Кіріспе
Жұмыс берушілерге немесе қызметкерлерге салынатын салықтар – жұмыс берушілер мен қызметкерлерден алынатын салықтар. Олар әдетте жұмыс берушілер қызметкерлеріне төлейтін жалақының проценттік үлесі ретінде есептеледі. Заң бойынша, кейбір салықтар қызметкердің, ал кейбіреулері жұмыс берушінің жауапкершілігінде болады. Алайда, көбінесе экономистер жалақы салығының нақты экономикалық салдары осы айырмашылыққа тәуелді емес екенін, және оның салмағы басым немесе толыққанды түрде жұмысшыларға, жалақының төмендеуі арқылы тиесілі екенін айтады. Жалақыға ғана салынатын салықтар, қаржылық немесе материалдық инвестициялардан түсетін табысқа салынып, адам капиталына (мысалы, жоғары білімге) инвестициялауды төмендетуі мүмкін.
Payroll taxes are taxes imposed on employers or employees, and are usually calculated as a percentage of the salaries that employers pay their employees. By law, some payroll taxes are the responsibility of the employee and others fall on the employer, but almost all economists agree that the true economic incidence of a payroll tax is unaffected by this distinction, and falls largely or entirely on workers in the form of lower wages. Because payroll taxes fall exclusively on wages and not on returns to financial or physical investments, payroll taxes may contribute to underinvestment in human capital, such as higher education.
Бермуд аралдары
Бермудада жалақыға салынатын салық жылдық ұлттық бюджеттің үштен бірінен асып, үкімет кірісінің басты көзі болып табылады. Бұл салықты жұмыс берушілер барлық қызметкерлерге төленген жалпы еңбекақының (жалақы және әлеуметтік төлемдер) негізінде 14% мөлшерінде төлейді (бірақ, кейбір жағдайларда, 4,75%-ға дейін төмендеуі мүмкін). Жұмыс берушілерге қызметкердің жалақысынан шамамен 4% шегеруге рұқсат беріледі. Сонымен қатар, жұмыс беруші әлеуметтік сақтандыру салымын да ұстап қалады.
Бразилия
Бразилияда жұмыс берушілер қызметкердің жалақысының 11%-ын әлеуметтік қамсыздандыруға және қолданыстағы салықтық топқа сәйкес белгілі бір пайызын табыс салығы ретінде ұстап қалуға міндетті. Жұмыс беруші сондай-ақ жалақының жалпы сомасының 20%-ын әлеуметтік қамсыздандыру жүйесіне төлеуге міндетті. Компанияның негізгі қызметіне байланысты, жұмыс беруші федералды қаржыландырылатын сақтандыру және білім беру бағдарламаларына да үлес қосуы керек. Қызметкердің жалақысының 8%-ы (қызметкерден ұсталмайды) банктік шотқа депозиттеледі, оны қызметкер жұмыстан босатылғанда немесе ауыр сырқатқа шалдыққан сияқты ерекше жағдайларда ғана алуға болады ("Жұмыс істеу кезеңіне арналған қауіпсіздік қоры"). Барлық осы төлемдер жұмыс беруші үшін жалақының шамамен 40%-ын, ал қызметкер үшін жалақының 15%-ын құрайды.
Канада
Канаданың Солтүстік-Батыс аймақтарында барлық қызметкерлерге 2% жалақы салығы қолданылады. Бұл екінші типтегі жалақы салығының мысалы, бірақ басқа заңнамалық аумақтардан өзгешелігі, оны жұмыс берушілер емес, тікелей қызметкерлер төлейді. Дегенмен, Канадада қолданылатын жалақыға салынатын салықтың бірінші типінен айырмашылығы, қызметкерлер салық төлеуден босатылатын негізгі жеке мөлшерлеме жоқ. Онтариода барлық жалақыға жылдық 900 долларға дейін ауыспалы ставка бойынша денсаулық сақтау үлесі салығы қолданылады.
