Кіріспе
Сальвадор музыкасы мен музыкалық дәстүрлері (Cumbia, Xuc, Merengue, Rock, Indigenous, Jazz, Funk, Pop, Ska, Reggae, Латын джазы, Электрондық, Son, Latin Power, Folklorico, Trova, Salsa, Pop Latino, Electronica, Nueva canción, Punta) Сальвадор музыкасы – Сальвадор Республикасының музыкасы және Латын Америкасының кең ауқымды музыкалық дәстүрлерінің бір бөлігі. Отарлау кезеңінде Сальвадор музыкасына отарлау процесіне қатысқан түрлі этникалық топтардың ықпалы күшейді. Сальвадорда кездесетін музыкалық аспаптардың ішінде американдық флейта мен барабан сияқты пандиандық аспаптар бар. Сальвадорда Ленка, Пипиль және Майя халықтарын қамтитын американдық жергілікті халық өкілдері бар. Еуропалық отарлаушылар гитара, педальді сталь гитара, фанфарлы керней және фортепиано сияқты аспаптар әкелді. Африкалық құлдар Сальвадорға әкелінген кезде ксилофон, гуира және мбира сияқты аспаптарды таныстырды. XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында Сальвадорға келген үлкен араб көшіні, негізінен ливандықтар мен палестиналық сальвадорлықтар, ауд, ней, тостаған барабан және канун (аспап) сияқты араб аспаптарын әкелді. Рим-католик дінінің қазіргі католик литургиялық музыка аспаптары, мысалы, түтікшелі қоңыраулар, құбырлы орган және шыны гармоника да қолданылады. Қазіргі заманғы Сальвадордың жергілікті музыкасы амбиент музыка, дыбыс ландшафты, амбиент синтезатор және ғарыш музыкасынан шабыт алады, ал Сальвадордың Рим-католик музыкасына монастырлық хордың латын хоры және грегориан әнұраны музыкасының әсері бар. Бұл музыкаға діни әндер (көбінесе Рим-католик) жатады, олар Рождество және басқа да мерекелерді, әсіресе әулиелердің мереке күндерін түтікшелі қоңыраулармен атап өту үшін қолданылады. Сатирикалық және ауылдық тақырыптар кең таралған және ксилофонмен орындалады. Қазіргі Сальвадордағы танымал стильдерге сальвадорлық кумбия, рок және мезоамерикалық жергілікті музыка жатады, олар тарихи тұрғыдан қазіргі Сальвадор музыкасының стильдеріне ұзақ және маңызды әсер еткен.
{| class="toccolours" cellpadding="3" style="float:right; margin: 0 0 1em 1em; width: 20em;"
|Cumbia
|Xuc''
|
|Merengue
|Rock
|
|Indigenous
|
|Jazz
|Funk
|Pop
|
|Ska
|Reggae
|
|Latin Jazz
|Electronic
|
|Son
|Latin Power
|
|Folklorico
|Trova
|Salsa
|Pop Latino
|Electronica
|
|Nueva canción
|Punta
|}
The music of El Salvador''' refers to the Music of the Republic of El Salvador and is encompassed in the wider Latin American musical traditions. During the colonial period, El Salvador's music began to be influenced by various ethnic groups involved in the colonization process. Music instruments that are present in El Salvador are Native American Pan Indianism instruments such as Native American flute and drums. El Salvador has an American indigenous population which includes the Lenca, Pipil and Mayan people. European colonizers brought instruments, like the guitar, pedal steel guitar, fanfare trumpet and piano. When African slaves were brought to El Salvador, they introduced instruments like the xylophone, güira and mbira. A sizeable Arab migration that arrived into El Salvador in late 19th and early 20th century, from mainly Lebanese people and Palestinian Salvadorans brought Arab instruments like oud, ney, goblet drum and qanun (instrument). Roman Catholic religious contemporary Catholic liturgical music instrument such as tubular bells, pipe organ, and glass harmonica are also present. Modern Salvadoran indigenous music is inspired by ambient music, soundscape, ambient synthesizer, and space music, while Salvadoran Roman Catholic music is influenced by monastery chorus Latin choir Gregorian chant music. This music includes religious songs (mostly Roman Catholic) used to celebrate Christmas and other holidays, especially feast days of the saints with tubular bell chimes. Satirical and rural lyrical themes are common and played with xylophone. Popular styles in modern El Salvador include Salvadoran cumbia, rock and native Mesoamerican Indigenous music which historically have had a long and large significance and impact to modern El Salvador music styles.
