Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1846 жылы ғылым және технология саласында маңызды оқиғалар болды, олар төменде тізілген.
The year 1846 in science and technology involved some significant events, listed below.
Астрономия
20 ақпан – Франческо де Вико 122P/де Вико кометасын ашты. 1 маусым – Урбан Ле Верьер Уранның орбитасындағы бұзылыстар негізінде Нептунның болуын және орналасқан жерін болжады. 8 тамыз – Джеймс Чаллис Нептунды байқады, бірақ оны танымады. 31 тамыз – Урбан Ле Верьер жаңа планетаның болжамды орбитасы мен массасы туралы толық мәліметтерді жариялады. 23 қыркүйек – Иоганн Галле Нептунды ашты. 10 қазан – Уильям Ласселл Нептунның ең ірі серігі Тритонды ашты.
February 20 – Francesco de Vico discovers comet 122P/de Vico. June 1 – Urbain Le Verrier predicts the existence and location of Neptune from irregularities in the orbit of Uranus. August 8 – Neptune observed but not recognised by James Challis. August 31 – Urbain Le Verrier publishes full details of the predicted orbit and the mass of the new planet. September 23 – Johann Galle discovers Neptune. October 10 – William Lassell discovers Triton, Neptune's largest moon.
Биология
Австралияда құрылған Мельбурн Корольдік ботаникалық бақтары.
Royal Botanic Gardens, Melbourne, established in Australia.
Химия
Авраам Пинео Геснер көмірден, битумнан немесе мұнай тақтасынан керосин деп аталатын сұйық отынды алу процесін жасайды.
Abraham Pineo Gesner develops a process to refine a liquid fuel, which he calls kerosene, from coal, bitumen or oil shale.
Математика
Августин Луи Коши Грин теоремасын жариялайды. Джеймс Клерк Максвеллдің алғашқы ғылыми жұмысы математикалық қисықтарды жіп арқылы салудың механикалық тәсілін, сондай-ақ эллипс, картезиандық овалдар және екі ошақтан артық ошағы бар қисықтардың қасиеттерін сипаттайды. Ол осы кезде 14 жастағы мектеп оқушысы болғандықтан, оның еңбегі Эдинбург Корольдік қоғамында оқылады.
Augustin Louis Cauchy publishes Green's theorem. James Clerk Maxwell's first scientific paper describes a mechanical means of drawing mathematical curves with a piece of twine, and the properties of ellipses, Cartesian ovals and related curves with more than two foci. It has to be read on his behalf to the Royal Society of Edinburgh as he is a 14 year old schoolboy at this time.
Медицина
16 қазан – Стоматолог Уильям Т. Г. Мортон Массачусетс жалпы ауруханасының «Эфир күмбезі» деп белгілі болған жерде диэтил эфирін жалпы анестезия ретінде алғаш рет көпшілік алдында көрсетті. 21 желтоқсан – Британдық хирург Роберт Листон Еуропада анестезия астында алғашқы операцияны жүргізді. Эдуард Сегин Парижде «Идиоттар мен басқа да дамуында кемістігі бар балалардың моральдық емделуі, гигиенасы және білімі» атты ең алғашқы жүйелі оқулығын жариялады; оның көзқарастары Атлант мұхитының екі жағында да ықпалды болды. Д. Дж. Коллис Браун британдық Үнді армиясында қызмет еткен кезде, опий негізіндегі ауырсық басушы «Хлородин» құрамын жасады.
October 16 – Dentist William T. G. Morton becomes the first person publicly to demonstrate the use of diethyl ether as a general anesthetic in what becomes known as the Ether Dome of Massachusetts General Hospital. December 21 – British surgeon Robert Liston carries out the first operation under anesthesia in Europe. Édouard Séguin publishes Traitement moral, hygiène et éducation des idiots et des autres enfants arriérés in Paris, the earliest systematic textbook dealing with the special needs of children with developmental disabilities; his views will be influential on both sides of the Atlantic. Dr J. Collis Browne formulates his laudanum based pain relieving Chlorodyne compound while serving in the British Indian Army.
Технология
13 қаңтар – Италиядағы Местре мен Венеция арасындағы Венеция лагунасы арқылы Милан-Венеция темір жолының көпірінің ашылуы, 1151 жылдан бері әлемдегі ең ұзын көпір. 28 маусым – Адольф Сакс саксофонға патент алады. 10 қыркүйек – Элиас Хоуға құлып тігісін қолданатын тігін машинасына АҚШ-тың алғашқы патенты беріледі. Шотландияда туған инженер Роберт Уильям Томсон Францияда пневматикалық дөңгелекке алғашқы патентын алады. Уильям Армстронгтың алғашқы гидравликалық краны Англияның Ньюкасл-апон-Тайн қаласында орнатылады. Сквайр Уиппл АҚШ-та көпірлер үшін трапеция пішіндес Уиппл фермасын енгізеді.
January 13 – Opening of the Milan–Venice railway's bridge over the Venetian Lagoon between Mestre and Venice in Italy, the world's longest since 1151. June 28 – Adolphe Sax patents the saxophone. September 10 – Elias Howe is awarded the first United States patent for a sewing machine using a lockstitch design. Scottish born engineer Robert William Thomson is granted his first patent for a pneumatic tyre, in France. William Armstrong's first hydraulic crane is erected at Newcastle upon Tyne in England. Squire Whipple introduces the trapezoidal Whipple truss for bridges in the United States.
Туылғандар
10 ақпан – Ира Ремсен (1927 жылы қайтыс болды), американдық химик. 1 наурыз – Василий Докучаев (1903 жылы қайтыс болды), орыс геологы. 16 қыркүйек – Анна Кингсфорд (1888 жылы қайтыс болды), ағылшын дәрігері, вивисекцияға қарсы және вегетариан. 3 қазан – Самуэль Жан де Поцци (1918 жылы өлтірілді), француз гинеколог. 12 желтоқсан – Юджин Бауман (1896 жылы қайтыс болды), неміс химигі. 21 желтоқсан (ескі стиль бойынша 2 қаңтар 1847) – Юлия Лермонтова (1919 жылы қайтыс болды), орыс химигі.
February 10 – Ira Remsen (died 1927), American chemist. March 1 – Vasily Dokuchaev (died 1903), Russian geologist. September 16 – Anna Kingsford (died 1888), English physician, anti vivisectionist and vegetarian. October 3 – Samuel Jean de Pozzi (murdered 1918), French gynaecologist. December 12 – Eugen Baumann (died 1896), German chemist. December 21 (O. S. 2 January 1847) – Julia Lermontova (died 1919), Russian chemist.
Өлімдер
30 қаңтар – Джозеф Карпу (1764 жылы туған), ағылшын хирург. 17 наурыз – Фридрих Бессель (1784 жылы туған), неміс математигі. 6 тамыз – Джон Босток (1773 жылы туған), ағылшын дәрігері және геологы (холерадан қайтыс болды). 2 қазан – Бенджамин Уотерхаус (1754 жылы туған), американдық дәрігер. Мария Медина Коэли (1764 жылы туған), итальяндық дәрігер.
January 30 – Joseph Carpue (born 1764) English surgeon. March 17 – Friedrich Bessel (born 1784), German mathematician. August 6 – John Bostock (born 1773), English physician and geologist (died of cholera). October 2 – Benjamin Waterhouse (born 1754), American physician. Maria Medina Coeli (born 1764), Italian physician.