Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирландиядағы канал
Canal in Ireland
Үлкен канал (An Chanáil Mhór) – Ирландияның шығысындағы Дублинді батыстағы Шаннон өзенімен, Тулламор және басқа да бірнеше ауылдар мен қалалар арқылы байланыстыратын екі каналдың оңтүстікке орналасқан каналы. Екі канал Дублиннің ішкі қаласын жартылай айналып өтеді. Оның Дублиннің солтүстік жағындағы бауырлас каналы – Корольдік канал. 1960 жылы Үлкен канал арқылы соңғы жүк таситын баржа өтті.
The Grand Canal (An Chanáil Mhór) is the southernmost of a pair of canals that connect Dublin, in the east of Ireland, with the River Shannon in the west, via Tullamore and a number of other villages and towns, the two canals nearly encircling Dublin's inner city. Its sister canal on the Northside of Dublin is the Royal Canal. The last working cargo barge passed through the Grand Canal in 1960.
Тарих
Дублинді Шаннонға қосу идеясы 1715 жылы ұсынылды, ал 1757 жылы Ирландия Парламенті Томас Омерге канал құрылысын бастау үшін 20 000 фунт стерлинг бөлді. 1759 жылы ол Ален батпағында және Салинс маңындағы Лиффи өзенінен Дублинге қарай каналдың аяқталғанын хабарлады. 1763 жылы ол Дублинге қарай 3 шлюз бен 6 көпірді аяқтады және Салинс маңындағы Морелл өзенінен сумен қамтамасыз етуді құруға көңіл бөлді. Осы кезде Дублин корпорациясы каналды қалаға сумен жабдықтауды жақсарту үшін пайдалануға болатынын түсінді және қалаға арнаны аяқтау үшін қаржы бөлді. Бірақ канал толғанда, жағалаулар құлап, қала сусыз қалды. 1768 жылы жобаға 77 000 фунт стерлинг жұмсалды, бірақ одан көп қаржы түспеді. 1772 жылы Grand Canal компаниясы ақсүйектер мен саудагерлер тобы және қоғамдық жазылым арқылы құрылды, оның мақсаты – каналдың болашағын қамтамасыз ету және каналға ең үлкен кедергі – Аллен батпағын шешу болды. Бұл каналдар үшін жаңа бастама болды. Компания Джон Смитон мен оның көмекшісі Уильям Джессопты екі аптаға Ирландияға кеңес беру үшін шақырды. Смитон батпақты айналып өтуді, бірақ каналды толық биіктікте салуды ұсынды, бұл Омердің батпақтың бөліктерін құрғатуға және төменгі деңгейде салуға тырысқан әрекеттерінен өзгеше болды. Бұл қымбат қателікке айналды, бірақ ол сондай-ақ Омер салған кең шлюздарды (42 м x 6 м / 137 фут x 20 фут) 18 м x 4 м (60 фут x 14 фут) дейін азайтуға кеңес берді, бұл каналдың жалпы құнында үлкен үнемдеуге мүмкіндік берер еді. Салинстен канал 1779 жылы көліктік қатынасқа ашылды және 1780 жылы Салинстен Дублинге аптасына екі рет жолаушылар тасымалы басталды. 1784 жылы канал Робертстаунға дейін кеңейтілді, оның ішінде Ричард Эванс салған Лейнстер акведугі Лиффи арқылы салынды, ал 1791 жылы Атиде Бароу өзенімен қосылды. 1790 жылы Портобеллодан Рингсендке дейін Дублин арқылы "Шаршы қатар" құрылысы басталды, онда Лиффиге жақын үлкен доктар салынды және 1796 жылы ашылды. Ол кезде компания Шаннонмен байланысты аяқтауға көңіл бөлді. Джессоптың басшылығымен Аллен батпағын кесіп өтуге бес жылдан астам уақыт кетті. Ол канал қабырғаларын қолдау үшін балшықтан қабырғалар жасауға тырысты. 1797 жылы Дайнгеанға (кейін Филипстаунға) арна ашылса да, ауыр бұзушылықтар орын алды және Джессоп бұл әдістен бас тартуға мәжбүр болды. Содан кейін Шаннонға жалғасу Джон Киллалидің басшылығымен жалғасты, ол құрылысқа дейін бірнеше жыл бойы суды бұру жұмыстарын жүргізу арқылы тағы бір батпақты кесіп өтуге қол жеткізді. Жұмыс 1803 жылы негізінен аяқталды, бірақ судың ағып кетуі мен құрғақ жаздың салдарынан ресми ашылу 1804 жылдың сәуіріне дейін кешіктірілді. 