Кіріспе

Dungeons & Dragons (D&D) фантастикалық рөлдік ойынының монстрлер жинағы – «Монстрлер кітабы» (MM) 1977 жылы TSR баспасында алғаш жарық көрген монстрлер туралы негізгі анықтамалық. «Монстрлер кітабы» D&D-нің алғашқы қатты мұқабалы кітабы болып табылады және мифология мен халық ауыз әңгімелерінен алынған, сондай-ақ D&D үшін арнайы жасалған монстрларды қамтиды. Жан-жануарлардың сипаттамаларында ойынға қатысты нақты статистика (мысалы, монстрдің деңгейі немесе соққы саны), олардың мінез-құлқы мен мекендейтін жерлерінің қысқаша сипаттамасы және әдетте олардың суреті болады. «Ойыншы нұсқаулығы» мен «Тұңғиық шеберінің нұсқаулығымен» бірге «Монстрлер кітабы» D&D ойынының көптеген басылымдарындағы үш «негізгі ереже кітабының» бірі саналады. Сондықтан, D&D-нің әрбір жаңа басылымымен бірге «Монстрлер кітабының» да жаңа басылымдары шығарылды. 1977 жылғы басылымның егжей-тегжейлілігі мен иллюстрациясының жоғары деңгейі оны соғыс ойындары кітаптарының жаңа стилінің маңызды үлгісі ретінде танымал етті. Келешектегі басылымдар түрлі көздерден материалдарды пайдаланып, жарияланған монстрлердің жинағы ретінде танылды.

Шабыт

Ойын зерттеушісі Ярослав Швелч Монстрлар нұсқаулығын "ортағасырлық жануарлар кітаптарынан үлгі алған, бірақ одан да нақтырақ бейнеленген": "Ортағасырлық жануарлар кітаптары белгісіз жандарды таныс табиғат жүйесіне орналастыруға тырысқан, ал Dungeons & Dragons сияқты ойындар өздерінің дерлік шынайы табиғаттарын жасап, оларды жасанды заңдар мен шарттарға бағынған жандармен толтырды".

Ертедегі тұңғыш Dungeons & Dragons

D&D-нің алғашқы қорапшасында жеке Монстрлар нұсқаулығы болмаған, бірақ монстрлар тізімі "Монстрлар мен қазыналар" атты 2-кітапшада келтірілген, ол қорапшаға енген кітапшалардың бірі еді. Серия негізгі және озық ойындарға бөлінгеннен кейін, негізгі ойын деңгейлік қораптар түрінде жариялануын жалғастырды. Әртүрлі негізгі ойын жиынтықтарының (Негізгі, Сарапшы, Серік, Шебер және Өлмейтін жиынтықтар) ереже кітаптарына сәйкес деңгейдегі монстрлар қосылды. Бұл монстрлар кейінірек жоғары деңгейдегі қорапша жиынтықтарын және "Жаратылыстар каталогын" алмастырған "Ережелер циклопедиясында" жинақталды.

Үлкен жәндіктер туралы нұсқаулық

Гари Джигакс жазған және 1977 жылы 108 беттік кітап ретінде жарияланған «Монстрлар нұсқаулығы» атты алғашқы басылым, жаңа Advanced Dungeons & Dragons (ойынның AD&D нұсқасы) үшін жарияланған негізгі нұсқаулықтардың біріншісі болды. «Монстрлар нұсқаулығы» AD&D-мен қолданылатын стандартты монстрларды егжей-тегжейлі сипаттау мақсатында жасалған ойынға қосымша материал еді. «Монстрлар нұсқаулығының» бірінші басылымы 2012 жылы қайта басылды.

Жынның фолиосы

Fiend Folio TSR, Inc. компаниясы жариялаған. Fiend Folio негізінен White Dwarf журналының "Fiend Factory" рубрикасында сипатталған және әртүрлі D&D модульдерінен алынған монстрлардан тұрады, ал кейбіреулері түпкіліктің өзіндік туындылары еді. Ол D&D ойынына drow, githyanki, githzerai, slaad және death knights сияқты бірнеше танымал монстрларды енгізді. Сонымен қатар, кітапта көпке сыңай көрсетілген, мысалы, фламф сияқты жауыз емес жаратылыстар да келтірілген.

