Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1876 жылы ғылым және технология саласында маңызды оқиғалар болды, олар төменде тізілген.
The year 1876 in science and technology involved some significant events, listed below.
Астрономия
7 желтоқсан – Американдық астроном Асаф Холл Сатурндағы Ұлы ақ дақты алғаш рет байқаған, және ол осы дақты планетаның айналу периодын есептеу үшін пайдаланған.
December 7 – First recorded observation of the Great White Spot on Saturn, made by American astronomer Asaph Hall, who uses it to calculate the planet's rotation period.
Биология
Роберт Кох Bacillus anthracis бактериясының көкжауы (антракс) ауруының себебі екенін көрсетті, бұл ауруды тудыратын бактерия ретінде нақтыланған алғашқы микроорганизм болды. Август Раубер құстардың гаструляциясындағы Коллер қырағын алғаш рет сипаттады. Фрэнсис Гальтон иттер естімейтін сыбызғыны ойлап тапты. Неміс биологы Оскар Гертвиг теңіз кірпісінің жұмыртқаларында мейозды алғаш рет ашты және сипаттады.
Robert Koch demonstrates that Bacillus anthracis is the source of anthrax, the first bacterium conclusively shown to cause disease. Koller's sickle in avian gastrulation is first described by August Rauber. Francis Galton invents the silent dog whistle. Meiosis is discovered and described for the first time in sea urchin eggs by the German biologist Oscar Hertwig.
Химия
Джозиа Уиллард Гиббс "Гетерогенді заттардың тепе-теңдігі" атты еңбегін жариялайды, бұл термодинамика және физикалық химия саласындағы оның зерттеулерінің жинағы. Онда химиялық тепе-теңдіктің физикалық негізін түсіндіру үшін еркін энергия тұжырымы жазылған.
Josiah Willard Gibbs publishes On the Equilibrium of Heterogeneous Substances, a compilation of his work on thermodynamics and physical chemistry which lays out the concept of free energy to explain the physical basis of chemical equilibria.
Барлау
24 мамыр – «Челленджер» экспедициясының аяқталу күні.
May 24 – End of the Challenger expedition.
Математика
Эдуард Лукас 127 саны Мерсендік жай сан екенін көрсетті, бұл келесі жетпіс бес жылдың ішінде тіркелген ең үлкен сан болды. Ол сондай-ақ Мерсеннің 2⁶⁷-1 саны, яки M₆₇ санының бөлгіштері болатынын дәлелдеді.
Édouard Lucas demonstrates that 127 is a Mersenne prime, the largest that will be recorded for seventy five years. He also shows that the Mersenne number 267 − 1, or M67, must have factors.
Медицина
22 ақпан – швед әйелі Каролина Олссон 32 жылға созылатын ерекше ұйқыға кетеді. Дэвид Ферриер "Мұздың қызметтері" атты еңбегін жариялайды. Уильям Мейсвен ми ісігінің клиникалық диагнозын қоюды көрсетіп, алғашқы сәтті бас сүйек ішілік операцияны жасады. Патрик Мэнсон адамдардағы филяриаз инфекциясын зерттеуді бастайды. Мехэри медициналық колледжі Теннесси штатының Нешвилл қаласында Орталық Теннесси колледжінің медициналық факультеті ретінде құрылды; ол Оңтүстік Америка Құрама Штаттарында афроамерикандықтар үшін алғашқы медициналық оқу орны.
February 22 – Swedish woman Karolina Olsson lapses into a form of hibernation for 32 years. David Ferrier publishes The Functions of the Brain. William Macewen demonstrates clinical diagnosis of the site of brain tumors and performs the first successful intercranial surgery. Patrick Manson begins studying filariasis infection in humans. Meharry Medical College founded in Nashville, Tennessee as the Medical Department of Central Tennessee College; it is the first medical school for African Americans in the Southern United States.
