Кіріспе

Модельдеу балшығының маркасы

Пластилин – кальций тұздары, мұнай майы және алифалық қышқылдардан жасалған, қамырға ұқсас модельдеу материалы. Бұл бастапқыда өнімнің британдық нұсқасының тауарлық атауы болғанымен, қазір ағылшын тілінде басқа да құралымдарға қатысты өнім санаты ретінде қолданылады. Пластилин балалардың ойындары үшін және формалды немесе тұрақты құрылымдарды жасау үшін қолданылады. Оның құрғамайтын қасиетінің арқасында, ол тоқтау анимациясы үшін жиі таңдалады, соның ішінде Ник Парк түсірген бірнеше «Оскар» жүлдесіне ие фильмдерде де қолданылған.

Тарих

1880 жылы Германияның Мюнхен қаласында дәріхана иесі Франц Колб майға негізделген модельдеу балшығын ойлап тапты. Ол кезде қала өнер орталығы болды, және Колбтың достарының арасында мүсіншілер болды. Олар модельдеуге қолданатын балшықтарының мүсіндері тым тез кеуіп қалатынына, әсіресе қыс айларында онымен жұмыс істеудің қиын екеніне шағымданып айтты. Өзінің өнертабысын коммерциялық тұрғыда пайдалану үшін, ол 1887 жылы оны "Kunst Modellierthon" (Plastilin) деген атаумен Faber Castell компаниясына ұсынды, ол әлі күнге дейін "Münchner Künstler Plastilin" (Мюнхен суретшілерінің пластилині) деген атпен сатылуда. Италияда "Pongo" өнімі де "plastilina" деп сатылады және Plastilin-нің негізгі қасиеттерін бөліседі. Plastilin шамамен 65% көлемдік толтырғыш (негізінен гипс), 10% вазелин, 5% әк, 10% ланолин және 10% стеарин қышқылынан тұрады. Ол қыздырғанда қатаймайды, ыстыққа ұшырағанда еріп, жоғары температурада тұтанады. Францияда оны Herbin компаниясы шығарады және Plastiline деп сатады. Испанияда ойыншықтар өндіруші Jovi компаниясы "Plastilina" таңбасымен, өсімдіктерден жасалған, оны жеңілдететін өнімді сатады. Ұн, тұз және судан жасалған Play Doh ауамен қарым-қатынасқа түскенде кеуіп қалады.

Харбют

Англияның Бат қаласындағы өнер мұғалімі Уильям Харбут 1897 жылы пластилинді ойлап тапты. Харбут мүсіншілік студенттеріне кеппейтін балшық қалаған. Ол улы емес, таза, жұмсақ және ауаға ұшырағанда құрғамайтын, пішінделмелі балшық жасады. Харбут 1899 жылы патент алды және 1900 жылы Батемптондағы зауытта коммерциялық өндіріс басталды. Алғашқы пластилин сұр түсті болған, бірақ бастапқыда халыққа сату үшін төрт түс шығарылды. Пластилин балалар қолданды және мектептер оны өнер сабақтары үшін жиі сатып алатын. Ол басқа да көптеген қолданулар тапты (мысалы, гипс пен пластик үшін қалыптар жасау). Харбут 1915 жылы басқа формулаға патент алды, ол пластилинге құлаққаптар үшін және жаралар мен күйіктерге стерильді таңу ретінде қолдануға арналған жүн талшықтарын қосып, оған берік құрам берді. Харбут компаниясы пластилинді балалар ойыншығы ретінде Noddy, Mr. Men және Paddington Bear сияқты балалар әңгімелерінің кейіпкерлеріне негізделген модельдеу жиынтықтарын жасап шығарды. Алғашқы пластилин зауыты 1963 жылы өртеніп, оның орнына заманауи ғимарат салынды. Харбут компаниясы 1983 жылға дейін Батемптон қаласында пластилин өндірді, содан кейін өндіріс Таиландқа көшірілді. Colorforms компаниясы 1979 жылдан кем дегенде 1984 жылға дейін Америкадағы пластилиннің негізгі лицензиаты болды. Басқа саз қоспасын қолдану өнімнің сапасының өзгеше болуына әкелді, ал АҚШ нұсқасы бастапқы қоспадан нашар деп есептелді. Bluebird Toys plc компаниясы Харбуттың бас компаниясы Питер Панды сатып алу арқылы пластилинді сатып алды. 1998 жылы Mattel Bluebird компаниясын сатып алды және бренд Humbrol Ltd-ге сатылды, ол модельдік бояуларымен және Airfix модельдік жиынтығының иесі ретінде танымал. Flair Leisure 2005 жылы Humbrol компаниясынан брендті лицензиялап, пластилинді қайта іске қосты. Ол брендті бір жылдан кейін Humbrol әкімшілікке кірген кезде толығымен сатып алды.