Чехия
Чехияда табыс салығы прогрессивті. Бастапқы салық ставкасы жалпы табыстың 15% құрайды, бірақ жылдық жалақы орташа айлық жалақыдан 48 есе жоғары (2022 жылы 38 911 CZK, шамамен 1600 EUR) болса, ставка 23% құрайды. Бұл тек осы айырмашылыққа қатысты. 2021 жылы табыс салығын төлеу үшін ең төменгі жалақы 27 840 CZK (шамамен 1140 EUR) болған. Кәсіпкерлік куәлігі бар адамдар үшін бұл ставка олардың табысының 40% -ына ғана қолданылады. Қалған 60% стандартты шығын ретінде есептен шығарылуы мүмкін. Фрилансерлер де жыл сайын табыс салығы бойынша декларация тапсыруы керек. Салық төлеушілер балаға (2021 жылы шамамен 600 EUR бастап), студент болуға (2021 жылы шамамен 160 EUR), күйеуіне/әйеліне (2021 жылы шамамен 1000 EUR) және тағы да басқаларға салық жеңілдіктерін қолдана алады. Денсаулық сақтау және әлеуметтік сақтандыру міндетті және жалақыдан төленетін салықтың бір бөлігі болып табылады. Денсаулық сақтау сақтандыру ставкасы 13,5% құрайды. Ең төменгі жалақыдан жоғары жалақы алатын қызметкерлер үшін (2022 жылы 16 200 CZK, шамамен 660 EUR) 9% жұмыс беруші төлейді, ал 4,5% қызметкерлер төлейді. Сауда лицензиясы бар жұмыс істеушілер осы салықты өздері төлейді. Денсаулық сақтау және әлеуметтік сақтандыру төлемеуге құқығы барлардың қатарында, мысалы, студенттер мен жұмыссыздыққа тіркелгендер бар. Әлеуметтік сақтандыру ставкасы қызметкерлер үшін 31,5% (6,5% қызметкер төлейді, 25% жұмыс беруші төлейді) және фрилансерлер үшін 29,2% құрайды. Табыс салығы ұлттық табыстың жартысына дейін құрайды. Денсаулық сақтау және әлеуметтік сақтандыру тағы 30-40% құрайды.
Франция
Францияда жалақыға салынатын заңды салық тек қана қызметкер мен жұмыс берушінің әлеуметтік қамсыздандыру жүйесіне төлейтін жарналарын қамтиды. Жалақыдан табыс салығын шегеру ерікті болып табылады және оны қызметкер сұрауы мүмкін, әйтпесе, қызметкерлерге салық органы жыл ішінде тікелей табыс салығын төлеу үшін міндетті 2 алдын ала төлем жібереді (бұл өткен жылғы соңғы салық есебінің 1/3 бөлігінен анықталады). Қызметкердің жалақысына салынатын салық әлеуметтік қамсыздандыру жүйесінің үш саласына бөлінген салықтардан тұрады және негізгі және қосымша қамсыздандыруды қамтиды. Әлеуметтік қамсыздандыруға төленетін жалақы шегінен бірнеше еселенген шектерге байланысты әртүрлі пайыздық мөлшерлер қолданылады (2012 жылы = жылына 36 372 евро). Ең төменгі жалақыдан 1,6 есе жоғары жалақыға еңбекақы төлеушілер жұмыс берушінің жарналарын 28 пайыздық пунктқа дейін азайтуға құқылы (Филлон жеңілдігі). +Әлеуметтік қамсыздандыру жарналарыӘлеуметтік сақтандыру қорыҚызметкер (шектен төмен)Қызметкер (шектен жоғары)Жұмыс беруші (шектен төмен)Жұмыс беруші (шектен жоғары)Медициналық, аналық, мүгедектік, қайтыс болу, ынтымақтықЖоқ13%Отбасылық жәрдемақылар5.25%Кәрілікке жету шегі6.9%0.4%8.55%1.9%Жұмыссыздық0.95%Жоқ4.05%ЖоқЖекешелік және ынтымақтық жарналарыЖоқ0.3%Жұмыс апаттарыОзгермеліАвтономия және ынтымақтық жарналары0.3%Зейнетақы қосымшасы3.1%1.2%4.65%0.8%Тұрғын үйге көмек көрсету0.5%0.5%Жалпы әлеуметтік жарналар9.2%ЖоқЖұмыспен қамсыздандыру бойынша қарызды өтеу0.5%
Грекия
Жұмыс беруші қызметкердің жалақысынан дереу салық ұстауға және көптеген ЕО мүше мемлекеттеріндегідей әлеуметтік қамсыздандыруға қосымша жарна төлеуге міндетті. Жұмыс берушінің жарнасы жалақының 28,06% құрайды. Қызметкердің жарнасы 16% құрайды.