47 жылға созылған канал құрылысы күніне 7,7 метр жылдамдықпен өсті. Жұмысқа 877 000 фунт стерлингке жуық қаржы жұмсалды, акционерлерге тұрақты дивидендтер төленгенімен, пайда табуға бірнеше жыл кетті. Сауда 1800 жылы 100 000 тоннадан 1810 жылы екі есеге өсті. Сондай-ақ, жолаушылар қайықтарынан түсетін түсімдер сол кезде 90 000 фунтқа дейін өсті. (Энтони Троллоптың 1848 жылғы "Келлилер мен О'Келлилер" романы Портобеллодан Баллинаслоға дейін жолаушылар флайботымен ауыр саяхатты сипаттайды.) Бірақ осы ұзақ сапар Корольдік каналға бастама берді, ол 1790 жылы құрылысын бастап, 1817 жылы екі компания арасындағы дауларды шешу үшін үкімет араласуынан кейін ашылды. Дублиннен Лимерикке дейін каналдан өтетін алғашқы пароход Шэннон бу кемелері компаниясының ағаш ескекпен жүретін "Mountaineer" кемесі болды, ол 1826 жылдың қазан айында Канал компаниясының рұқсатын алды. Екіншісі – 1827 жылдың 2 ақпанында Лимерикке келген Дублин және Вексфорд бу кемелері компаниясының темір ескекпен жүретін "Marchioness Wellesley" кемесі. Құрылыс кезіндегі бұзушылықтардан басқа, 1833 жылы каналдың бір тармағында бұзушылықтар болды, соның салдарынан бір бала суға батып қайтыс болды, ал 1846 жылы тағы біреуі қайтыс болды. 1855 жылы 1797 жылы болған оқиға сияқты, негізгі каналдың сол жерінде жарылыс болды. 1916 жылы каналдың 300 метрі қайтадан ауыстырылды. Соңғы бұзушылық 1989 жылдың 15 қаңтарында Бланделл акведугі мен Дауншир көпірінің арасында болды. 18 шақырымдық каналдың суы айналаға құйылды. 1960 жылдары Дублин корпорациясы каналды құрғатуды және оны 6 қатарлы қос жолмен алмастыруды жоспарлаған, бұл канал төсегінде жаңа кәріз құбырларын салудың бір бөлігі болды. Бұл жоспарлар қарсылыққа ұшырады және ұсынысқа қарсы 100 000 қол қойылған петиция жасалды, содан кейін олар тоқтатылды.
The idea of connecting Dublin to the Shannon was proposed as early as 1715, and in 1757 the Irish Parliament granted Thomas Omer £20,000 to start construction of a canal. By 1759 he reported that in the Bog of Allen and of canal from the River Liffey near Sallins towards Dublin were complete. By 1763 he had completed 3 locks and 6 bridges towards Dublin and was concentrating on establishing a water supply from the Morell River near Sallins. At this point, the Corporation of Dublin realised that the canal could be used to improve the water supply to the city, and put up the money to complete the canal into the city. But when the canal was filled, the banks gave way and the city didn't obtain its water. By 1768, £77,000 had been spent on the project and little more was forthcoming. In 1772 the Grand Canal Company was established by a group of noblemen and merchants, including public subscription, to ensure the future of the canal and to tackle the biggest barrier to the canal, the Bog of Allen. This was a new venture for canals. The company invited John Smeaton and his assistant William Jessop to Ireland for two weeks to advise them. Smeaton made a recommendation to skirt round the bog but to build the canal at the full height, in contrast to Omer's efforts which attempted to drain parts of the bog and build at a lower level. This was to prove an expensive mistake, although he also advised reducing the generous locks that Omer had built (42m by 6 m / 137 ft by 20 ft) to 18m by 4m (60 ft by 14 ft), which would bring about considerable savings in the total cost of the canal. The canal from Sallins was finally opened to traffic in 1779 and a twice weekly passenger service from Sallins to Dublin started in 1780. The canal was extended to Robertstown in 1784, including the Leinster Aqueduct across the Liffey, constructed by Richard Evans, and to a junction with the River Barrow at Athy by 1791. The "Circle Line" through Dublin from Portobello to Ringsend, where large docks adjacent to the Liffey were constructed, was started in 1790 and opened in 1796. The company had by then turned its attention to completing the link with the Shannon. Getting across the Bog of Allen took more than five years of struggle under the guidance of