Ағымдағы

Пластилин және оған ұқсас материалдар тоқтату анимациясында қолданылады. Оның басты қолдаушыларының бірі – Aardman Animations компаниясының Ник Парк, ол өзінің төрт Оскар сыйлығын алған «Уоллес пен Громит» атты қысқаметражды фильмдерінде пластилиннен жасалған кейіпкерлерді пайдаланды: «Тамаша күн» (1989), «Бұрыс шалбар» (1993), «Жақын қырқу» (1995) және «Нан мен өлім туралы» (2008), сондай-ақ толық метражды «Қоянның қарғысы» (2005). Бұл техника, тоқтату анимациясының бір түрі, АҚШ-та «claymation» деп аталады. Пластилин сияқты материалдар аниматорларға ыңғайлы, себебі материалды қолдану оңай: одан кейіпкер жасауға болады, кейіпкерге түрлі қозғалыстар жасауға мүмкіндік береді, сым арматурасымен біріктіргенде пішінін сақтайды және ыстық студия жарығында ерімейді. Пластилин ұзындыққа және үштік секіру жарыстарында төрешілерге спортшылардың қағидаға сәйкес секіргенін анықтауға көмектеседі. «Көрсеткіш тақта» ұшып өткен сызықтан кейін және сәл жоғары орналастырылады. Оның жиектері сүйірленген және пластилинмен қапталған. Егер спортшы пластилинде із қалдырса, онда секірудің бұзылғанының дәлелі деп есептеледі және нәтижесі есептелмейді. Құмның орнына пластилин қолданылады, себебі бірнеше тақтаны алдын ала дайындауға болады: егер тақтаға із қалдырылса, жарыстың кешігуіне жол бермеу үшін оны бірден тегіс тақтамен ауыстыруға болады, бірақ қажет болған жағдайда із қалдырылған тақтаны сақтап қоюға болады. Спортшы тақтаға басқанда берік тұру үшін кең пластилин жолағының орнына көрсеткіш тақта қолданылады. «Барбаросса» сияқты ойын-сауық ойындарында да пластилинге ұқсас балшықтар қолданылады. Тележүргізуші Джеймс Мей, Крис Коллинз, Джейн МакАдам Фрейд, Джулиан Фуллалов және шамамен 2000 адам 2009 жылғы Челси гүл фестивалі үшін толығымен пластилинден жасалған көрме бағын құрды. «Пластилиндегі жұмақ» деп аталған бұл бақты жасауға 6 апта және 24 түсті 2,6 тонна пластилин жұмсалды. Мей: «Біздің білуімізше, бұл осы сияқты ең үлкен және күрделі модель». Нақты өсімдіктер болмағандықтан, ол стандартты бағалау критерийлеріне жатпады, бірақ пластилинден жасалған арнайы алтын медальмен марапатталды. Бұл бақ Корольдік бау-бақша қоғамының «көрермендер таңдауы» бойынша ең жақсы шағын бақ атағын жеңіп алды. Геологтар тау жыныстарының деформациясын зерттеу үшін пластилин қолданады. Бір зерттеуде төрт неміс өнімінің өнімділігі салыстырылды: Beck's Plastilin компаниясының «Бек жасыл» және «Бек апельсин» балшықтары, Gomaringen; Kolb компаниясының «Колб қоңыр» балшығы, Hengersberg; және Weible KG компаниясының «Weible арнайы жұмсақ» балшығы, Schorndorf.

Тарихи

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде пластилинді бомбаларды зейінсіздендіру офицері, майор Джон П. Хадсон Р. Э., жаңа неміс "Y типті" аккумуляторлық бомбаның оқ-дәрісін өшіру процесінің бір бөлігі ретінде қолданды. "Y типті" оқ-дәрісінде, оқ-дәріні алып тастау үшін бұрын өшірілуі тиіс, қозғалысқа қарсы құрылғы бар. Сенімсіз дереккөз: себебі=Бұл дереккөз сенімсіз деп есептелуі керек, себебі оның көп бөлігі белгілі мәтіндермен келіспейді. Мысалы, ол "сұйық ауа" сынапты емес, сұйық оттегімен тоңдырды деп мәлімдейді. Пластилин оқ-дәрісінің басына бөгет жасау үшін қолданылды, ол сұйық оттегіні ұстап тұруға мүмкіндік берді. Сұйық оттегі батареяны жұмыс істемейтін температураға дейін салқындатты; батарея тоқтатылғаннан кейін, оқ-дәріні қауіпсіз түрде алып тастауға болады.

Мәдени әсері

Брендтік балшық кейде британ музыкасында еске алынады, мысалы, The Beatles-тің "Lucy in the Sky with Diamonds" әніндегі "пластилиндік жұмысшылар", Oasis тобының "Little James" және "Shakermaker" әндері, Placebo тобының "Plasticine" әні, Charli XCX-тің "Bounce" әні, Thom Yorke-тың "Plasticine Figures" әні және Tears for Fears тобының "Ladybird" әні.