Жаратылыс нұсқаулығы II

Monster Manual II – 1983 жылы жарық көрген 160 беттік қалың қаптамалы кітап, авторлығы Gygax-қа ғана жатқызылған. Уильямс кітаптың дизайнымен айналысқан. Жаңартулар маңызды өзгерістер енгізуді көздемеген, тек ескі монстрларды үшінші нұсқа ережелеріне сәйкес келтіру үшін жасалған. Уильямстың айтуынша, "күн тәртібіндегі алғашқы мәселе – ойынның жиырма жылдық монстрлер қорынан өтіп, қайсысын кітапқа енгізу керектігін анықтау болды. Дизайн тобы классикалық түрме стиліндегі оқиғаларға жақсы үйлесетін жаратылыстарға баса назар аударуға келісті, сондай-ақ ойынға қажет деп ойлаған жаратылыстарға да көңіл бөлді". 2001 жылы Monster Manual ролдік ойынның, оқиғаның немесе қосымшаның ең жақсы графикалық дизайны үшін Origins сыйлығын жеңіп алды. Pyramid журналының бір рецензенты оны "қажетті анықтамалық кітап, әрі өте тиімді" деп атады.

Ал келесі томдар, Monster Manual II және Fiend Folio – жаңа монстрларға арналған ережелер жинағы болды. Олардың көп бөлігі бұрынғы басылымдардың бастапқы кітаптарынан жаңартылған монстрларды қамтиды, бірақ кейбір монстрлардың аттары алғашқы басылымдағы атауларынан мүлдем өзгеше. D&D-нің 3.5 нұсқасы үшін Monster Manual II немесе Fiend Folio-ның жаңа нұсқалары шыққан жоқ, алайда екі томның да және түпнұсқа үшінші басылым Monster Manual-дің жаңартулары баспагердің веб-сайтынан жүктеуге қолжетімді.

Dungeons & Dragons 3.5 нұсқасы

2003 жылдың шілдесінде "Монстрлар нұсқаулығы" қайта қаралып, D&D v 3.5 үшін қайта жарық көрді. Қайта қарау жұмысын Рич Бейкер мен Скип Уильямс жасады. 3.5 нұсқасының әр монстр туралы жазбасы 3-ші нұсқадан сәл өзгеше. Атап айтқанда, әр монстрдың шабуылы шабуыл және толық шабуыл деп екіге бөлінген. Кітапты қайта қараудың ең қиын бөлігі туралы сұрағанда Рич Бейкер: "Ең қиын бөлігі, сірә, атқаруға тиіс жұмыстың көптігі болды. Жүздеген монстр жазбалары бар, әр монстр бойынша бірнеше ондаған деректерді қарап тексеру қажет" деді. "Псионика нұсқаулығы" мен "Ұшақтар нұсқаулығының" үшінші басылымынан алынған кейбір жаратылыстар қайта қаралып жаңартылған кітапқа қосылды.

Жаратылыс нұсқаулығы III

Monster Manual III 2004 жылдың қыркүйегінде жарық көрді және оны Рич Берлев, Эрик Кейгл, Джесси Деккер, Эндрю Дж. Финч, Гвендолин Ф. М. Кестрел, Рич Редман, Мэтью Сернетт, Крис Томассон және П. Натан Туми жасады. Бұл Монстрлар нұсқаулығы Эберрон және Естен кеткен әлемдер кампаниялық орталарында монстрларды қайда табуға болатыны туралы сипаттамаларымен ерекшеленеді. Крис Перкинс былай түсіндірді: "Monster Manual III-тегі монстрлардың көбісі жаңа. Біз ойыншыларға бұрын көрген жандарды ұсынғымыз келмеді, сондықтан толтыруға болатын бірнеше қызықты монстр түрлерін таптық."

ІV монстрлар нұсқаулығы

Monster Manual IV, 2006 жылдың шілдесінде жарық көрген, Гвендолин Ф. М. Кестрел, Дженнифер Кларк Уилкс, Мэтью Сернетт, Эрик Кейгл, Эндрю Финч, Кристофер Линдсей, Колжа Рейвен Ликет, Крис Симс, Оуэн К. С. Стивенс, Трэвис Стоут, Дж.Д. Уикер және Скип Уильямс тарапынан жасалды. Бұл кітап v3.5 форматында да жарық көрді және Dungeon Master's Guide II кітабында ұсынылған жаңа статистикалық блок форматын пайдаланды. Monster Manual IV кітабында Monster Manual II және Monster Manual III кітаптарына қарағанда нақты монстрлардың саны аз болды, бірақ оларда олар үшін үлгілік қоныстар мен кездесулер, ескі жаратылыстарға қолданылатын сыныптар мен үлгілердің статистикасы және толық беттік карталар келтірілген. Кітап сонымен қатар Wizards of the Coast компаниясының 2006 жылға жоспарлаған "Аждаһалар жылы" тақырыбымен байланысты, атап айтқанда Tiamat-тың ұрпақтарымен, бірақ бұл кітапта нағыз аждаһалар деп есептелетін жаңа монстрлар жоқ.

