Кіріспе

Француз әскери академиясы

Сент-Сирдің арнайы әскери мектебі (фр. École spéciale militaire de Saint Cyr, ESM, сөзбе-сөз "Сент-Сирдің арнайы әскери мектебі") – француз әскери академиясы, көбінесе Сент-Сир (sɛ̃ siʁ) деп аталады. Ол Гер, Морбиан, Бретаньдегі Коэквидан қаласында орналасқан. Оның ұраны – «Ils s'instruisent pour vaincre», яғни «Жеңу үшін оқып үйренеді» немесе еркін аударғанда – «Жеңіске дайындық». Француз кадет офицерлері «сан-сириен» немесе «сирар» деп аталады. Францияның тағы бір жоғары әскери білім беру мекемесі – fr (EdG) (Соғыс мектебі), ол Париждегі École militaire кешенінде орналасқан. Сент-Сирге кадеттер ретінде түсетін француз студенттерінің жасы шамамен 21-ге жуық, және олар үш жылдық оқудан өтеді. Барлық ESM курсанттары өнер магистрі немесе ғылым магистрі дәрежесін алып, офицерлер болып тағайындалады. Аз формальды жағдайларда кейпі де киіледі. Кадеттер қызыл шеті бар эполеттерді, ал кадет офицерлері – сары эполеттерді тағады. Бұл дәстүрлі форманы 1845 жылдан 1914 жылға дейін, содан кейін 1930 жылдан 1939 жылға дейін Сент-Сирдегі кадеттер мен оқытушылар екеуі де киген. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол 1949 жылы қайтадан қабылданды. Шако қауырсындары «казуарлар» деп аталады, себебі олар алғаш рет 1855 жылы Париж зообағында осы түрлі-түсті құстың пайда болуымен бірге қабылданған. Басында кадеттер бұл қауырсындарды ұнатпағанмен, олар Сент-Сирдің символына айналды. 1913–14 жылғы Сент-Сир курсанттары Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда өз взводтарын жетектеп соғысқа шығуға ант берді, соның ішінде казуарлы кейпін киіп.

Салтанаттар

Кадеттердің әртүрлі кезеңдері әртүрлі рәсімдермен тойланады, барлығы түнде өтеді. Бірінші курс басында, жаттығу лагерінен кейін, курсанттарды үшінші курс курсанттары шейкпенмен күтеді. Бұл "кішкентай кеш" (petit soir) деп аталады. Бірінші жылдың соңында курсанттарға казуар (шейкаларындағы қызыл және ақ қауырсын) мен офицерлік қылыш табыс етіледі. Бұл – "үлкен кеш" (grand soir) немесе "үлкен түн". Екінші жылдың соңында курсанттар ресми түрде екінші лейтенанттар болып тағайындалады. Бұл сыныптың "крещение" (baptême) рәсімінде тойланады, онда әрбір курсант жоғары шенді офицерден құрмет көрсетуге ие болады. Үшінші және соңғы жылдың соңында курсанттар лейтенант шеніне көтеріледі және "жеңіс" (triomphe) деп аталатын рәсімде жаңа белгілерін алады. Бұл рәсімде сыныптың атын салтанатты түрде жариялау да жүзеге асырылады.

Қайта құру

Нағыз сол дәуірдегі әскери жарақтары мен формаларын қолданып, танымал шайқастар мен салтанатты шаралар үнемі қайта жандандырылады. Олардың ең әйгілісі – 1805 жылғы 2 желтоқсанда болған Аустерлиц шайқасы, ол содан бері жыл сайын тойланады. Сен-Сир кадеттері «2С» деп атап кеткен 2 желтоқсан күні армияда және мектепті бітірген түлектерден құралған түлектер қауымдастықтарында Сен-Сирге байланысты көптеген мерекелік шаралар өтеді.

Қолдану

Кадеттер жоғары білім алғаннан кейін ұлттық жылдық конкурстық емтихан арқылы қабылданады. Француз студенттері жалпы білім, қабілеттері және интеллектуалдық деңгейі бойынша емтихан тапсырады, сұхбаттасуға қатысады және физикалық дайындық тестісінен өтеді. Стандартты емтихан (concours sur épreuves) : Қабылдау көбінесе француздың басқа да Grandes écoles сияқты, екі жылдық дайындық курстарын (classes préparatoires aux grandes écoles) бітіргеннен кейін немесе университеттің үш жылдық бакалавриат бағдарламасын аяқтағаннан кейін жүзеге асырылады. Емтихандар таңдаулы бағыттарды ұсынады. Математика/ғылым дәстүрлі түрде басымдыққа ие болған, бірақ қазір экономика және философия/әдебиет де жиі кездеседі. Сұхбат және үлгерімді бағалау бойынша емтихан (concours sur titres) : Бұл түлектер (магистр дәрежесі) бітіргеннен кейін қабылданады. Олар Сент-Сир оқуының соңғы жылына ғана қатысады. Бұған қоса, жыл сайын белгілі бір шетелдік студенттер де қабылданады.

Оқыту

Барлық офицерлер бітіргеннен кейін жоғары білім алғандықтан, әскери және басшылық білім академиялық оқумен тығыз байланысты. Курс үш жылға созылады және академиялық дайындық, әскери стратегия мен теория, соғыс тәжірибесі, жаттығулар, дене шынықтыру, сондай-ақ басшылық және ұйымдастыру дағдыларын қамтиды. Бірінші жыл әскери және академиялық оқуға арналған. Ал келесі екі жыл академиялық білім беруге баса назар қойылады, оның ішінде әскери жаттығулар үшін бір-үш апталық үзіліс қарастырылған. Сент-Сирдегі офицер курсанттары офицерлік шен алады. Курсанттар қыркүйектен шілдеге дейін оқиды. Әскери мектептің (ESM) әрбір жылғы түлектері (курс) батальон ретінде ұйымдастырылады, сондықтан кадеттер корпусы полк ретінде құрылады. Бірінші курс студенттері (қатардағы офицер үміткері – кадет) Францияның үшінші батальоны, екінші курс студенттері (аспирант – офицер-депозитант) Францияның екінші батальоны, ал үшінші курс студенттері (кіші лейтенант – 2-ші лейтенант) Францияның бірінші батальоны болып табылады. Резервтегі офицерлер, арнайы міндеттегі офицерлер және ESM-де қысқа мерзімді оқудан өткен үміткерлер Францияның төртінші батальоны құрайды. Бітіргеннен кейін кадеттерге Сент-Сир дипломы табыс етіледі, ол стратегия және халықаралық қатынастар немесе менеджмент саласындағы магистр дәрежесін, немесе мамандығына қарай әскери біліктілікті білдіреді. Мамандықтар инженерлік немесе ғылыми пәндер, сондай-ақ классика, қазіргі және ежелгі тарих, қазіргі тілдер, қолданбалы қазіргі тілдер, қауіпсіздік, ғылым және экономика, құқық, компьютерлік ғылым, дене тәрбиесі, саяси ғылым немесе әскери зерттеулер саласында болуы мүмкін. Бітірушілер лейтенант шенімен мектепті тастап, таңдаған әскер түрінің арнайы мектебінде бір жыл оқуын жалғастырады, содан кейін взвод командирі ретінде полкке тағайындалады.