Jessop, who attempted to use walls of clay to support the walls of the canal. Though the canal was opened to Daingean (then Philipstown) in 1797, serious breaches occurred and Jessop was forced to abandon this method. The continuation to the Shannon then continued under the leadership of John Killaly, who succeeded in crossing another bog by carrying out drainage works for several years before construction. The work was substantially completed in 1803, but because of leakages and a dry summer the official opening had to be delayed until April 1804. The canal had taken 47 years to build, advancing at a rate of 7.7 metres per day. The whole work had cost in the region of £877,000 and it was some years before it began to make a profit, although regular dividends had been paid to shareholders. Trade increased from 100,000 tons in 1800 to double that in 1810. Revenues from passenger boats also increased to £90,000 by that date. (The novel The Kellys and the O'Kellys (1848) by Anthony Trollope includes a description of a tedious journey by passenger flyboat from Portobello to Ballinasloe.) But the long saga had prompted a rival venture, the Royal Canal, which started construction in 1790 and was finally opened in 1817 after the government had stepped in to resolve disputes between the two companies. The first steamer to traverse the canal from Dublin to Limerick was the Shannon Steam Navigation Company's wood paddle steamer Mountaineer, which received the Canal Company's permission to proceed in October 1826. The second was the Dublin and Wexford Steam Company's iron paddle steamer Marchioness Wellesley, which arrived in Limerick on 2 February 1827. Apart from the breaches during construction, there were breaches on a branch of the canal in 1833, due to which one child drowned, and another in 1846. In 1855 the main canal breached at the same location as in 1797. In 1916 again 300 yards of the canal were displaced. The last breach was on 15 January 1989, between the Blundell Aqueduct and Downshire bridge. 18 miles of canal drained into the surroundings. In the 1960s, Dublin Corporation had plans to drain the canal and replace it with a 6 lane dual carriageway as part of a plan to drain and lay new sewage pipes along the canal bed. The plans were met with opposition and a petition of 100,000 signatures against the proposal, and eventually abandoned.
Бағыт
Гранд-канал Лиффи өзеніндегі Гранд-канал догынан басталып, Шаннон өзеніне дейін созылады. Ол Рингсендтен өтіп, қаланың оңтүстік жағымен жалғасады және Баллсбридж, Ренела, Ратминс, Харольдс Кросс және Крамлиннің солтүстік шекараларын анықтайды. Бұл бөлік, «Шеңберлі желі» (немесе «Шеңбер» желісі) деп белгілі, жеті шлюзден тұрады. Гранд-канал портын, қалалық бассейн (су қоймасын) және Гиннес сыра зауытын қызметкерген бастапқы негізгі желінің маршрутын Риальтода көруге болады. Бұл желінің көп бөлігі қазір Қызыл Луас желісімен қатар жүреді. Суир көпірінен бастап, канал Дублин батысының қалашықтары мен Килдарға қарай батысқа қарай бағытталғанда шлюздердің нөмірі қайта 1-ден басталады. Саллинс қаласында Наас/Корбалли тармағы оңтүстікке бұрылады, ал Гранд-канал батысқа қарай Караг, Просперус және Робертстаун арқылы өтеді, оның ең жоғары нүктесі осы жерде орналасқан. Саллинс қаласының жанында канал Лейнстер су құбыры арқылы Лиффи өзенінен өтеді. Робертстаунның шығысында Блэкуд Фидер каналына қосылған жер орналасқан, ал батысында Олд Барроу желісі, Миллтаун Фидер және Ати және Барроу су жолының кіреберістері қиылысатын каналдағы ең жұп-жұмыр торап жатыр. Батысқа қарай, канал Офли округіндегі Шаннон портына жеткенше Эдендерри, Тулламор, Рахан және Поллаг қалаларынан өтеді. Барлығы, каналдың негізгі желісі 43 шлюзден тұрады, оның ішінде бесеуі – қос шлюздер.