Жаратылыс туралы нұсқаулық

2006 жылдың қазан айында D&D-нің 30 жылдығын мерекелеу үшін 2004 жылы басталған арнайы басылымдағы негізгі ереже кітаптары жинағын аяқтаған "Монстрлар нұсқаулығының" арнайы басылымы жарық көрді. Басқа басылымдар сияқты, бұл кітап та былғарыдан мұқапталған, күміс жалатылған жиектері және матадан жасалған бетбелгісімен жабдықталған. Кітапқа жаңа ақпарат, 31 жаңа иллюстрация және жаңа көрсеткіш қосылды. Бұл түзетуге кітап шыққанға дейін жиналған барлық қателер енгізілді.

Жаратылыс нұсқаулығы V

Monster Manual V 2007 жылдың шілдесінде жарық көрді, бас дизайнері Дэвид Нунан болды, ал қосымша дизайнын Крейттон Броадхерст, Джейсон Булман, Дэвид Чарт, Б. Мэтью Конклин III, Джесси Деккер, Джеймс "Грим" Десборо, Роб Хайнсу, Стерлинг Херши, Тим Хичкок, Люк Джонсон, Николас Лог, Майк МакАртор, Аарон Розенберг, Роберт Дж. Швалб, Родни Томпсон және Уилл Апчерч жасады. Бұл кітап Monster Manual IV сияқты форматта басылды, онда монстрлардың қоныстары мен тактикасы көрсетілген, сондай-ақ III және IV кітаптар сияқты, осы жаңа монстрлар Эберрон және Естен Шыққан Әлемдерге қалай үйлесетіні туралы толық мәлімет берілген.

Dungeons & Dragons 4-шы басылымы

D&D 4-ші басылымы Монстрлар нұсқаулығы 2008 жылдың 6 маусымында негізгі кітаптармен бірге жарық көрді. Оның мұқабасында жын-періште принці Оркустың суреті бейнеленген. Кітаптың дизайнын Майк Меарлс, Стивен Шуберт және Джеймс Уайт жасады. Monster Manual 2 2009 жылдың 20 мамырында Демогоргонның суретімен, ал Monster Manual 3 2010 жылдың 15 маусымында Лолттың суретімен жарық көрді. Monster Vault 2010 жылдың 16 қарашасында шықты, онда Monster Manual 3-те ұсынылған жаңа форматқа сәйкес қайта қаралып, жаңартылған монстрлар ұсынылды. Monster Vault: Nentir Vale-ге қауіп 2011 жылдың 28 маусымында жарық көрді, онда бірнеше жаңа монстрлармен қатар Nentir Vale әлеміне қатысты монстрлар да ұсынылды. Monster Vault-тың барлық томдары D&D 4-ші басылымының Dungeons & Dragons Essentials өнімдерінің құрамына кіреді.

Dungeons & Dragons 5 басылымы

2014 жылдың 30 қыркүйегінде D&D 5-ші басылымындағы Монстрлар нұсқаулығы жаңа басылым үшін екінші негізгі кітап ретінде жарық көрді. Жереми Кроуфорд кітаптарды кезең-кезеңмен шығару жоспары туралы: "Біздің шағын командамыз кітаптарды бір уақытта аяқтап, олардың жоғары сапасын қамтамасыз ете алмадық. [ ] Біз оларды кезең-кезеңмен шығара аламыз, немесе барлық үшеуі аяқталғанша күте аламыз". Кітап 350 беттен тұрады және суреттермен толықталған. Кроуфорд пен Майк Меарлс Dungeons & Dragons ойынының бесінші басылымын жасауды бірлесіп жетекшілік етті. Кітаптың мұқабасында Ксанатар қараңғы әлемдегі (Underdark) оқиғаға қатысушыларға шабуыл жасайтын бейнесі бейнеленген.

Қабылдау

Publishers Weekly журналының "2014 жылғы 13 қазанмен аяқталған аптаның ең сатылатын кітаптары" тізімінде "Monster Manual" кітабы "Hardcover Nonfiction" санатында 5-орынды иеленді және 16 956 дана сатылды. Black Gate журналындағы "Monster Manual" кітабына шолу жасай отырып, Скотт Тейлор: "Жалпы алғанда, бұл ойынның үлкен үштігіндегі (Ойыншылар нұсқаулығы, DMG және MM) өте сапалы кітап, ал 5E-ге қадам басуға ниеттенгендер өздері салған инвестицияға риза болады" деді. "Monster Manual" кітабының 5-басылымы 2015 жылғы Origins Award сыйлығын "Ең үздік рөлдік ойынға қосымша" және "Жанкүйерлердің сүйікті рөлдік ойынға қосымшасы" номинацияларында жеңіп алды. Кітап 2015 жылы екі алтын ENnie сыйлығын иеленді: "Ең үздік жәндік/қарсылас" және "Ең үздік ішкі безендіру".

Пікірлер

Casus Belli (толық. 4, 12-саны, 2014 ж. қараша/желтоқсан)