оңтүстік Дакота штатының Моррисон формациясында Йель университетінің Ониел Чарльз Марш және Джон Белл Хатчер қазба жұмыстары барысында табылды.

Психология

Мюллер-Лайер иллюзиясы жасалған.

Технология

8 қаңтар – Герман Холлерит АҚШ-та өзiнiң электрлiк кестелеу машинасына патент алады. 12 наурыз – Топека, Канзас штатындағы жерлеушi Алмон Б. Строугер Строугер коммутаторын пайдаланатын автоматты телефон станциясына АҚШ-та патент тапсырады. 6 мамыр – 31 қазан – Париждегi Экспозиция Универсаль, кіреберіс аркасы ретiнде Эйфель мұнарасы. 300 метр бiiктiгiмен мұнараның бiiктiгi әлемдегi бұрынғы ең бiiк құрылыстан 130 метр артық. Архитектор Фердинанд Дютерт пен инженер Виктор Контамин жобалаған Galerie des machines 111 метр бiiктiгiмен сол кездегi әлемдегi ең ұзын iшкi кеңiстiкке ие. 3 маусым – Америка Құрама Штаттарында алғашқы ұзақ қашықтыққа электр қуатын беру лiнiясы аяқталады, ол Уилламетт-Фолс генераторы мен Портленд қаласының орталығы арасында 14 миль (23 км) қашықтықта орналасқан. Швейцариялық инженер Рене Тюри әзiрлеген жоғары кернеулi тұрақты токпен берудiң алғашқы әдiсi Италияда Acquedotto de Ferrari Galliera компаниясы тарапынан коммерциялық түрде iске асырылды, ол 630 кВт қуатты 14 кВ DC кернеумен 120 км қашықтыққа жеткiзедi. Шамамен белгiлi күнi – Венада Зигфрид Маркустың дизайны бойынша автомобиль аяқталды.

Туылғандар

17 қаңтар – Ральф Х. Фоллер (1944 жылы қайтыс болды), ағылшын физигі және астрономы. 21 наурыз – Фредерик Осборн (1981 жылы қайтыс болды), американдық қайырымдастық қызметкері және евгеник. 21 сәуір – Пол Каррер (1971 жылы қайтыс болды), химия саласындағы Нобель сыйлығының швейцариялық иегері. 18 мамыр – Томас Мидгли, кіші (1944 жылы қайтыс болды), американдық химик және изобретатель. 4 маусым – Бено Гутенберг (1960 жылы қайтыс болды), неміс тегіндегі сейсмолог. 23 маусым – Верена Холмс (1964 жылы қайтыс болды), ағылшын инженер-механик және изобретатель. 18 шілде – Аксель Боэтиус (1969 жылы қайтыс болды), швед археологы, этруск мәдениетін зерттеуші. 30 шілде (ескі стиль бойынша 17 шілде) – Владимир К. Зворыкин (1982 жылы қайтыс болды), теледидар технологиясының пионері, Ресейде туған. 1 тамыз – Вальтер Герлах (1979 жылы қайтыс болды), неміс физигі. 7 тамыз – Леон Бриллюэн (1969 жылы қайтыс болды), француз физигі. 11 тамыз – Росс Т. МакИнтайр (1960 жылы қайтыс болды), американдық теңіз хирургі. 7 қыркүйек – Мэри Баркас (1959 немесе 1961 жылы қайтыс болды), Жаңа Зеландия психиатры. 28 қыркүйек – Хью Уистлер (1943 жылы қайтыс болды), Үндістанның ағылшын орнитологы. 20 қараша – Эдвин Хаббл (1953 жылы қайтыс болды), американдық астроном. 24 қараша – Уильям Джастин Кролл (1973 жылы қайтыс болды), Люксембург металлургы. 21 желтоқсан – Сеуолл Райт (1988 жылы қайтыс болды), американдық генетик. 29 желтоқсан – Вера Федоровна Газе (1954 жылы қайтыс болды), орыс астрономы. Джон Райл (1950 жылы қайтыс болды), ағылшын дәрігері және эпидемиолог.

Өлімдер

4 қаңтар – Мэри Филадельфия Меррифилд (1804 жылы туған), ағылшын алгологы. 8 ақпан – Роберто Дуарте Сильва (1837 жылы туған), португал химигі. 8 наурыз – Джон Эриксон (1803 жылы туған), швед-американдық механикалық инженер және ойлап табушы. 16 наурыз – Эрнст Вильгельм Лебрехт Темпель (1821 жылы туған), неміс астрономы. 22 наурыз – София Вилкенс (1817 жылы туған), зиякерлік мүгедектігі бар оқушыларды оқыту саласындағы швед пионері. 19 сәуір – Уоррен Де Ла Ру (1815 жылы туған), британдық астрономиялық фотограф. 28 маусым – Мария Митчелл (1818 жылы туған), американдық астроном. 30 шілде – Майлз Джозеф Беркли (1803 жылы туған), ағылшын ботанигі. 21 тамыз (ескі стиль бойынша 9 тамыз) – Николай Анненков (1819 жылы туған), орыс ботанигі. 11 қазан – Джеймс Джоул (1818 жылы туған), ағылшын физигі. 18 қазан – Антонио Мюччи (1808 жылы туған), итальяндық-американдық ойлап табушы.