Халықтық музыка
Музыкалық репертуарда xuc, danza, pasillo, marcha және canciones түрлері бар. Ксилофон – халық музыкасының өкілді аспабы. Ең танымал әндері – "El Carbonero" және "El Torito Pinto". Маримба – Сальвадорда орындалатын дәстүрлі халық музыкасының бір түрі, оны алғаш рет африкалық құлдар әкелді. Екі нұсқасы бар: садақпен тартылатын, пианино сияқты дыбысталатын соққылы аспап – маримба де арко, және маримба криолла. 1932 жылғы төңкеріс салдарынан шамамен 30 000 адам қаза тауып, жергілікті халық және түпнұсқалық маримба де арко жойылды. Қазіргі заманғы нұсқасы – үш октавалы маримба де арко, ал музыка әрқашан аспаптық болып келеді. Маримбаның Сальвадордағы шарықталу кезеңі 1920-1930 жылдарға дейін созылды, сол кезде музыканттар халықаралық сахнада өнер көрсетті. Алайда, аспапты басқа стильдерге бейімдеуге болатындықтан, ол 1950 жылдардың соңы мен 1960 жылдардың басында рок пайда болғанға дейін танымал болды. 1990 жылы жергілікті музыканың қайта жаңғыруы басталды. Marimba Centroamericana – Сальвадорда және шетелде танымал болған маримба тобының бірі. Сальвадордағы алғашқы, мемлекеттік радиостанцияда вальс, фокстрот, ранчера, сонес, сонг және танго сияқты әндер ойнатылды. Сальвадорлық музыканттар осы стильдердің өзіндік нұсқаларын жасады.
Американың түпкүлдік музыкасы
Ambient музыкасынан шабыдаланған жергілікті музыка, Сальвадордың түпкілікті Lenca, Cacaopera және Pipil халықтарының, әсіресе Орталық Америкадағы Мезоамерика аймағындағы майя халқының ықпалымен Сальвадор музыкасының маңызды бөлігі болып табылады. Сальвадорда, әсіресе азамат соғысынан кейін, (Talticpac) сияқты көптеген жергілікті музыкалық топтар пайда болды. Көптеген топтар Оңтүстік және Солтүстік Американың түпкілікті музыкасынан немесе тақырыптарынан шабыт алады.
Сальвадорлық марш-орталықтар
Мектептік және әскери марш-топтары Сальвадордың айрықша белгісі болып табылады және қалаларда да, ауылдарда да сальвадорлық жастар мәдениетінің маңызды және құнды бөлігі есебінде қарастырылады. Сальвадорлық марш-топтары кез келген сальвадорлық шаралар мен тойларда, тіпті шағын іс-шараларда да өздерінің (качипорристалар) жанкүйерлерімен бірге болады. Марш-топтары сальвадорлық мәдениет пен дәстүрдің символы болып табылады, олардың музыкалық репертуарына ұлттық әнұран, халық музыкасы және кумбия сияқты би музыкасы кіреді. Сальвадордағы марш-топтары бұрын "соғыс топтары" деп аталған. Азамат соғысын аяқтаған бейбіт келісімдерге қол қойылғаннан кейін, олардың атауы "бейбіт топтары" деп өзгертілді. Сальвадорлық марш-топтары халықаралық деңгейде де танымал, мысалы, АҚШ-тың Пасадена қаласындағы Жаңа жылдық гүл шеруіне қатысып, 2008 және 2013 жылдары сальвадорлық ұл-қыз марш-топтары өз өнерлерін әлемге таныстырды.
Салвадорлық Азамат соғысы әндері
Сальвадор азамат соғысының әндері, "Nueva canción" қозғалысы мен жанрындағы әндер, 1970 жылдардан бері бүгінгі күнге дейін өте танымал. Олар "Radio Venceremos" радиостанциясы арқылы таратылып, Сальвадор шаруаларының көпшілігіне үндеді. Ең белгілі әндердің бірі – Yolocamba Ita-ның "El Salvador ta venciendo" әні, сондай-ақ АҚШ-тың Сальвадордағы араласуына арналған "АҚШ Сальвадордан шығыңыз" сияқты американдық әндер.
Сальвадорлық кумбия
Сальвадорлық кумбия – сальвадорлық музыканың маңызды бір бөлігі. Orquesta San Vicente ("Soy Salvadoreño" әнімен), Bravo тобы ("Sabrosa Cumbia" әнімен) және Hermanos Flores тобы ("Mi Pais" әнімен) – Эль-Сальвадордағы үш белгілі кумбия тобы.
Сальвадорлық рок және хип-хоп/рэп
Рок пен хип-хоп сальвадорлық мәдениетте өте жақсы қалыптасқан музыка жанрлары болып табылады. Сальвадорлық рок музыкасының тарихы азаматтық соғыстан бұрынғы кезеңге дейін жетеді, ал сальвадорлық хип-хоп азаматтық соғыстан кейін келді және ол сальвадорлықтардың Америка Құрама Штаттарынан, әсіресе Лос-Анджелес және Вашингтон сияқты қалалардан көшіп кетуі, диаспорасы, иммиграциясы және депортациясының нәтижесі ретінде қарастырылады. Хоакин Сантос, Crooked Stilo және Code Blue – сальвадорлық хип-хоп топтарының ең танымал мысалдарының бірнешесі ғана. АҚШ және әлемнің басқа аймақтарынан келген шетелдік рок-топтары да Эл Сальвадорда ыстық қарсы алады және олардың музыкасын тыңдайды. Көптеген шетелдік рок-топтары азаматтық соғыс кезінде Эл Сальвадор мен сальвадорлық халқына арналған әндер жазды, мысалы, U2 тобының "Bullet the Blue Sky", White Lion тобының "El Salvador" және The Ex тобының "Weapons for El Salvador" әндері АҚШ-тың Эл Сальвадор соғысына қатысуынан шабыттанды.