Технология
14 ақпан – Шотландиялық-американдық өнертапқыш Александр Грэм Белл мен американдық электр инженері Элиша Грей телефонға патент тапсырады, осылайша Элиша Грей мен Александр Белл телефон дауының бастауы болды. 7 наурыз – Александр Грэм Беллге телефонға патент беріледі. 10 наурыз – Александр Грэм Белл алғашқы екі жақты сәтті телефон қоңырауын жасап, "Уотсон мырза, осында келіңіз, мен сізбен көріскім келеді" дейді. Сәуір – Джозеф Зентмайер АҚШ-та Centennial микроскопын жасайды. 17 мамыр – Николаус Отто Отто циклын қолданатын төрт тактіді қозғалтқыштың патенін тіркеді. 8 тамыз – Томас Эдисонға мимеограф машинасына АҚШ патені беріледі. Эмиль Берлинер Александр Грэм Беллдің телефонында қолданылатын микрофонның жақсартылған түрін (көміртекті түймелі микрофонды) ойлап табады. Массачусетс штатының Ньютон қаласының тұрғыны Франсис Эдгар Стэнли бояу шашырату құралына патент алады. Seth Thomas Clock Company реттелетін жетектелмелі сағатқа АҚШ патенін алады. Томас Хоксли алғаш рет Англияның Дархам графтығындағы Уэрдейлдегі Тунсталл су қоймасының бөгеті астындағы судың ағып кетуін тоқтату үшін қысыммен нығайту әдісін қолданады. Мелвилл Рубен Бисселл кілем тазартатын жақсартылған машинасына АҚШ патенін тіркеді.
February 14 – Scottish American inventor Alexander Graham Bell and American electrical engineer Elisha Gray each file a patent for the telephone, initiating the Elisha Gray and Alexander Bell telephone controversy. March 7 – Alexander Graham Bell is granted a patent for the telephone. March 10 – Alexander Graham Bell makes the first successful bi directional telephone call, saying "Mr. Watson, come here, I want to see you". April – Joseph Zentmayer makes his Centennial microscope in the United States. May 17 – Nicolaus Otto files his patent for the four stroke engine using the Otto cycle. August 8 – Thomas Edison is granted a United States patent for his mimeograph. Emile Berliner invents an improved form of microphone (the carbon button type) which will be adopted for Alexander Graham Bell's telephone. Francis Edgar Stanley of Newton, Massachusetts, patents an atomizing paint distributor, a form of airbrush. The Seth Thomas Clock Company is awarded a United States patent for an adjustable wind up alarm clock. Thomas Hawksley first uses pressure grouting to control water leakage under an embankment dam at Tunstall Reservoir in Weardale, County Durham, England. Melville Reuben Bissell files a United States patent for an improved carpet sweeper.
Мекемелер
4 қазан – Техас ауыл шаруашылығы және механика колледжінде сабақтар басталады. Элизабет Брэгг АҚШ-та азаматтық инженер мамандығын бітірген алғашқы әйел болады, ол Калифорния университетінде, Берклиде оқыды.
October 4 – First classes begin at the Agricultural and Mechanical College of Texas. Elizabeth Bragg becomes the first woman to graduate with a civil engineering degree in the United States, from University of California, Berkeley.
Туылғандар
5 қаңтар – Люсьен Булл (1972 жылы қайтыс болды), Ирландияда туған хронофотографияның пионері. 23 қаңтар – Отто Дильс (1954 жылы қайтыс болды), Германиялық химия саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты. 15 ақпан – Э. Х. "Қытай" Уилсон (1930 жылы қайтыс болды), Англияда туған өсімдіктерді жинаушы. 22 сәуір – Роберт Барань (1936 жылы қайтыс болды), Венада туған медицина саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты. 13 маусым – Уильям Сили Госсет (1937 жылы қайтыс болды), ағылшын статистикашысы. 3 қазан – Габриэль Говард, туған тегі Маттай (1930 жылы қайтыс болды), Англияда туған өсімдік физиологы. 9 қараша – Хидэё Ногучи (1928 жылы қайтыс болды), жапондық бактериолог. 19 қараша – Татьяна Афанасьева (1964 жылы қайтыс болды), Ресейде туған математик. 25 қараша – Пол Ницше (1948 жылы өлім жазасынан өтті), нацистік Германия психиатры және евгенистік.
January 5 – Lucien Bull (died 1972), Irish born pioneer in chronophotography. January 23 – Otto Diels (died 1954), German Nobel Prize winner in chemistry. February 15 – E. H. "Chinese" Wilson (died 1930), English born plant collector. April 22 – Robert Bárány (died 1936), Viennese born Nobel Prize winner in medicine. June 13 – William Sealy Gosset (died 1937), English statistician. October 3 – Gabrielle Howard née Matthaei (died 1930), English born plant physiologist. November 9 – Hideyo Noguchi (died 1928), Japanese bacteriologist. November 19 – Tatyana Afanasyeva (died 1964), Russian born mathematician. November 25 – Paul Nitsche (executed 1948) Nazi German psychiatrist and eugenicist.
Өлімдер
26 қараша – Карл Эрнст фон Баер (1792 жылы туған), Балтық немісі, табиғаттанушы. Күні белгісіз – Анна Волкова (1800 жылы туған), орыс химигі.
November 26 – Karl Ernst von Baer (born 1792), Baltic German naturalist. Undated – Anna Volkova (born 1800), Russian chemist.