Гонконг
Гонконгта жалақыға салынатын салық 15%-қа шектелген. Жұмыс берушілер табысына қарай түрлі салықтық сатыларға бөлінеді. Швециядағы жалақыдан төленетін салықтың тағы бір түрі – табыс салығы (PAYE), ол муниципалитет, округ және жоғары табысты сатылар үшін мемлекеттік салықтан тұрады. Көптеген муниципалитеттерде табыс салығы шамамен 32 пайызды құрайды, ал ең жоғары екі табыс сатысы тиісінше 20 немесе 25 пайыз мемлекеттік салық төлейді. Екі салық түрінің қосылған нәтижесі – 52-ден 60 пайызға дейінгі салықтың шекті әсері. 2019 жылы «American Economic Review» журналында жарияланған зерттеуге сәйкес, жас жұмысшылар үшін жалақы салығын үлкен мөлшерде төмендету жас жұмысшылардың жалақысын арттырмады, бірақ көптеген жас жұмысшыларды жұмысқа алған компаниялардың жұмыспен қамту деңгейіне, капиталына, сату көлеміне және табысына оң әсер етті.
Ұлыбритания
Ұлыбританияда, жалақыдан төленетін табыс салығы (PAYE) және жұмыскерлердің ұлттық сақтандыру жарналары – жалақыға салынатын салықтың бірінші түрі, ал жұмыс берушілердің ұлттық сақтандыру жарналары – жалақыға салынатын салықтың екінші түрі болып табылады. Қазіргі уақытта (2022 жылдың ақпан айы) Шотландияда бес, ал басқа жерлерде төрт PAYE табыс салығы сатысы бар; толық мәліметтер үшін қараңыз. Табыс салығы мен ұлттық сақтандыру жарналары ең төменгі шектен жоғары табысқа ғана төленеді. Шотландияда бұл шек ең жоғары табыс алатын адамдар үшін жылына 100 000 фунт стерлингтен бастап бірте-бірте жойылады.
Америка Құрама Штаттары
АҚШ-та жалақыға салынатын салықтарды Ішкі Кірістер Қызметі жұмыспен қамту салығы деп атайды. АҚШ-та жалақыға салынатын салықты федералды үкімет, 50 штаттың бірқатары және көптеген қалалар белгілейді. Бұл салықтар жұмыс берушілер мен қызметкерлерге, сондай-ақ әртүрлі еңбекақы төлеу негіздеріне салынады және оларды салық салу құзыретіне жұмыс берушілер жинап, төлейді. Көптеген құзыреттер жалақы салығын есепке алу үшін көбінесе тоқсан сайын және жыл сайын есеп беруді талап етеді, ал электрондық есеп беру, әдетте, шағын жұмыс берушілерден басқа барлық жұмыс берушілер үшін міндетті.
Әлеуметтік қамсыздандыру және Medicare салықтары
Федералды әлеуметтік сақтандыру салықтары жұмыс берушілер мен қызметкерлерге салынады, әдетте бұл әлеуметтік қамсыздандыру үшін жылдық жалақының ең жоғары шегіне дейін (2016 жылы 118 500 доллар жалақы, максималды үлес 14 694 доллар) жалақының 12,4%-ын және Медициналық қамсыздандыру үшін барлық жалақының 2,9%-ын (жартысы жұмыс берушіге салынады, жартысы қызметкердің жалақысынан ұсталады) құрайды. Әлеуметтік қамсыздандыру салығы қызметкерлерге көрінетін 6,2% («қызметкер үлесі») және жұмыс берушілерге ғана көрінетін 6,2% («жұмыс беруші үлесі») бөлігіне бөлінеді. 2011 және 2012 жылдары қызметкердің үлесі уақытша 4,2%-ға төмендетілді, ал жұмыс берушінің үлесі 6,2%-да қалды, бірақ Конгресс 2013 жылы мөлшерлемені жеке тұлға үшін 6,2%-ға қайтаруға рұқсат берді. Егер қызметкердің 6,2% салығының үлесі бірнеше жұмыс беруші болғандықтан ең жоғары шектен асып кетсе, ол сол жылғы табыс салығын есептеген кезде қайтарылатын салық жеңілдігіне құқылы болады.