The Grand Canal begins in Grand Canal Dock at the River Liffey, and continues through to the River Shannon. It passes through Ringsend and traverses the southside, delineating the northern extremities of Ballsbridge, Ranelagh, Rathmines, Harolds Cross and Crumlin. This section, known as the Circular Line (or Circle Line), has seven locks. The path of the original main line, which serviced the Grand Canal Harbour, the City Basin (reservoir) and Guinness brewery, can be seen at Rialto. Most of the route of this line now runs alongside the Red Luas Line. From Suir Road Bridge, the lock numbering starts again at 1 as the canal heads west through the suburbs of Dublin West and into Kildare. At Sallins the Naas/Corbally branch diverts southwards, while the Grand Canal continues west passing Caragh, Prosperous and Robertstown, its highest point. Just outside Sallins, the canal passes over the River Liffey at the Leinster Aqueduct. Just east of Robertstown is the location where the Blackwood Feeder used to join the canal, whilst just to the west can be found the busiest junction on the canal where the Old Barrow Line, Milltown Feeder and the entrances to the Athy & Barrow Navigation meet. Further west, the canal passes Edenderry, Tullamore, Rahan and Pollagh before it reaches the Shannon at Shannon Harbour in County Offaly. In total the main line of the canal is with 43 locks, five of which are double locks.
Апат
1792 жылдың желтоқсан айында Гранд-каналда ірі апат болды. Дублиннен Ати қаласына бағытталған кеме жолға шықты. Көбісі мас болған бір жүз елу шамасы адам, капитан қайыққа көп адам отырса, айналып кететінін ескерткеніне қарамастан, күшпен қайыққа мінді. Сегізінші шлюздің жанында бес ер адам, төрт әйел және екі бала қайық айналып кеткен кезде суға батып қайтыс болды. Қалған жолаушылар құтылып кетті. 1861 жылдың 6 сәуір күні, сенбі кешкісін Портобелло портында Патрик Харди басқарған атпен жүретін автобус жолаушыны каналға түсірген кезде, аттардың бірі мойнын көтеріп, артқа жүгіре бастады. Аттар автобусты көпірдің ағаш тіреулері арқылы кері итеріп жіберді. Автобус, ішіндегі алты жолаушы және аттар суық суға құлап, суға батып кетті. Кондуктор судан секіріп шығып, ал жүргізушіні өтіп бара жатқан полиция қызметкері судан шығарды.
In December 1792, there was a major accident on the Grand Canal. A passage boat left Dublin bound for Athy. It seems that one hundred and fifty people, many of them drunk, forced their way onto a barge, in spite of the captain warning them that the boat would capsize if they did not leave. Near the eighth lock, five men, four women and two children drowned when the boat capsized. The rest of the passengers escaped. On the evening of Saturday, 6 April 1861 in Portobello Harbour, a horse drawn bus, driven by Patrick Hardy, had just dropped a passenger on the canal when one of the horses started to rear. The horses backed the bus through the wooden rails of the bridge. The bus, horses and six passengers inside the bus, plunged into the cold waters and drowned. The conductor was able to jump clear and the driver was pulled from the water by a passing policeman.
Меншік
1950 жылға дейін каналдың меншігі Grand Canal Company-ға тиесілі болды, бірақ 1950 жылғы Көлік заңы каналды Córas Iompair Éireann-ге берді. Бұл жағдай 1986 жылғы "Каналдар туралы" заңға дейін сақталды, ол оны Мемлекеттік жұмыстар басқармасына тапсырды. 1998 жылғы Ұлы жұма келісімінің талаптарына сәйкес, 1999 жылы Waterways Ireland деп аталатын жаңа, бүкіл Ирландиялық ұйым құрылды және Grand Canal-ды қоса алғанда, ішкі су жолдарының көп бөлігіне жауапкершілікті қабылдады.
Until 1950 the Grand Canal Company had ownership of the canal, when the Transport Act, 1950 transferred the canal to Córas Iompair Éireann. This situation continued until the Canals Act, 1986 gave it to the Office of Public Works. Under the terms of the Good Friday Agreement of 1998, a new all Ireland body called Waterways Ireland was established in 1999 and assumed responsibility for most inland navigable waterways including the Grand Canal.
Үлкен канал жолы
Адамстаунға жақын жердегі Лукан көпірінен Шаннон гаваньына дейін каналдың жағалау жолымен өтетін ұзақ қашықтыққа арналған жол – Grand Canal Way. Оны әдетте бес күнде аяқтауға болады. Сонымен қатар, Инчикоредегі 3-ші шлюз бен Лукандағы 12-ші шлюз арасында 2010 жылдың маусымында ашылған ұзақ жасыл жол да бар.
The Grand Canal Way is a long distance trail that follows the towpath of the canal from Lucan Bridge, near Adamstown, to Shannon Harbour. It is typically completed in five days. There is also an long greenway between the 3rd Lock at Inchicore and the 12th Lock at Lucan, which opened in June 2010.