Халықтық музыка және аспаптар
Сальвадордағы танымал музыкада ксилофон, түтікшелі қоңыраулар, фанфарлы кернейлер, гитара, контрабас, гармоника, шыны гармоника, пианино, флейта, барабан, сырғытқыштар, қабақтар және термен пайдаланылады. Дауылпаз және флейта сияқты ежелгі аспаптар барлық Сальвадор музыкасында қолданылады, бұл Сальвадордың ежелгі тарихымен байланысты екенін көрсетеді. Мысалы, "El Sombrero Azul" әні Salsa Clave тобының кумбия жанрындағы шығармасы, ол ежелгі мотивпен басталады. Түтікшелі қоңыраулар Сальвадордың христиан дінін, ал салтанатты фанфарлы кернейлер – ұлттық мақтанышын көрсетеді, тіпті ұлттық әнұран да осы кернейлермен басталады. Елге, әсіресе сальса мен кумбияға Колумбиядан және басқа Кариб, Оңтүстік және Орталық Америка музыкасының ықпалы зор. Мысалы, әйгілі La Sonora Dinamita – Сусана Веласкеспен бірге өнер көрсететін сальвадорлық әншісі бар колумбиялық кумбия тобы. Латын Америкасы және әлем бойынша жанрды танымал етуге көмектескен алғашқы халықаралық кумбиялық топтардың бірі ретінде танылады. 20 ғасырдың басында елде саяси жағдай тұрақсыз болды, сондықтан музыка, әсіресе жергілікті мәдениетке байланысты музыка көбінесе шектелді. Мысалы, 1940 жылдары "Xuc" биі "ұлттық би" деп жарияланды, оны Пакито Палавичини және оның "Orquesta Internacional Polio" оркестрі жасады және басқарды. Бұл оның сол жылдары басқарған көптеген оркестрлердің бірі болды, ал оның тағы бір хиті елде кеңінен танымал болды. "Carnaval En San Miguel" тобы елдегі алғашқы Сальвадор тобы ретінде танылды және алдағы жылдары көптеген наградаларға ие болды. Пакито Палавичини Орталық және Оңтүстік Америкада танымал болғандықтан, Кубаға, Пакито білім алған Буэнос-Айреске және Латын Америкасының басқа да елдеріне гастрольдік сапарлар жасады. Кубадағы гастроль кезінде Пакитоға "Xuc" және "El Baile del Torito" билерін жасау идеясы келді. 1960 жылдары американдық және британдық поп және рок музыкасының әсерімен Сальвадорда осы үлгідегі топтар пайда болды, ал келесі екі онжылдық Латын Америкасының халықтық жанрларымен, әсіресе Чили мен Nueva Canción сияқты халықтық әнші-күйшілермен басылды. Бұл жаңа Сальвадор рок музыкасы "Guanarock" деп аталды (Guanaco сөзінен алынған, сальвадорлықтар өздерін атау үшін қолданатын лақап аты, ол Poton Lenca Mesoamerican тілінде "бірлестік, бауырластық" дегенді білдіретін Guanacasco сөзінен шыққан және рок), ол Ayutush сияқты топтарға шабыт берді. Доминикан меренгесі мен бачатасы да өте танымал болды. Соңғы он жылда хип-хоп пен реггетон Сальвадор жастарының көп бөлігіне әсер етті, нәтижесінде Pescozada және Mecate сияқты топтар құрылды. Бұрынғы реггетон продюсерлері Уилфредо Ривас (Dj Emsy) және Хосе Кастанеда (Mambo King) сияқты әртістермен жұмыс істеді: Dj Flex, Cheka, The Black Eyed Peas, Nicky Jam, El Torito және тағы да басқалар. Сальвадор кумбиясы колумбиялық кумбиямен байланысты, бірақ одан ерекшеленеді және Сальвадордан тыс жерлерде жақсы танымал. Иммигранттар арасында, әсіресе Вашингтон аймағында скрипканың жетекшілігімен ойналатын шанчона ансамбльдері танымал.
Альтернативті музыка
Сальвадорда көптеген жергілікті топтар мен концерт алаңдарының болуына байланысты ауыр металл, регги, ска, дубстеп, панк және электронды би музыкасы кеңінен дамыған; сондай-ақ, халықаралық топтардың Сан-Сальвадорды халықаралық гастрольдерінің бағыты ретінде жиі таңдауы концерттердің көбеюіне себеп болды. Анастасио и лос дель Монте регги музыкасын Сальвадорға әкелгені үшін жоғары бағаланды.
Көркем музыка
XIX ғасырдың басты композиторы – Хосе Эсколастико Андрино (Гватемалада туған). Венцеслао Гарсия – алғашқы туған жер композиторы. Ірі әскери оркестрлер композиторлары мен аранжировщиктерінің қатарында Хесус Алас, Алехандро Муньос және Доминго Сантос бар. Мария де Барата XX ғасырдағы маңызды этномузыка зерттеушісі және композитор болды.