Табыс салығын ұстап қалу
Федералды, штаттық және жергілікті салықтар табыс салығын енгізетін аумақтарда талап етіледі. Осы аумақтармен байланысы бар жұмыс берушілер өз қызметкерлеріне осы аумақтарда төленген жалақыдан салық ұстап алуға міндетті. Ұстап алынатын салық сомасын есептеуді жұмыс беруші қызметкердің IRS W-4 нысанындағы салық статусы туралы мәлімдемелеріне сүйене отырып жүргізеді. Осылайша ұсталған табыс салығының сомалары салық салушы аумаққа төленуі тиіс және олар қызметкерлерге қайтарылатын салық кредиттері ретінде қолжетімді. Жалақыдан ұсталған табыс салығы соңғы салық емес, тек алдын ала төлем болып табылады. Қызметкерлер әлі де табыс салығы бойынша декларация тапсырып, салықты өздері есептеп, төлем ретінде ұсталған сомаларды есепке алуы керек.
Жұмыссыздыққа салынатын салықтар
Жұмыс берушілер федералды және барлық штат үкіметтері тарапынан жұмыссыздық салығын төлейді. Салық, салық салынатын жалақының проценттік үлесі ретінде есептеліп, белгілі бір шегі бар. Салық мөлшерлемесі мен шегі әр аймаққа, сондай-ақ жұмыс берушінің қызмет саласына және тәжірибе рейтингісіне қарай өзгеріп отырады. 2009 жылы бір қызметкерге шаққандағы максималды салық мөлшері 1000 доллардан аспады. Кейбір штаттар қызметкерлерден жұмыссыздыққа, мүгедектікке сақтандыру немесе осы сияқты басқа да салықтар жинайды.
Есеп беру және төлеу
Жұмыс берушілер тиісті салық органына әрбір орган белгілеген тәртіппен жалақы салығын есептеп тапсыруға міндетті. Көптеген салық органдарында кіріс салығы және әлеуметтік қамсыздандыру салығының жиынтық сомасын тоқсан сайын есептеп беру талап етіледі. Жұмыс берушілер жұмыссыздық салығының жиынтық есебін әрбір тиісті штатқа тоқсан сайын және жыл сайын, ал федералды деңгейде жыл сайын тапсыруы керек. Әр жұмыс беруші әрбір қызметкерге IRS W-2 нысанында төленген жалақы және федералды, штаттық және жергілікті салықтардың ұсталған сомасы туралы жылдық есеп беруге міндетті. Есептің бір көшірмесі IRS-ке жіберіледі, ал кейбір штаттар да көшірме талап етеді. Бұл есептер жалақы төленген жылдың 31 қаңтарына және 28 ақпанына (электрондық түрде тапсырылған жағдайда 31 наурызға) дейін тапсырылуы керек. W-2 нысаны қызметкердің салық төлегенін растайтын құжат болып табылады. Жұмыс берушілер әртүрлі ережелерге сәйкес салық органына жалақы салығын төлеуге міндетті, көбінесе бір банк күні ішінде. Федералды және көптеген штаттық жалақы салығын белгілі бір сомадан асып кеткен жағдайда электрондық төлем арқылы немесе салық органының есебіне ақша салу арқылы төлеу қажет.
Жазалар
Федералды жалақы салығын уақтылы және дұрыс төлемеу жағдайында 2%-дан 10%-ға дейін автоматты айыппұл салынады. Бұл – Сенімдік қорды қайтару айыппұлдары деп аталады. Осыған ұқсас штаттық және жергілікті айыппұлдар да қолданылады. Айлық немесе тоқсандық есептерді дұрыс тапсырмау салдарынан қосымша айыппұлдар салынған болуы мүмкін. W-2 нысандарын уақтылы ұсынбау үшін, уақтылы ұсынылмаған әрбір нысан үшін 50 долларға дейін айыппұл салынады. Штаттық және жергілікті айыппұлдар әр өңірде әртүрлі болады. Федералды табыс салығы және Әлеуметтік қамсыздандыру салығын IRS-ке төлемеу жағдайында ерекше қатаң айыппұл қолданылады. Төленбеген соманың 100%-ға дейін айыппұлды жұмыс беруші ұйымға, сондай-ақ төлем жасалуы тиіс қаражатты бақылауға немесе ұстауға құқылы кез келген адамға (мысалы, корпоративтік лауазым иесіне) тағайындауға болады.